Review

Sereen, ingetogen, dromerig

De Engelse saxofonist John Surman behoort al jaren tot de vaste stal van ECM-producer Manfred Eicher. Zijn verstilde, veelal op oude volksmuziek gebaseerde improvisaties op met name bariton- en sopraansaxofoon passen goed bij het door Eicher nagestreefde klankideaal: onderkoelde, gesoigneerde, meer op Europese 'modern klassieke' dan op Amerikaanse jazzleest geschoeide improvisatiemuziek.

Surmans nieuwe cd CORUSCATING (ECM 1702) is daarvan een goed voorbeeld. Op deze cd werkt de saxofonist samen met bassist Chris Laurence en het speciaal voor deze gelegenheid opgerichte Trans4mation strijkkwartet. Het resultaat is erg 'klassiek', met Surmans gedragen melodieën gespeeld door de vijf strijkers (Laurence strijkt vaker dan hij plukt), waar de saxofonist zijn meanderende solo's overheen plaatst.

Hoewel Surman een echte jazzachtergrond heeft (met Laurence speelde hij in het verleden in een conventioneel jazzkwartet), heeft de muziek op 'Coruscating' weinig van doen met jazz, en maar iets meer met improvisatie. Eicher en Surmans vele fans zal dat worst wezen, maar liefhebbers van degelijk jazzy swing zijn gewaarschuwd.

Op KART/A (ECM 1704) treffen trompettist Markus Stockhausen, bassist Arild Andersen, slagwerker Patrice Héral en gitarist Terje Rypdal elkaar. Op een paar composities na, bevat het album louter groepsimprovisaties, waarin zowel invloeden klinken uit oude jazz, vernieuwende improvisatiemuziek en weerbarstige avantrock.

Net als bij Surman gaat het bij dit kwartet daarin vooral om het uitwerken van sferen. De luisteraar wordt meegenomen op een trip langs vele klankwerelden. De sfeer rangeert van kalm en beheerst tot uitbundig en zelfs gruwelijk. De musici spelen voortdurend op de toppen van hun kunnen, wellicht met name omdat ze eendrachtig naar een eindresultaat toewerken in plaats van elkaar in solo's vliegen af te vangen.

Net op het moment dat er op het gebied van het 'klassieke' jazztrio nog maar weinig gebeurt, verschijnt de dubbel-cd SERENITY (ECM 1740/41) van het Zweedse Bobo Stenson Trio. Wat direct opvalt, is de serene klank. Geen oubollige jazzy swing, geen pianist met begeleiders, maar een trio waarin ieders bijdrage even zwaar telt en dat een voorkeur vertoont voor ingetogen jazzy improvisatiemuziek.

Ook uit het repertoire blijkt dat met composities van Stenson, bassist Anders Jornin, drummer Jon Christensen en enkele stukken van derden, waaronder Wayne Shorter, Alban Berg, Charles Ives en Hanss Eisler.

Aardig is ook dat ECM-producer Manfred Eicher in twee stukken opgevoerd wordt als medecomponist. Nu is zijn heldere geluidsesthetiek altijd al in hoge mate bepalend geweest voor de sound van zijn artiesten, hem opvoeren als medecomponist gaat echter een stapje verder. Dat dit te horen is, nou nee, maar het is en blijft prachtige muziek waarop het goed wegdromen is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden