Review

Schrijven op de hartslag van de rock 'n roll

Bob Dylan, The Beatles, Herman Brood en De Dijk: ze beïnvloedden Nederlandse auteurs. Het ideaal: schrijven in de geest van John, Paul, George en Ringo, op de beat van de muziek. Jos Palm, auteur van 'Oerend hard. Het onmogelijke hokersleven van Ben Jolink' signaleert de nieuwste pop-uitgaven.

Jos Palm

WahWah. Literair poptijdschrift. Nieuw Amsterdam, Amsterdam ISBN 9046800377; 128 blz. 7,95

WahWah had op geen beter moment kunnen verschijnen dan rond deze Boekenweek. Het blad moet doen vergeten dat eerdere pogingen pop en literatuur te verenigen mislukten. Maar gaat WahWah het jaar 2007 halen, als het woord en de muziek weer gescheiden zijn? Het blad is opgemaakt alsof de jaren zestig nog moeten beginnen. Maar er staan goede verhalen in. Auke Kok laat Joost den Draaier in bijna bijbelse taal vertellen over de massabeweging rond radio Veronica. De Drentse rockziel Daniël Lohues, uit het dorpje Erica, beschrijft hoe hij in Amerika wordt aangezien voor een 'backwoodmotherfucker from Alabama'. En de filosoof van de Nederlandse popliteratuur, Roel Bentz van den Berg, legt uit hoe over pop geschreven dient te worden, in de geest dus van John, Paul, George en Ringo. Schrijvers moeten, vindt hij, het heilige ongeduld van de rock 'n roll koesteren en omzetten in woorden.

Martin Bril. Een plek onder de zon. Muziekverhalen. Prometheus Amsterdam. ISBN 9044607324; 124 blz. 12,50

'De wereld kunnen lezen in een hartslag', zo moet het volgens Bentz van den Berg. Volkskrant-columnist en schrijver Martin Bril kan dat, ook als hij de popwerkelijkheid beschrijft. De oudere Elvis holt niet, 'hij hobbelt', schrijft Bril in zijn gebundelde popminiaturen. En wat is er toch met Dylan, vraagt hij zich af tijdens een concert van de meester in Rotterdam. 'Het is een soort celibaat waarin Dylan zich ophoudt' op het podium. 'Aanwezig kunnen zijn bij het concert van een afwezige heeft iets sacraals', schrijft Bril. Pop als religie, beschreven alsof de auteur zichzelf, de sterren en ons allemaal betrapt op verloren gewaande verlangens.

Chris Willemsen: Jankende gitaren en gebroken akkoorden. Herinneringen van een concerthopper. BZZTôH 's-Gravenhage. ISBN 9045306220; 192 blz. 14,50

Adolescentenervaringen op schrift. Met herinneringen aan Boudewijn de Groot, de Golden Earring en aan het schuifelnummer 'A Whiter Shade of Pale' (Procol Harum). Sweet memories dus, maar rock-'n-roll begon toch ooit uit woede?

Leo Blokhuis en Matthijs van Nieuwkerk: Klein Cultureel Woordenboek van de popmuziek. Anthos Amsterdam. ISBN 904140891; 165 blz. 12,50

'Bekeerde zich in 1979 tot de islam en maakte onder de naam Yusuf Islam nog enkele albums' lezen we over singer songwriter Cat Stevens ('Peace Train', 'Morning Has Broken', 'Matthew and Son') Geen 'hartslagboek' wel fijn, handzaam naslagwerk.

Maarten Steenmeijer (red.) Pop in literatuur. Uitgeverij IJzer Utrecht. ISBN 9074328830; 288 blz. 22,50

Jazz was de onvoorspelbare muziek van de ingewijden, pop gedijde bij de kracht van de herhaling. Jazz hoort bij de kelderrevolte van de jaren vijftig, pop bij de massameetings van de jaren zestig. Rock-'n-roll als onderwerp van wetenschappelijke studie. Niet swingend, wel bij vlagen interessant.

Jan Donkers: Mijn muziek. Atlas, Amsterdam. ISBN 9045015633; 279 blz. 19,90

Jan Donkers is een schrijver die het snapt. Telkens verstoort hij de door hem opgeroepen nostalgie weer. Niemand kan zo op vertrouwde voet verkeren met de rockhelden en toch op afstand blijven. Zijn gebundelde stukken laten zich lezen als een persoonlijke geschiedenis van de popmuziek. Uitgeroepen tot de poppaus door HP/De Tijd maakt hij zijn status waar zowel in zijn licht hilarische en eerlijke reportages als in de bijgevoegde cd met motel-opnamen die hij ooit verzamelde. Een feest voor oog en oor.

René van Stipriaan (red.): Ooggetuigen van de rock-'n-roll. Bert Bakker Amsterdam. ISBN 9035129237; 416 blz. 19,95

De historie van de rock, verteld door de artiesten zelf, of door zeer nabije getuigen. Geen afstandelijkheid, maar de belevenissen van binnenuit. Veel revolutiegewoel: de Amerikaanse popgroep The Nice die op 26 juni 1968 demonstratief de Amerikaanse vlag verbrandt op het podium; de opkomst van de punk, beschreven door Deborah Harry (Blondy); en de toen nog niet ideale Amerikaanse schoonzoon Bruce Spring-steen in 1974 ('ik zag de toekomst van de rock-'n-roll', aldus een journalist).

Joost Zwagerman. Perfect day. Arbeiderspers Amsterdam. ISBN 9029563303; 364 blz. 18,50

Joost Zwagerman schrijft heel verstandig en onderhoudend over rockcultuur, maar op de een of andere wijze blijft hij aan de buitenkant. Met die koele blik van buitenstaander schreef hij overigens wel een onvergetelijk artikel over Herman Brood - 'Pietje Bell in gedoogland'. Daarin legt Zwagerman meteen ook de Nederlandse kleinburgerlijkheid bloot. Ook heel mooi is het ondergangsportret van de ooit vermaarde zanger David Crosby (van Crosby, Stills and Nash en The Byrds), getiteld: 'Reis door het einde van de goot.'

Thomas Verbogt. Hart van de Dijk. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam. ISBN 9038874421; 176 blz. 14,90

Na een concert van De Dijk is het publiek opgeklaard, schrijft popliefhebber Thomas Verbogt. Impressies van concerten en gesprekken, en een beetje historie, opgetekend door een fan, die van zijn liefde geen geheim wil maken. Eigenlijk gaat het boek over wat publicist Chris Keulemans ooit noemde 'De Dijk en de ideologie van het delen': het éénworden van band en publiek tijdens een concert.

Bernard Hulsman en Pieter Steinz. Zwanenzangen. De laatste liederen van vroeggestorven pophelden. Conserve Schoorl. ISBN 9054292261; 163 blz. 15,00

'I'll Never Get Out Of This World Alive', zong countryzanger Hank Williams. Een paar maanden later was hij, 29 jaar jong, dood. Een overzicht van vroeggestorvenen uit de rockgeschiedenis. Het waren er 43, of eigenlijk 42, want de opgenomen legendarische Johny Cash stierf, altijd nog te vroeg, maar wel op 71-jarige leeftijd.

John Schoorl. Een Soulman in de Achterhoek. Uitgeverij 521 Amsterdam. ISBN 9049970036; 127 blz. 15,50

Niemand geloofde dat die twee plaatselijke jongens, The Two Rascals, in Engeland waren toegejuicht door mooie meiden. 'Zal allemaal wel', zeiden ze in Doetinchem. Zulke verhalen sieren deze bundel portretten en reportages die over meer gaan dan Achterhoekrock. Mooi.

Roel Bentz van den Berg. De luchtgitaar. Augustus Amsterdam. ISBN 9045700492; 175 blz. 12,50

Internationaal erkend popintellectueel Greil Marcus schreef dat Bentz van den Berg op 'een buitengewoon indringende manier songs hoorbaar, zichtbaar en bijna tastbaar' maakte. Voldeed jaren terug al aan zijn eigen strenge criterium (zie het poptijdschrift 'WahWah') blijkt uit deze herdruk.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden