RecensieRoman

Scheten en rauwe kippendijen

Daan Borrel neemt de jammerende millennial niet op de hak, maar het is haar ernst met de bevrijding van de vrouw.

Het zit Daan Borrel allemaal niet mee. Haar relatie is al een tijdje voorbij, haar bekkenbodem is nogal gespannen en haar premenstrueel syndroom trekt regelmatig een wissel op haar humeur. In haar boek ‘Jaar van het nieuwe verhaal’ besluit Borrel een menstruatiecyclus lang terug te kijken op haar ‘tussenjaar’: het jaar na de relatiebreuk. Is ze er al wat wijzer van geworden? En hoe wordt haar oordeel beïnvloed door haar wisselende hormoonspiegel?

Bovendien worstelt Borrel, die zich ook in eerder werk toelegt op de thema’s feminisme en seksualiteit, met de vraag of ze zwanger moet worden van haar gay best friend. De man in kwestie en zijn partner reageren enthousiast op dat idee en dat roept nou juist weer weerstand bij haar op. “Mijn baarmoeder, mijn lijf, leek ineens gereserveerd zonder dat ik daar zelf wat over te zeggen had.” Dat is gek, want ze heeft het onderwerp juist zélf ter sprake gebracht. Als ze alleen al denkt aan de buitenwereld die haar glimlachend in de rol van dienstbare, zorgzame moeder zal duwen, terwijl een man naast ‘vader’ ook nog gewoon ‘hardloper’ of zelfs ‘mens’ mag zijn, walgt ze.

Een trieste constatering, die tegelijkertijd bijna net zo grappig is als de scène in de Netflixfilm ‘Marriage Story’ (2019) waarin jonge moeder Scarlett Johansson een rollenspel doet met haar advocaat, gespeeld door Laura Dern. Johansson ligt in scheiding en Dern stelt haar vragen over haar moederschap, ter voorbereiding op een bezoek van jeugdzorg. Johansson zegt eerlijk dat ze haar zoontje soms een etter vindt. Pas op, berispt Dern, die voor haar rol een Oscar won: “Dit mag je nooit zeggen. Mensen accepteren geen moeders die tegen hun kind schreeuwen dat hij een etter is. Vaders mogen dat wel, zij mogen feilbaar zijn. Moeders niet. Want de basis van ons joods-christelijke wat-dan-ook is Maria, moeder van Jezus, en zij is perfect: een maagd die een kind baart. God de vader liet zich niet zien. Dus jij moet perfect zijn. Voor jou geldt een hogere standaard. Het is gestoord, maar zo is het.”

Jaar van het nieuwe verhaal

Borrel is scherp en vaak grappig; vooral haar acute en kortstondige geweldsfantasieën (‘Het is nog geeneens half negen en ik heb nu al zin om iemand neer te knuppelen’) zijn erg leuk. Ook de scène waarin ze een vriendin opvoert die een piepklein, uitgewoond hondenveldje vergelijkt met feminisme – vrouwen worden verkracht, vermoord, afgebeeld als slanke, witte wezens die het gelukkigst worden van een man en een baby, maar ze moeten niet zeiken, want ze kunnen hier hun drol toch kwijt – is heerlijk bitter. Tegelijkertijd noteert Borrel ook veel zeurderige vaagheden, zoals ‘Ik voel nog steeds dat ik veel intiemer zou kunnen leven’ en ‘Ik wil meer oprechte verbindingen maken’.

‘Jaar van het nieuwe verhaal’ is het relaas van een bevoorrechte jonge vrouw die in een hippe Amsterdamse buurt woont, behalve de bekkenbodemtherapeut ook nog een biodynamische therapeut bezoekt, op yoga zit, allerlei reisjes maakt en veel tijd heeft om over haar eigen lichaam en gevoelens en pijntjes na te denken en dat vervolgens uitgebreid op te schrijven. Soms hoop je dat Borrel het stereotiepe beeld van een jammerende millennial op de hak neemt, maar het lijkt erop dat het haar ernst is. En het is niet altijd even interessant om te weten of ze veel scheten moet laten of niet en of ze zichzelf nog heeft gevingerd en of haar vagina toen aanvoelde als een ontvelde tomaat of toch meer als een rauwe kippendij.

Maar Borrel heeft meer te bieden. De vanzelfsprekendheid en de ernst waarmee ze haar lichaamsfuncties en -kwaaltjes beschrijft – ‘korrelige afscheiding’ – dient een hoger doel, en de vraag ‘waarom ik dit in vre-des-naam moet weten’ is daar ondergeschikt aan. Mannen praten relatief gemakkelijk over masturbatie, wisselende seksuele contacten en wc-gang; vrouwen ervaren die vrijheid over het algemeen niet. Mannen zijn mensen; vrouwen zijn in de eerste plaats vrouwen. Ze moeten, volgens Borrel, mysterieus maar bereikbaar zijn, kritisch maar niet té, en heteroseksueel maar ‘wel in voor een geintje’. Alleen door haar eigen lichaam walgend, genietend, stinkend en onafhankelijk van man of kind op te voeren, kan ze zich aan deze bizarre voorwaarden ontworstelen. Borrel geeft de vrouw haar lichaam terug – en daarmee haar menselijkheid.

Oordeel: scherp, vaak grappig, niet altijd even interessant.

Beeld De Bezige Bij

Daan Borrel
Jaar van het nieuwe verhaal
De Bezige Bij; 256 blz. € 21,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden