Review

Schoonheid schuilt in een dood vogeltje

Dat 'American beauty', het speelfilmdebuut van de gevierde Engelse theaterregisseur Sam Mendes, inmiddels is gebombardeerd tot een van de Oscarfavorieten, is weinig verwonderlijk. Voor Amerikaanse begrippen is het een uitdagende film. De schoonheid uit de titel kan ironisch worden opgevat, te meer daar Mendes er op uit is om het leven in een keurige Amerikaanse buitenwijk van alle schone schijn te ontdoen. Mendes situeert zijn film in een inmiddels bekende omgeving, waarin de stralend wit geschilderde tuinhekjes en de keurig aangeharkte rozenperkjes klinkklare clichés vertegenwoordigen. In een thriller als 'Arlington Road' mocht zo'n wijk onlangs nog als dekmantel voor een terroristische organisatie fungeren en het was natuurlijk David Lynch die als geen ander raad wist met een dergelijke omgeving. Via een fleurig bloembed belandde hij als vanzelf in een donker hol waar alleen vetplanten het uithielden, om de symboliek van een film als 'Blue velvet' maar eens te volgen. Waar Lynch op geheel eigenzinnige wijze de krochten van de Amerikaanse samenleving inmiddels uitgebreid exploreerde, daar vindt Sam Mendes het wiel zogenaamd opnieuw uit.

We maken kennis met zo'n keurige wijk via Lester Burnham (Kevin Spacey) die ons meteen al in de openingsscène toespreekt vanuit het hiernamaals en die ons best wil vertellen hoe zijn laatste levensjaar eruit zag. Zo volgen we een man die zich 's ochtends aftrekt onder de douche en die daar zelf ironisch commentaar bij levert: 'Dit was het hoogtepunt van mijn dag.' Als typisch uitgebluste veertiger heeft Lester geen lol meer in zijn werk. Seks met zijn hysterische echtgenote Carolyn (Annette Bening) heeft hij ook al lang niet meer en door zijn hevig puberende dochter Jane (Thora Birch) wordt hij gehaat. Door een gebrek aan communicatie en emotioneel contact is Lesters bestaan leeg en de materiële rijkdom moet dat onderstrepen, zoals dat in een Ikea-scène in 'Fight club' ook al aardig werd gedaan. De transformatie die Lester niettemin ondergaat, en die in gang wordt gezet door Jane's uitdagende tienervriendin Angela (Mena Suvari), werkt door het sublieme spel van Kevin Spacey ronduit aanstekelijk. Zo neemt hij in zijn drang naar persoonlijke bevrijding ontslag als redacteur en wordt hamburgerbakker, de minst verantwoordelijke baan die hij kon verzinnen. Onder het genot van een jointje, aangeleverd door Jane's merkwaardige buurvriendje Ricky (Wes Bentley), pompt hij zijn verslapte spierbundels op; Lester is als herboren.

Ondertussen hebben de makers van 'American beauty' lukraak allerlei controversiële onderwerpen verzameld waarmee de burgerij op de kast kan worden gejaagd, variërend van drugsgebruik, homoseksualiteit, pedofilie en een belachelijk gruwelijk slotakkoord. Het oeh-la-la-gehalte van een eenvoudig jointje is daarbij te groot en het opvoeren van een buurman als uiterst verdacht homohatende ex-kolonel is evenmin verrassend. De manier waarop de buurjongen schoonheid ontwaart in zijn bokkende buurmeisje Jane ligt voor de hand en de manier waarop die buurjongen ons met zijn videocamera continu inpepert wat ware schoonheid is, is ronduit irritant. Die schoonheid schuilt bijvoorbeeld in een dood vogeltje of een plastic zakje in de wind. Het zijn scènes die zo nadrukkelijk poëtisch en belerend zijn, dat het effect ervan verloren gaat. Een scène waarin Lesters vrouw uit pure radeloosheid en frustratie in een huilbui schiet, doet heel even denken aan de Taiwanese troosteloosheid van Tsai Ming-lian, maar een werkelijk indringend gevoel wil Mendes ons toch niet geven. Door een gloriërende Kevin Spacey zou je het bijna allemaal voor lief nemen, maar wellicht is dat nu juist de grootste valkuil.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden