RecensieLiteratuur

Scherpe observaties van Jenny Offill over het moderne leven onder een nieuwe president

Jenny Offill schetst het moderne leven: hypergevoelige mensen in een overvolle wereld.

De boeken van de Amerikaanse Jenny Offill (1968) laten zich niet gemakkelijk verkopen, ook aan de schrijfster zelf niet. “Als ik de omschrijving van mijn eigen boek zou horen zou ik het nooit willen lezen”, vertelde Offill aan meerdere interviewers over ‘Dept of Speculation’ (in het Nederlands ‘Verbroken Beloftes’) haar tweede roman – tevens doorbraak naar een groter publiek – over een vrouw die vastbesloten is te zegevieren in de kunst maar dan trouwt, een kind krijgt, en verstrikt raakt in al die zaken waar je als jonge ambitieuze vrouw niet in verstrikt wilt raken tot aan een overspelige echtgenoot toe. Maar Offill lees je niet zozeer om die plot maar om haar scherpe observaties, de maalstroom aan gedachten, prachtige zinnen waarin ze in dat vorige boek ontluistering en depressie gedoseerd en alleen indirect prijsgaf. In Nederland werd ze naast schrijvers als Rachel Cusk en Anne Enright geplaatst die ook over het moderne moederschap, over vervreemding en zelfverlies schrijven, maar Offills romans zijn zowel lichter als dreigender, dankzij de fragmentarische, springerige gedachtestroom vol wonderlijke wetenswaardigheden die amuseren en verontrusten.

Jenny Offill

Dit geldt ook voor haar derde roman ‘Weather’, die komende week in Nederland als ‘Weerverwachting’ verschijnt. Daarin gaat de schrijfster op min of meer dezelfde voet verder. Het woord is aan Lizzie, bibliothecaresse op de universiteit waar ze eigenlijk wilde promoveren. Lizzie wankelt. Ze voelt zich te verantwoordelijk voor haar ex-verslaafde broer Henry die om de havenklap een beroep op haar doet, meer nog na zijn huwelijk met een bij de NA (Narcotics Anonymous) opgeduikelde kordate reclamevrouw en de komst van baby Iris waarna de vader ten prooi valt aan dwanggedachten: “Gelukkig is Iris een gemakkelijke baby. Henry is degene die eruitziet alsof hij in tranen zal uitbarsten.” Het voortdurende appèl van de broer gaat ten koste van Lizzie zelf en haar gezin: man Ben, doctor in klassieke talen maar nu codeerder in de gamesindustrie, en zoon Eli die gaandeweg van Mindcraft en Monopoly overstapt op een fascinatie voor Marsgangers en robotten waardoor hij al gauw op internet robot Samantha ontmoet : “In de seksmodus kan ze kreunen als je haar borsten aanraakt. In de gezinsmodus kan ze grapjes maken of over filosofie praten.”

Hippies en eindtijddenkers

De al wat overladen vertelster wordt nog meer belast als ze ingaat op het verzoek van haar voormalige promotor, klimaatwetenschapper Sylvia, tevens host van de populaire podcast ‘Teken aan de wand’, die haar vraagt of ze haar wil assisteren bij het beantwoorden van de groeiende stroom e-mails. De hulpvragen van bibliotheekbezoekers, e-mailende hippies en eindtijddenkers, veeleisende medemoeders op het schoolplein, zorgen voor onrust en dan neemt de druk van buitenaf nog toe als een nieuwe (niet bij naam genoemde) president aantreedt, iedereen nog maar over één ding kan praten, Lizzie vergeefse pogingen doet tot activisme en zich verdiept in rampenpsychologie en overlevingsstrategieën. Rolmodel Sylvia heeft het op gegeven moment wel gezien met de klimaatactivisten: “Deze mensen snakken naar onsterfelijkheid maar kunnen nog geen tien minuten op een kopje koffie wachten.” Ze trekt zich terug in een stacaravan in Nevada, ‘het donkerste stukje in Amerika waar je op een heldere nacht het Windmolenstelsel kunt zien’.

Klinkt Lizzie’s leven zo samengevat als een simpele potpourri van hypermoderne Amerikaanse dwaasheden, ‘Weersverwachting’ biedt een bedrieglijk licht commentaar op een obsessieve samenleving die verwarring en angsten bestrijdt met steeds meer voorschriften en richtlijnen. De erudiete Offill registreert ze met veel gevoel voor detail. Van de flyers die je ooit zo in de bibliotheek op het prikbord kon prikken en die nu in een vitrine hangen nadat iemand haatdragende berichten ertussen had geprikt, tot aan de vrouw met megafoon op het schoolplein en de internetenquête die informeert naar wat je mist van toen je jonger was.

De vertelster zelf is aan het slot niet echt opgeschoten, maar dat maakt de wens om een en ander nog eens te lezen er niet minder op. Offills duiding van ‘onze’ gevoelstemperatuur stemt niet heel vrolijk, maar zolang er zulke opmerkzame waarnemers zijn is er hoop.

Oordeel: springerig, geestig, scherpzinnig.

Jenny Offill
Weersverwachting
Vert. Roos van de Wardt
De Geus; 189 blz. € 20

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden