Schaalmodel toont historie van maritieme opdracht

Cees Straus

Een kwart miljoen euro heeft het in Amsterdam gevestigde Nederlands Scheepvaartmuseum op een veiling in Londen betaald om eigenaar te worden van een opmerkelijk schilderij. Het doek stelt de Zeeslag bij Gibraltar voor. Die werd in 1607 tussen de Nederlandse vloot en de Spaanse armada uitgevochten, met als resultaat dat Spanje middenin de Tachtigjarige Oorlog een pijnlijke nederlaag moest incasseren.

Het schilderij, dat ooit bestemd was voor Prins Maurits, is gemaakt door Cornelis Claesz van Wieringen in opdracht van de Admiraliteit van de republiek der Verenigde Nederlanden. Van Wieringen behoorde in de 17de eeuw tot de bekendste maritieme schilders.

Het paneel, dat 49 bij 115 cm meet, is een zogenoemd modello. Zo’n schilderij op klein formaat gaat vooraf aan de uitvoering van een veel groter werk dat de definitieve voorstelling moet bevatten. In het geval van opdrachten was dit in de 17de eeuw een gebruikelijke praktijk: het werk kon in een vroeg stadium bediscussieerd worden, eventuele veranderingen konden gemakkelijk worden ingepast.

Hoe populair Van Wieringen in de 17de eeuw was, blijkt uit het geweldige honorarium dat hij voor het modello vroeg en kreeg: 2400 gulden. In die tijd was dat een enorm bedrag, maar nog niet zo groot als zijn nog beroemdere collega Hendrick Vroom had gevraagd. Die wilde voor de opdracht niet minder dan 6000 gulden, wat de admiraliteitsheren veel te veel leek.

Het aardige van deze recente aanwinst is dat het Scheepvaartmuseum de definitieve uitwerking al jarenlang in bezit heeft. Aan het ontwerp ging trouwens nog een proefstuk vooraf en ook dat werk(je) bevindt zich in een Amsterdams museum, in dit geval het Rijks. Met de aankoop stelt het Scheepvaartmuseum de kijker in staat om de geschiedenis van de totstandkoming van een belangrijk historisch schilderij op de voet te volgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden