Het Mooiste Nederland

Rustplaats in de Randstad

Beeld Doornburgh

Buitenplaats Doornburgh laat je ­midden in de Randstad ontsnappen aan de waan van de dag. In het voormalige klooster komen niet alleen ­architectuurfreaks aan hun trekken.

Wie nietsvermoedend de voormalige priorij nadert, zou haar voor een militaire kazerne kunnen aanzien. Het kaarsrechte bakstenen complex ademt een hermetische strengheid, die als het ware boven op je valt.

“Het is een moeilijk mooi gebouw”, stelt Joanna van Dorp, directeur van de Stichting Buitenplaats Doornburgh in Maarssen, waarvan het ex-klooster deel uitmaakt. Dat laatste moet ik haar onmiddellijk nageven wanneer we ons hebben geïnstalleerd in de refter; een eetzaal van een statige soberheid. Sinds ruim een jaar is het omvangrijke pand van vrijdag tot en met zondag opengesteld voor publiek, en met name architectuurfreaks komen als vliegen op de stroop af op een van Nederlands jongste rijksmonumenten, opgeleverd in 1966. Het is een goed voorbeeld van de Bossche School, de naoorlogse stroming van de Benedictijn Dom Hans van der Laan, die er een stringente wiskundige werkwijze op na hield. “Door zijn maatvoeringen wilde de monnik-architect de leefomgeving voor de mens ordenen – overzichtelijk en comfortabel maken”, verduidelijkt Van Dorp.

Beeld Doornburgh

De orde van de Kanunnikessen van het Heilig Graf – die in de jaren vijftig neerstreek op het 17de-eeuwse landgoed – gaf opdracht voor het destijds hypermoderne gebouw, dat uiteindelijk werd ontworpen door Jan de Jong; Van der Laans briljantste leerling.

On-katholiek

Van vertegenwoordigsters van het rijke roomse leven zou je niet direct zo’n vooruitstrevende keuze verwachten. Van Dorp: “Inderdaad, tamelijk on-katholiek. Maar de zusters waren zeer werelds, ze runden een opleiding voor doktersassistentes. Overigens had het nog veel voeten in aarde voordat het klooster er kwam. Pas na een traject van zeven moeizame jaren kregen de kanunnikessen toestemming voor de bouw van het klooster, dat te veel zou detoneren met de overige heerlijkheden aan de Utrechtse rivier de Vecht.”

Toen ondernemersechtpaar Ton Meijer en Maya Meijer-Bergmans (bekend van de herontwikkeling van het Amsterdamse Westergasfabriekterrein en paleis Soestdijk) in 2017 de buitenplaats van de drie laatst overgebleven zusters kochten, besloten ze dat Doornburgh de geest van de orde moest blijven ademen. Een plek om midden in de Randstad te kunnen ontsnappen aan de waan van de dag, zonder een vluchtoord te zijn. “Het is de bedoeling dat je hier verfrist vandaan komt”, verduidelijkt de directeur. “We willen daarom ook een broedplaats zijn voor kunst en wetenschap met thema’s over het heden en de toekomst. En hoewel we nog zoekende zijn, hebben we toch al snel de deur opengezet. Het publiek brengt je op ideeën.”

Beeld Doornburgh

Dat er nog het nodige werk aan de winkel is, verduidelijkt een rondgang door het gigagebouw – ontworpen in een tijdperk dat duurzaamheid nog niet hoog op de agenda stond. In de lange gangen met robuuste vierkante witte pilaren en grindtegels op de grond tocht en kiert het door de in ijzeren sponningen gevatte ramen. De royale hortus conclusus heeft al wel een update gekregen. In de mediterraan aandoende binnentuin werden de stijve buxushagen vervangen door een weelderige vegetatie. Zo is een idyllischer lusthof ontstaan – aanrader voor koffie en lunch in de zachtere seizoenen.

Terwijl we honderden meters maken, verhaalt Van Dorp geestdriftig over de uitgekiende samenstelling van het voormalige klooster. Een Gesamtkunstwerk, omdat de Bossche School even­eens voor de – vanzelfsprekend – strakke inrichting van de priorij tekende.

Dialogen

En passent stuiten we her en der op de benedenverdieping op kunst van recenter datum: een elftal werken in het kader van ‘Endless Life’, het culturele programma over onsterfelijkheid, waaraan ook een aantal lezingen – de zogenoemde Doornburgh Dialogen – is gekoppeld.

Vooral de installatie van alleskunner Daan Roosegaarde maakt indruk. In een ellenlange donkere gang staat aan weerszijden een bos sprieten met ledverlichting opgesteld die reageren op passerende bezoekers. Door de setting in het voormalige klooster krijgt kunstwerk ‘Dune’ iets spiritueels. “Licht aan het einde van de tunnel”, formuleerde Roosegaarde. Van Dorp noemt diens ‘helmgras’ het perfecte voorbeeld van hoe oud en nieuw op Doornburgh geslaagd versmelten.

Ondertussen spelen er ook aardsere zaken. Op de buitenplaats wordt bijzonder gekookt in restaurant De Zusters, waar onder anderen Niels van Zijl de dienst uitmaakt. Wie na een copieus diner de benen wil strekken, kan terecht in het aangrenzende parkbos in Engelse landschapsstijl, waarover beheerder Markus Eeftinck Schattenkerk niet uitgepraat raakt. Binnenkort steken de stinzenplanten op het landgoed weer volop de kop op. Omdat hij de toegewijde vrijwilligers op het hart heeft gedrukt niet meer zoveel te maaien en te mesten. “Want mensen die een strak gazonnetje willen zien, moeten maar naar een Vinexwijk”, aldus Eeftinck Schattenkerk.

Beeld Doornburgh

Praktisch

Buitenplaats Doornburgh is geopend van vrijdag t/m zondag.

Het culturele programma ‘Endless life’ loopt t/m 29 maart. Vandaag, 18 januari, en op 15 februari worden lezingen gehouden. Info: buitenplaatsdoornburgh.nl/agenda

Restaurant DeZusters serveert op vrijdag en zaterdag een 5-gangendiner inclusief wijn en rondleiding door het gebouw. En op zondag een uitgebreide lunch. Info: dezusters.nl

Het is de bedoeling dat op de eerste verdieping van het klooster in een veertigtal spartaanse slaapvertrekken de komende jaren een kloosterhotel wordt geopend. Wie gesteld is op meer luxe, is beter op zijn plek in het belendende landhuis, waarin na een ingrijpende verbouwing een boutique-hotel komt.

Voor Het mooiste Nederland probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden