Boekrecensie

Sander Kollaard beschrijft de mens op zijn mooist, aarzelend, maar ook vol goede moed

Schrijver Sander Kollaard

Van Sander Kollaard (1961, Nederlander, woonachtig in Zweden) had ik tot nu toe niks gelezen maar dat gaat met ingang van zijn jongste roman ‘Uit het leven van een hond’ veranderen. 

Want dat is niet alleen een treffend boek over een middelbare man en zijn alledaagse zorgen, maar ook een boek dat je om allerlei redenen de moderne mens, met z’n twijfels en cynisme, z’n levens- en z’n doodsangsten, zou willen voorhouden. Noem het een moedgevend boek.

Henk van Doorn, 56, is IC-verpleger, gescheiden, geen kinderen, wel een hond. Als het beest, Schurk geheten, aan hartfalen blijkt te lijden en binnen afzienbare tijd moet sterven, is dat voor zijn baasje reden om het leven in al zijn schoonheid en afgrondelijkheid onder ogen te komen. Henk is een intelligente maar vooral ook gevoelige man die soms vindt dat hij als los zand aan elkaar hangt. Hij gelooft, met de natuurkundigen, dat we ‘spul’ zijn, van stof en tijd gemaakt, maar ook dat we meer zijn dan dat, al weet hij niet precies wat. In zekere zin oppert Kollaard via hem dat wij als puur biologisch wezen toch ook iets als een ziel hebben.

Hier een beschrijving van Henk, die zojuist een vrouw in een bus heeft aangesproken van wie hij gecharmeerd is: “Spul dus? Ja, spul. Alleen maar spul? Ja, alleen maar spul. Maar: schitterend spul! Poëtisch spul... Want kijk dat spul eens zitten in zijn busstoeltje met een wezenloze glimlach om zijn lippen. De nederlaag is al binnen een paar minuten vergeten, liefdevol bedekt met de poedersuiker van opspelende verliefdheid.”

Kollaard beschrijft de mens op z’n mooist, aarzelend, steeds weer tenondergaand, maar ook vol goede moed en levensdrift.

Alledaagse wandelaar

Henk vraagt zich af of de vele boeken die hij gelezen heeft, hem nu gevormd hebben of juist afbreuk aan zijn oorspronkelijke persoonlijkheid hebben gedaan, maar ten slotte realiseert hij zich “dat verhalen de basale vorm zijn van ons begrip en inzicht. De architectuur ervan. Zonder verhalen zou de wereld uiteenvallen in betekenisloze onderdelen. Het is ons vermogen om verhalen te vertellen dat de wereld bijeen houdt. Met dank aan onze verbeeldingskracht spinnen we iets uit niets. Er was eens.” Je voelt dat hij de spreekbuis is van Kollaard zelf, dat deze schrijver vindt dat literatuur er niet zomaar is maar iets moet bijdragen aan ons mensbegrip.

Voor Henk zijn de slotregels uit Theo Thijssens roman ‘Kees de jongen’ maatgevend: “En de mensen die hem voorbijgingen, wisten niet, dat daar een jongen ging, die álles zou kunnen, nu hij eenmaal begonnen was; dachten dat het maar zo’n gewone jongen was, een jongen nog zonder geschiedenis, een jongen die daar zo-maar liep...”

Het is die anonieme maar krachtige volheid die Kollaard tot thema van zijn boek maakt. Van buiten lijkt Henk een man van niks, te dik, een alledaagse wandelaar met een hond, maar als je gedetailleerder kijkt zie je allerlei prachtigs, mooie oren, bezige handen en van binnen is hij een wonder van gevoelens en bespiegelingen, frustraties, schaamtes en ijdelheden: een mens in optima forma. Wat Henk zelf met zijn hond doet, namelijk hem emoties toewijzen, doet de schrijver met Henk. Vandaar de titel.

Morele opsteker

Zich van dit alles niet bewust benadert Henk zijn omgeving, de stijve broer en zijn lieflijke dochtertje, de charmante en empathische Mia, zijn hond die zal sterven, nu eens vanuit zijn gevoel, dan weer gestuurd door de schrijvershand die als een beschermheer boven het hele boek hangt. Een dag uit het leven van een gewone, lieve man vol vragen, angsten maar toch vooral levenslust.

De schoonheid van Kollaards boek zit hem vooral in de morele opsteker die hij in de persoon van Henk aan zijn lezers geeft maar ook in de rake, maar nergens overdreven formuleringen die hij zijn hoofdpersoon in de mond of gedachten legt: “Goed kijken werkt als een reality check. Maar het is meer dan dat, wat Henk betreft. Het is ook een kwestie van integriteit, van intellectuele eerlijkheid of over een gesprek als een poging tot synchronisatie. Er moeten twee levens bij elkaar gebracht worden, twee verhalen, zodat er een relatie kan ontstaan.”

Eigenlijk heel bondig, systematisch haast, maar zo dat je de werking van het verschijnsel mens en zijn beweegredenen leert kennen. De machinerie van de moraliteit. Heel mooi.

Oordeel: prachtig portret dat noodt tot meer lezen van deze schrijver.

Sander Kollaard
Uit het leven van een hond
Van Oorschot; 192 blz. €20

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden