Salonfähig fungeert soms als de spreekwoordelijke kanarie in de kolenmijn

2015-10-11 18:05:13 DEN HAAG - Het Groene Boekje (Woordenlijst Nederlandse Taal) van de Taalunie, uitgegeven door Van Dale. Elke tien jaar verschijnt een nieuw Groene Boekje om onduidelijkheid over de officiele spelling van woorden in het Nederlands zo veel mogelijk te voorkomen. ANP MARTIJN BEEKMAN Beeld anp

Nu en dan schrijft de krant dat een denkbeeld of woord salonfähig is geworden. Een lezer wil weten of deze Duitse term al zo is ingeburgerd ‘dat we hem maar voor lief moeten nemen’.

In feite is salonfähig een Nederlands woord van Duitse herkomst (een Duits leenwoord), dat al sinds 1984 in de ‘Dikke Van Dale’ staat. Vaak wordt het gebruikt in verband met omstreden opvattingen die langzamerhand maatschappelijk geaccepteerd zijn geraakt of voor taalvormen die voorheen onbetamelijk werden gevonden, maar nu algemeen gangbaar zijn.

Het gebruik van salonfähig heeft de laatste decennia een hoge vlucht genomen, maar welbeschouwd wordt dit woord al sinds circa 1870 geregeld in onze taal aangetroffen.

Zo schreef de destijds bekende schrijver Jac. van Looy in 1892 over mensen die ‘het socialisme salonfähig’ maakten. Nu tref je salonfähig in de media geregeld aan in combinatie met termen als racisme, fascisme en rechts-extremisme.

Verwerpelijk

Vaak geeft dit woord aan dat de genoemde opvattingen door grote groepen verwerpelijk worden gevonden, maar dat ze niettemin terrein (dreigen te) winnen. Als het woord salonfähig opduikt in combinatie met de naam van een politieke beweging, fungeert het dan ook wel­eens als een talige kanarie in de kolenmijn.

Salonfähig is dermate geaccepteerd in onze taal, dat naar analogie ervan ook weleens andere woorden met -fähig worden gevormd.

Zo wordt van politieke partijen op de uiterste flanken van het politieke spectrum soms gezegd dat ze wel of niet regeringsfähig zijn, wat wil zeggen dat hun ideeën al dan niet acceptabel zijn voor mogelijke coalitiepartners.

Taal

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden