Boekrecensie

Seks op de stopwatch

Mensje van Keulen laat niet alleen haar figuren in opstand komen, zij maakt zelf ook een vuist

Een vrouw die zichzelf voor de gelegenheid Angela noemt heeft vijf mannen uitgenodigd om seks mee te hebben. Vier komen er opdagen, maar ach, een kwartet is wel zo knus. Ze stelt een stopwatch in – iedere man krijgt vijf minuten – en dan buigt ze voorover. Terwijl de mannen elkaar gedwee binnen de tijd afwisselen kijkt ze uit het raam naar de moestuin en constateert dat de kolen over hun groei heen zijn en dat de uien en de prei het goed doen. Dat ze weinig genot beleeft aan deze orgie lijkt haar niet te deren, nee, dat is niet wat haar tot deze uitspatting gedreven heeft. Het gaat om moed. Als ze dit kan, kan ze alles.

In de negen uiteenlopende verhalen in ‘Ik moet u echt iets zeggen’ van Mensje van Keulen is niets wat het lijkt. In ‘De tuin’ overnacht een stel in een hotel dat ooit een bordeel was. Opgewonden door het kitscherige interieur bespringt de man zijn vrouw nadat hij eerst zijn blaas heeft geleegd in de wasbak. Zijn grofheid verbijstert haar, maar pas als hij ’s ochtends strak in het pak en met zijn haar in een scheiding aan het ontbijt verschijnt slaagt ze erin te reageren. Het is niet het enige huwelijk dat sneuvelt in deze bundel. Echtelijke misère, het voornaamste thema van Van Keulen, krijgt ruim baan en het zijn opvallend vaak de vrouwen die na vele kwellingen het heft in eigen hand nemen. Hun echtgenoten zijn sadisten, perverselingen of slappe zakken, zij krijgen eindelijk, en vaak op magistrale wijze, hun vet.

Nachtmerrieachtige verhalen

Mensje van Keulen ontving in 2014 de Constantijn Huygens-prijs voor haar rijke oeuvre, dat naast verhalen ook romans, novellen, dagboeken, kinderboeken en gedichten omvat. Het polijsten van één alinea neemt haar, naar eigen zeggen, soms weken in beslag en dat vertaalt zich in stilistische klasse. Met meesterlijke beheersing en met veel oog voor detail manoeuvreert ze haar personages richting de afgrond; het duister ligt altijd op de loer bij Van Keulen die als kind al gefascineerd was door de nachtmerrieachtige verhalen van Edgar Allan Poe en Roald Dahl. In het titelverhaal vraagt Annie haar buurman een brief voor haar te tikken. Haar zoon staat terecht voor een drievoudige moord en ze wil de rechter vertellen over haar Joey. Wat volgt is een ijzingwekkend betoog. “Hebt u goed naar hem gekeken? Dan zag u dat hij erbij zat zonder te knipperen. Niet ver van mijn huis is een zaak waar ze dieren opzetten. Ze zullen wel zijn doodgeschoten of doodgereden. Er staat daar nu een wolf in de etalage, maar of het nou een wolf is of een papegaai of een poes of een eekhoorn, het is net of ze opgezet nog erger dood zijn, zo is het ook met het kijken van Joey.”

Beeld Bianca Sisterman/Lumen

Wat ‘Ik moet u echt iets zeggen’ ook nog eens tot zo’n buitengewoon bevredigende bundel maakt is het heerlijke venijn dat zich veelal in de staart bevindt. Pas in de laatste zinnen laten Van Keulens personages een kant van zichzelf zien die tot dan toe onderbelicht is gebleven. Ze blijken ineens opgewassen tegen een hufterige opponent of tonen juist hun kwetsbaarheid, achter een innemende glimlach gaat vaak een vals karakter schuil.

Het verrassingselement is belangrijk voor de auteur die haar reeks verhalen afsluit met een klapstuk. ‘Meneer Harry’ is de monologue intérieur van een oude man in een verpleeghuis. Hij is niet bij machte zijn stem te gebruiken, maar in zijn hoofd wervelen de herinneringen. De fouten die hij heeft gemaakt in zijn leven, hij is deserteur van familie, land, legioen, werk, vrouwen en kinderen. Hij liet zijn gezin in de steek voor een vrouw die van hem eiste dat hij zijn nageslacht ontkende. En dan, in de laatste alinea, richt hij zich plots tot zijn dochter Mennie, de roepnaam van Mensje van Keulen. Ze is nogal een fantast, zegt hij. En hij sluit niet uit dat ze het in haar hoofd durft te halen een of ander verhaal over hem te verzinnen als hij dood is. En zo laat de schrijfster niet alleen haar fictieve personages opstaan tegen het onrecht dat hun is aangedaan, ze maakt zelf ook een vuist naar het verleden.

Oordeel: heerlijk venijnige verhalen.

Mensje van Keulen
Ik moet u echt iets zeggen
Atlas Contact; 176 blz. € 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden