Review

Schattig kinderbestek wordt op Schiphol als terroristisch wapen in beslag genomen. Waar eindigt de gekte?

Het nagelschaartje, het scheermesje, de Ikeaschaar:ze hebben allemaal hun onschuld verloren. In deze tijd van dreiging door internationaal terrorisme mogen ze niet meer mee op reis. De veiligheidsfunctionarissen grissen ze bij vertrek van Schiphol zonder pardon uit de handbagage, want ook een pincet kan als wapen dienen.

Verbaasd, of misschien is verwonderd een beter woord, over de doorgedraaide controles die een schijnveiligheid moeten creeren, kocht Christien Meindertsma de voorwerpen op die op Schiphol in één week tijd in beslag zijn genomen. Dat bleken in totaal 3264 aardappelschilmesjes, pincetjes, scharen en kurkentrekkers te zijn die ze vervolgens onder de naam Checked Baggage heeft tentoongesteld. Volgende maand komt haar collectie in boekvorm uit.

Haar collectie overziend valt het Meindertsma op dat het eigenlijk zulke heel gewone voorwerpen zijn die de douane en de veiligheidsfunctionarissen de doorgang beletten. ,,Je ziet die producten zelf niet als wapen”, zegt Meindertsma. En dat is precies de reden waarom bij de meeste mensen die het vliegtuig nemen wel eens een keer een 'moordwapen' uit de handbagage te voorschijn is gekomen.

Nagelschaartjes, scheermesjes, bestek. ,,Deze producten zijn schuldig zonder dat ze er iets aan kunnen doen”, bedenkt de 24-jarige designer licht filosofisch. Ze maken ongewild niet alleen de drager ervan gevaarlijk, maar ook de medereizigers potentieel slachtoffer. ,,Maar je kunt toch niet iedereen beschermen?” Dat maakt de maatregelen op de vliegvelden soms bijna clownesk. ,,We zitten nu op een punt, dat het echt absurd wordt als we nog een stap verder gaan met de veiligheidsregels”, denkt Meindertsma. ,,Dan mag je zelfs je schoenen niet meer aan of zo.”

In de ban van Bush, Al-Kaida en terrorisme moeten security-mensen improviseren. Ze waarborgen veiligheid door het innemen van huishoudelijke producten. ,,Een oplossing van het probleem aan het eind van de lijn”, vindt Meindertsma. ,,Dat lijkt me de verkeerde manier om mensen te beschermen tegen terrorisme.”

Sommige keuzes van de douaniers lijken totaal onbegrijpelijk. Je vraagt je af wat iemand zou kunnen uitrichten met een roze pincet, schattig kinderbestek of een van Meindertsma's persoonlijke lievelingen: een blauw plastic klapperpistooltje. ,,Ik stel me daar meteen een teleurgesteld 7-jarig cowboytje bij voor”, droomt de blonde designer. De tentoongestelde voorwerpen maken de frictie tussen veiligheid en vrijheid zichtbaar.

,,Je kunt niet meer helemaal vrij zijn, als je veilig wilt zijn”, mijmert Meindertsma. Je hebt niet meer de vrijheid om persoonlijke onschuldige voorwerpen mee te nemen. Mensen die een flesje wijn opentrokken voordat ze gingen vliegen, moesten hun kurkentrekker met de kurk er nog aan inleveren. Aanstekers met namen erop, aardappelschilmesjes nog in de verpakking en zorgvuldig met papier omwikkelde keukenmessen volgden hetzelfde lot.

Achter bijna elk voorwerp vermoed je een persoonlijk verhaal. Zoals het totaal afgesleten metalenlegermes. ,,Weet je wel hoe sterk dat materiaal is”, licht Meindertsma het bijzondere ervan toe. ,,Dat mes móét iemand wel dertig jaar onafgebroken in zijn broekzak hebben gehad.”

De jonge expositeur kwam zelf ook via een persoonlijk eigendom dat ze af moest geven op dit idee. Ze was op weg naar een bruiloft in India met in haar handbagage een roze etuitje met stanleymes. ,,Toen ik die securityman daar zag staan met in zijn ene hand dat schattige roze etuitje en in zijn andere het stanleymes, dacht ik dáár moet ik iets mee doen”, zegt Meindertsma nog altijd enthousiast.

In een veilinghuis in Amsterdam, tussen een aantal messenhandelaren, voerde ze haar bod op tot 700 euro. Voldoende voor de geconfisqueerde Schipholspullen van een week. ,,Dit is echt het domste wat je ooit hebt gedaan, Christien, dacht ik in eerste instantie”, vertelt Meindertsma. Maar achteraf bleek dat reuze mee te vallen. Alleen al de 284 Zwitserse messen die er tussen zaten zijn behoorlijk wat waard.

Uit de chaos voorwerpen uit vier enorme bakken, sorteerde Meindertsma een expositie op voorwerp en kleur. ,,Een verschrikkelijk karwei. Gelukkig had ik een legertje van vrienden om me heen die me hielpen.” Volgens Christien werd iedereen er wel heel hebberig van. ,Ik wil die', en 'doe mij deze maar deze' waren veel gehoorde kreten tijdens het uitzoekwerk.

De helpers hoeven niet lang meer te wachten. De ruim drieduizend voorwerpen lagen tot 23 april ter bewondering vastgeplakt aan tafels in Amsterdam, Berlijn en Antwerpen, als kunst, maar nu mogen het weer gebruiksvoorwerpen worden. Slechts de foto's van de tentoongestelde voorwerpen in het volgende maand verschijnende boek 'Checked Baggage' en op de website www.checkedbaggage.nl verraden nog de diepere lading.

De voorwerpen moeten weer een huishoudelijke functie krijgen. ,,Ze moeten terug naar hun oorsprong”, bedacht Meindertsma, en daarom besloot ze bij ieder boek dat ze verkoopt een voorwerp van de expositie toe te voegen. Welke dingen ze zelf wil houden, daar heeft ze nog niet zo over nagedacht. ,,Ik baal er alleen van dat ik met mijn domme hoofd het roze tweezermanpincet al aan iemand heb toegezegd. Daar ben ik echt aan gehecht geraakt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden