Klein verslag

Schoonheid zonder vreugde

In Quedlinburg lijkt een hele leeftijdsgroep verdwenen.Beeld Wim Boevin000

Quedlinburg, aan de noordzijde van de Harz, is ook in de regen mooi, al heerst bij alle schoonheid ook een zekere vreugdeloosheid.

Daags na de verkiezingen, toen de Bondsrepubliek met enige verbijstering had vastgesteld dat een boze protestpartij het parlement ging binnentrekken, loop ik door de stille stad. In Quedlinburg werd de AfD de op twee na grootste partij. Dat viel nog mee.

Het is kort voor negenen in de ochtend, het plaveisel van ruwe kasseien glanst en in sommige winkels gaat het licht aan. Winkels met kitsch zijn het, witte bustes van klassieke figuren, of bloemisten met treurige chrysanten, of een handel in vitrages met gehaakte hondenmotieven.

Lege caféterrassen 

Niets ademt hier noodzaak of eerste levensbehoefte. Langs de markt met het fraaie, oorspronkelijk veertiende eeuwse raadhuis, omrankt met een wingerd die in dit jaargetijde al rood kleurt, staan lege caféterrassen onder grote, druipende parasols. Ik klim langs nauwe straatjes omhoog naar de burcht op de heuvel, links en rechts de oude huizen met hun vakwerk. Uit één ervan klinkt een stofzuiger. Zo stil is het.

Het is maandag en op de burcht is de stiftskerk van Sint Servatius gesloten, ik weet het. Ik zal er niet naar binnen kunnen gaan en de crypte bezoeken met het graf van koning Henrik I, de eerste koning in het land van de hertogen. Henrik stierf in 936, en duizend jaar later, in 1936, werd dat groots gevierd in Quedlinburg, met een rede die via de radio het hele land bereikte. De man die de rede hield was SS-Reichsführer Heinrich Himmler.

Himmler had in zijn naamgenoot, Heinrich I, de grondlegger gezien van het Duizendjarig Rijk en Quedlinburg kon de SS een mythische symboliek geven. Daartoe werd de kerk onteerd en ontwijd, de bijbel verdween van het altaar, het kruisbeeld van de muur, en in het raam verscheen dat andere kruis: het hakenkruis.

Tekst gaat verder onder de foto 

Beeld Wim Boevin000

Misbruik 

Terwijl ik bij het poortgebouw van de burcht sta, bestudeer ik de foto die in 1936 op dezelfde plaats werd gemaakt, jongeren met vaandels van de Hitlerjugend tussen een erehaag van SS'ers. Oorden als deze gaan gebukt onder hun misbruik.

Je kunt vanaf de burcht en de kerk neerkijken op het gerestaureerde stadje met zijn nieuwe pannendaken, een werk volbracht met de middelen van de herenigde republiek, van de Duitse monumentenzorg en van de Europese Unie, die na de Wende werden ingezet om het totaal vervallen erfgoed te redden.

Hele leeftijdsgroep verdwenen 

Materieel is in het stadje het herstel , enorm, maar geestelijk? Waarom zie ik zoveel ouderen door de straten gaan, nu de stad tegen het middaguur is ontwaakt, en zoveel bejaarde toeristen? Er lijkt een hele leeftijdsgroep verdwenen.

Ik denk aan een beeldschoon geschreven, lang artikel in het magazine van weekblad Die Zeit. 'Land zonder glimlach' heette het, en het beschreef een treurige reis door het oosten van Duitsland, langs illusieloze mensen.

De auteur van 27 kwam zelf uit het oosten, maar was in 2009 naar het westen getrokken om er te studeren. Zoals zovelen toen. Achter bleven de ouderen, en de kansarmen. De mensen die een heimwee naar de DDR ontwikkelden. Omdat ze zich in de nieuwe bedeling nog slechter voelden. De vreugdeloosheid is systeem geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden