Sculpturen van Kate Moss in bikini en gouden badkuipen: dat past wel bij een bling-blingbuurt

Michiel Romeyn in het water tussen sculpturen van Nic Jonk. Beeld Jean-Pierre Jans

Acteur Michiel Romeyn stelde dit jaar de beeldenroute ArtZuid in Amsterdam Zuid samen. “Ik hou van kunst die controversieel is.”   

Dit vind ik nou zo geestig”, zegt Michiel Romeyn. Hij wijst naar drie beelden van de Oostenrijkse kunstenaar Erwin Wurm, getiteld ‘Salatgurke’. “Je zult als bewoner van de dure Apollolaan toch maar de hele zomer die augurken voor je neus hebben.” Gniffelend imiteert hij met een bekakt zeurderig stemmetje een denkbeeldige bewoonster van deze straat in Amsterdam-Zuid, waar de kapitale panden zich aaneenrijgen. En zo voert hij tijdens een wandeling langs de beeldenroute ArtZuid, die vandaag wordt geopend in deze chique en groene buurt, meer typetjes ten tonele, onder wie ook Willem Holleeder.   

Acteur en beeldend kunstenaar Michiel Romeyn (64) stelde samen met kunstcriticus Jhim Lamoree de zesde editie van ArtZuid samen. En dan weet je bij voorbaat dat het geen saaie kunstroute wordt. Romeyn, onder meer bekend van het absurdistische tv-programma ‘Jiskefet’ (uitgezonden tussen 1990 en 2005) en speelfilms waaronder ‘Alles is Liefde’, mag de boel graag ‘ontregelen’. “Ik hou van provoceren en kunst die controversieel is. Daar daagt deze nouveau-richebuurt ook wel toe uit. Er is zoveel gebeurd in deze beladen omgeving. De nazi’s zaten in de oorlog in de Euterpestraat, wat nu de Gerrit van der Veenstraat is. Iets verderop, op het Minervaplein, werden de Joden afgevoerd. De veroordeelde oorlogsmisdadiger Pieter Menten bezat hier vele huizenblokken. Herman Brood sprong van het dak van het Hilton Hotel. En nu is het de buurt waar onder andere de criminele onderwereld in de bovenwereld probeert te klimmen.”

Apollolaan

Ook beroepscrimineel Willem Holleeder reed hier met zijn scootertje rond, vertelt Romeyn. In plat Amsterdams: “En zat met vastgoedmagnaat Willem Endstra op een bankje op de Apollolaan zijn vuile zaken te regelen”. Niet veel later werd Endstra een paar meter verderop geliquideerd. Zo’n buurt is dit dus, en dat laat je meewegen in de selectie van de beelden, zegt Romeyn. Niet dat ze alles hebben kunnen krijgen wat ze wilden. Sommige sculpturen waren te duur of niet beschikbaar. Zo vielen op de valreep grote namen als die van Ai Weiwei en Anish Kapoor af. Maar het eindresultaat – zo’n zestig sculpturen van kunstenaars uit binnen- en buitenland – stemt Romeyn tevreden. “Het is een zeer toegankelijke tentoonstelling van figuratieve beelden, afgewisseld met enkele ruimtelijke installaties.”  

Ontregelen, ja daar is Romeyn goed in. De rondleiding die hij Trouw geeft kriskras langs de 2,5 km lange beeldenroute, ‘ontspoort’ voortdurend door de zijwegen die hij letterlijk en figuurlijk inslaat. De namen van de beeldhouwers schieten hem ook niet altijd direct binnen. Daarvoor belt hij dan de zieke Jhim Lamoree. Maar dat compenseert hij ruimschoots met zijn humoristische en mopperige commentaren, gekke stemmetjes en ditjes en datjes over de buurt en de mensen die er wonen. Hij kent de omgeving goed, want hij groeide er op als zoon van een architect en een Brabantse fabrikantendochter. Zijn opa was directeur  van de snoepjesfabriek De Faam in Breda, vertelt hij. En dan zijn we zo weer een kwartier verder vanwege de Brabantse typetjes die hij dan de revue laat passeren.

Ingewikkelde yogahouding

Eén van zijn favoriete beelden is dat van Kate Moss van Marc Quinn. Daar wil hij graag poseren voor de fotograaf. Hij parkeert zijn fiets, die hij als step gebruikt vanwege een pijnlijke achillespees, tegen het witte marmer. Voor de sculptuur ‘Sphinx’ gebruikte Quinn Kate Moss, een icoon in de modewereld, als model. Hij beeldde haar in bikini af in een ingewikkelde yogahouding. Een mysterieus wezen is het, maar ook een tikkie ordinair, wat volgens Romeyn goed past bij deze ‘bling-blingbuurt’.

Het openbaar groen in de wijk speelt meer dan bij voorgaande edities een hoofdrol. De curatoren willen de honderd jaar geleden door Berlage ontworpen ‘Tuin van Amsterdam-Zuid’ tijdens ArtZuid nieuw leven inblazen. Zo fungeren de hagen op de Apollolaan als decors en coulissen met de sculpturen van onder meer Armando, Ivan Cremer, Erwin Wurm en Gloria Friedmann als ‘acteurs’. Romeyn: “Het aardige van de beelden is dat ze de buurt zo beïnvloeden. Of je het wilt of niet, je komt toch in hun aura terecht. Dat ze hier ooit hebben gestaan, geeft een groot en rijk gevoel.”

Romeyn is vooral onder de indruk van ‘De geboorte van Apollo’ van Ivan Cremer (de zoon van Jan Cremer). Het is een beeldengroep van negen dansers van hout, geïnspireeerd op de balletten van George Balanchine. Ook een sculptuur waarbij zijn waterval van woorden even stilvalt, is ‘Twisted Jesus’ van Wim Delvoye. Christus die om zijn as draait aan het kruis, leunt tegen een boom en lijkt zo steun te zoeken in de heftige werveling. De gazons van de Minervalaan en Apollolaan zijn het schouwtoneel voor de meest actuele beeldhouwkunst. Jan Fabre koketteert er met een installatie van zeven badkuipen van goud. In een ervan zit pontificaal de kunstenaar zelf. Romeyn: “Pure kitsch toch? Past ook helemaal in deze buurt.” 

De duim

In de fontein voor het monument Indië-Nederland ‘buitelen’ twee vrouwelijke naakten van Nic Jonk. Romeyn trekt zijn schoenen en sokken uit en stapt het water in om er naartoe te waden. Het zijn mooie beelden en hier goed op hun plek, vindt hij. Maar liever had hij hier ‘De duim’ van César neergezet, die elders op de route staat. De bijna twee meter hoge opgestoken duim verwijst naar Césars naamgenoot Julius Caesar, de Romeinse keizer die in de arena besliste over leven en dood door zijn duim omhoog of omlaag te steken. Romeyn, ineens ernstig: “Op deze beladen plek was ‘De duim’ een statement geweest, maar de weduwe van César maakte bezwaar.” Oorspronkelijk was dit monument een ereteken voor generaal J.B. van Heutsz, commandant van het Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger, dat Atjeh onder Nederlands gezag bracht. Sinds de onthulling was het vaak doelwit van protesten en vernielingen, omdat het herinnerde aan de koloniale onderdrukking. In 2004 kreeg het de huidige naam.

We eindigen bij het bankje in het idyllische groen van de Apollolaan waarop een fotograaf Willem Holleeder en Willem Endstra betrapte en daarmee het bewijs leverde van de contacten tussen crimineel en vastgoedmagnaat. Romeyn wilde van dit roemruchte bankje ook een kunstobject maken voor de beeldenroute. “Ik had thuis al een maquette gemaakt hoe het moest worden. Met onder meer een glasplaat wilde ik het idee oproepen van een rechtszaal en daarbij geluidsfragmenten laten horen van afgeluisterde telefoongesprekken van Holleeder.” Nog één keer trekt hij alle registers open om te laten horen hoe dat geklonken zou hebben. Maar het kunstwerk is er niet gekomen. “Ik had het plan te laat ingediend, zeiden ze, maar ik denk dat het ook te controversieel was.”

De beeldenroute ArtZuid is t/m 15 september te zien. Info: artzuid.nl

Lees ook:

Kunst is niet altijd makkelijk te herkennen

Onlangs schilderde een medewerker van Haarlems museum De Hallen over een vlek op de muur van zijn kunsttempel die een kunstwerk bleek te zijn

De Nederlandse buitenkunst is nogal braaf - maar is dat erg?

Joke de Wolf bekijkt deze zomer beelden langs de snelweg, op de rotonde, het plein en in de vinexwijk. Voorafgaand aan een serie ‘Buitenkunst’ maakt ze de balans op. Kunstwerken in de openbare ruimte zijn braver dan ooit. Hoe komt dat? En is dat erg?

Juffrouw Jannie en lullo komen in de Dikke Van Dale

‘Goeiesmorgens en goedemorgen deze morgen!’ Wie op deze manier zijn collega’s begroet is vast geïnspireerd door de kantoortaal uit het satirische tv-programma ‘Jiskefet’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden