Review

Schrijnende vrouwenportretten

Vanavond gaat de 15de editie van het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA) van start. Het betekent dat er elf dagen lang, tot en met zondag 1 december, zo'n 200 documentaires te zien zullen zijn. Via de binnenstad van Amsterdam en de deelnemende bioscopen rond het Leidseplein, reizen maken naar Cuba, Brazilië, Zuid-Afrika, Zuid-Korea, Japan, noem maar op.

Zelfs de twee Nederlandse deelnemers aan de 21 films tellende Joris Ivens Award-competitie zochten hun onderwerpen over de landsgrenzen: Jos de Putter reisde voor 'Dans, Grozny Dans' opnieuw naar Tsjetsjenië, en het Nederlandse regisseursduo Chris Relleke en Jascha de Wilde zocht het voor hun circusportret 'Starkiss' zelfs helemaal in India. Centraal staan niet de olifanten, of de tijgers, maar de circusmeisjes. Piepjonge trapezewerksters, kinderen nog, die door hun ouders aan het circus zijn verkocht, om te voorkomen dat ze als prostituees in Bombay belanden.

Opmerkelijk is de aandacht van deze 15de editie van IDFA (nog steeds onder directeurschap van Ally Derks) voor het leed van meisjes en vrouwen wereldwijd. In de week dat de damesbladen Viva en Opzij hier hun jubilea vieren, en de vrouwelijke hoofdredacteuren elkaar feliciteren en samen praten over de derde emancipatiegolf die zich vooral op oudere allochtone vrouwen zou moeten richten, toont IDFA talloze schrijnende vrouwenportretten. Buitengewoon sterk is 'The Day I Will Never Forget', de nieuwe film van de Engelse documenairemaakster Kim Longinotto, opgenomen in Nairobi (Kenia) waar jonge meisjes -gillend als biggen- besneden worden. De clitoris moet onder het mes, ondanks hevige weerstand. Het is afgrijselijk om te zien en te horen, en daarom komt het ingewikkelde maar wel goed begeleide verzet van enkele meisjes later in de film als een geschenk. Het is een eerste teken van opstand en dat stemt alleszins optimistisch. Wat niet opgaat voor de Iraanse film 'And Along Came a Spider' van Maziar Bahari waarin een Iraanse seriemoordenaar centraal staat die tussen juli 2000 en juli 2001 zestien prostituees afslachtte. De moordenaar, gefilmd in de gevangenis vlak voor zijn executie, heeft geen berouw. Hij heeft, naar eigen zeggen, gehandeld in overeenstemming met zijn religieuze overtuiging. Deprimerend is vooral dat het zoontje van de moordenaar precies dezelfde gedachte is toegedaan. Prostituees in Iran, hoewel ongelooflijk druk bezet, gezien als het schuim der aarde. De jury van de nieuw ingestelde Amnesty International-Doen Award zal het nog druk krijgen de komende week. (BvdG)

Tegelijk met het IDFA begint in de Melkweg in Amsterdam het Shadow Festival (21 t/m 27 november), dat documentaires, lezingen en workshops presenteert. Zes minuten duurt 'Great Balls of Fire', volgens programmeur Stefan Majakovski, het boegbeeld van de derde editie van het festival. Het 'Shadow Festival' heeft volgens Majakovski iets meer aandacht voor vorm dan voor de 'issues', en wil zo een kleinschalig alternatief bieden voor het IDFA. Dat die doelstelling de beide festivals niet strikt scheidt, moge blijken uit het feit dat sommige filmmakers dit jaar zowel op het ene als op het andere festival aanwezig zijn.

Niettemin is het Shadow Festival prettig klein: een overzichtelijk programma en veel ruimte voor discussie en lezingen. En opzienbarende films. Zoals bijvoorbeeld 'Great Balls of Fire'. Leon Grodski filmde op 11 september 2001 het instorten van het World Trade Center en op 12 september de ritmische monoloog van de dakloze James E. Jones, die op een zonnige straat in New York laat blijken in het geheel niet verrast te zijn door de aanval. 'The craziest people in the world live in America, not overseas. That's right! Great balls of Fire!'. Vitaal en sprankelend, tegen de rookwolken in. (JR)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden