Boek van de week

Schrijver Roel Jansen over de mei-revolutie in Parijs in 1968

Beeld RV

Roel Janssen (1947) is schrijver en journalist. 

Roel Janssen
1968: ‘You Say You Want a Revolution’
Balans; 256 blz.
€ 20,-

Met twee studievrienden was ik erbij, bij de mei-revolutie in Parijs in 1968. De kranten stonden dag-in-dag-uit vol met berichten over demonstraties en protesten. Dat was veel spannender dan wat er bij ons in Leiden gebeurde. Dus we dachten; daar moeten we op af. In Parijs rolden we meteen de betogingen in. We moesten, min of meer dan, rennen voor ons leven. Het gaf een geweldige kick. We zijn 4,5 dagen gebleven, toen waren we door ons geld heen.”

Wereldreis

“1968 staat echt in mijn geheugen gegrift. Het was op allerlei plaatsen in de wereld alsof de revolutie op uitbreken stond, het was de ene grote gebeurtenis na de andere, het hield niet op. Het is vijftig jaar geleden, maar jongere generaties weten er weinig van. Hooguit herkennen ze de muziek uit die tijd. Dat jaar is belangrijk geweest voor mijn volwassen worden, mijn politieke bewustwording. Ik wilde er over schrijven. Toen ik dat had besloten, ben ik enorm veel gaan lezen over wat er in 1968 allemaal is gebeurd. Ik heb mezelf een journalistieke wereldreis gegund, al was het grotendeels vanuit de bibliotheek.”

Kanteljaar

“1968 is een kanteljaar voor het politiek activisme, vrouwenrechten, seksualiteit. Er werd van alles in beweging gezet dat de jaren daarna doorwerkte. Een scala aan veranderingen kwam op gang. Het was, zo je wilt, een bevrijding, niet alleen voor mij, maar voor mijn generatie.”

Geweld

“Natuurlijk herinneren veel mensen zich 1968 op de eerste plaats als het hippie-jaar, het jaar van ‘Hair’, van flowerpower, joints, feest en vrolijkheid. Maar het was ook een heel gewelddadig jaar. Dat is echt schokkend, het greep me bij de keel om er over te schrijven. 1968 was het bloedigste jaar van de oorlog in Vietnam. Maar er waren ook binnen twee maanden twee politieke moorden in de VS, op Martin Luther King en Robert Kennedy. Er was het bloedbad op Plaza de Tlatelolco in Mexico-Stad, kort voor het begin van de Olympische Spelen, en natuurlijk het einde van de Praagse Lente.”

Restauratie

“Het is een jaar van revolutie, maar ook van restauratie. Aan het eind van 1968 slaagt president De Gaulle in Frankrijk er toch weer in de touwtjes in handen te krijgen, in de VS wint Nixon met zijn rechtse republikeinse programma. En in Tsjechoslowakije is de restauratie totaal.

“Alle hervormers worden aan de kant gezet, de Sovjet-Unie zet er een marionet neer; het einde van het experiment met een soort humanistisch socialisme.”

Ruzie

“Er is natuurlijk al veel geschreven over 1968. Primeurs zitten er niet in dit boek, maar wel dingen die we nog maar net weten. Bijvoorbeeld dat de Amerikanen en de Noord-Vietnamezen driekwart jaar ruzie hebben gemaakt over de vorm van de onderhandelingstafel. En dat Nixon op alle mogelijke manieren probeerde de vredesbesprekingen te saboteren. Dat was nieuw voor mij.”

Paria

“Het meest bijzondere verhaal van dat jaar komt voor mij van de Olympische Spelen. Een bekend beeld is dat van twee zwarte hardlopers, Tommie Smith en John Carlos, die tijdens de prijsuitreiking hun vuist de lucht insteken uit protest tegen het racisme in de VS.

“Veel minder bekend is dat de man die de zilveren medaille won, de Australiër Peter Norman, ook een rol speelde bij dat protest. Hij is bij terugkomst in zijn eigen land als een paria behandeld. Het kostte hem zijn carrière als topsporter. Hij stierf in 2006, Smith en Carlos zijn voor zijn begrafenis naar Australië afgereisd en droegen zijn kist.

Dat vond ik zo ontroerend.”

Lees ook: de boekrecensies van Trouw. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden