taal

Sabotage vindt zijn oorsprong in de sociale kwestie met een klomp

Groene Boekje

Deze week berichtte Trouw dat de spanningen in het Midden-Oosten snel oplopen door ‘sabotage’ van Arabische olietankers.

 In de bijbehorende krantenkop stond ‘sabotage’ tussen aanhalingstekens, primair natuurlijk omdat de Arabische energieminister zelf de term ‘sabotageaanval’ had gebruikt. Maar sabotage staat in de krant ook wel­eens tussen aanhalingstekens als een partij dit vage begrip zonder nader bewijs aanvoert als voorwendsel om een militaire of diplomatieke reactie te rechtvaardigen.

Het Nederlands heeft sabotage en het bijbehorende werkwoord saboteren rond 1900 ontleend aan het Frans. Beide woorden raakten al snel algemeen gangbaar in de context waarin ze nog altijd worden gebruikt: in een strijd de hulpmiddelen van een tegenstander vernielen of ontregelen. Sabotage en saboteren worden tegenwoordig vooral in militaire contexten aangetroffen, maar in de 20ste eeuw werden ze ook geregeld gebruikt in berichtgeving over de sociale strijd tussen arbeiders en het grootkapitaal.

Klomp

In het Frans zijn sabotage en het werkwoord saboter rond 1840, toen de industriële revolutie goed op stoom kwam, afgeleid van het woord sabot, dat letterlijk klomp betekent en verwant is met het Franse woord voor laars (botte) en het Spaanse woord voor schoen (zapato). Mogelijk gaan al deze woorden terug op een Arabisch woord voor pantoffel: sabbāt.

Het verband tussen de klomp en iets vernielen of ontregelen hangt samen met een vorm van sabotage die arbeiders vroeger kennelijk toepasten: een klomp in een machine gooien om het productieproces te stoppen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden