Rustoord

Rustoord behoort tot de belangrijke huizen van Aalsmeer, zeg: kerk op de terp, pastorie, kroeg, raadhuis, dokter - oude Bon - jonge Bon - jongetjes Bon, postkantoor en Rustoord!

Het huis is van de kerk zoals er ook land is van de kerk en koeien van de kerk.

Massief vierkant gebouw met twee donkere beuken en zware deuren die je als kind nauwelijks open krijgt. Daarachter een brede gang door het hele huis met een loper en het regelrandje aan weerszijden van de loper wordt iedere dag op de knieën gekuist - men kijkt niet op een knietje of een metertje. Aan het eind van de gang is het afstapje naar de keuken. Rechts voor in de gang staat het orgeltje voor de deuropening en links is een monumentale trap. Geen lift, Anja een bejaardenverzorgster, stoomt samen met het eten trap op trap af, elke middag om iedereen te voorzien.

Het huis is van de NH Kerk, voor de armen, voor de wezen, soms ook voor de notabelen om hun nobele inborst zichtbaar te maken. Heel vroeger zaten wezen vooraan in de kerk, verplicht. In Rustoord is tegenover het orgel een regentenkamer en elk jaar was er voor de bestuurders een aardbeienmaaltijd, maar Jan (of Jon) Jacob van Billewijn houdt niet van aardbeien en krijgt biefstuk. Als het personeel de regentenkamer gebruikt voor koffiepauze en maaltijden is deze nog meer gedaald in deftigheid. De armoede blijft nog wel heel lang. Ouderen die aankomen met een bundeltje kleren, nadat ze tevergeefs hun kinderen langs zijn geweest voor een plekje. In Huize Rustoord krijgen ze een stoel in de mannen of vrouwenkamer beneden en een bed op een zaaltje en een kastje op de gang. Opoe De Hartog hoort niet tot de armen en krijgt een eigen kamertje omdat sommige van haar kinderen welgestelde kwekers zijn. Voor ze naar Rustoord kwam werd ze verzorgd door kleinkind Nelly. Eigenlijk was Nelly dus in dienst van de elf kleinkinderen van opoe De Hartog - die bemoeiden zich ook met de arbeid van Nelly en met het aantal boterhammen die haar vrijer bij opoe at. Maar niet met de educatievan Nelly! Als Nelly trouwt gaat opoe naar Rustoord en als bijdrage aan de economie breit opoe sokken, zwarte jaeger sokken voor de hele familie - dag in dag uit - jarenlang.

Meneer malthus zegt dat iemand wiens erbeid gewaardeerd wordt mag blijven....

Meneer Drees denkt daar iets anders over en geeft poe een eigen inkomen. Maar ze blijft sokken breien.

Eenmaal heeft ze een ongeluk; tijdens een tochtje naar een verjaardag in Amsterdam raakt de auto van haar zoon van de weg in de gracht. Van water houden de Alsmeerders, maar lang niet iedereen kan zwemmen, maar het loopt goed af. Opoe Cecilia is een taaie en ze komt veilig in Rustoord terug.

In die tijd is er nog geen sprake van ouderengym. Gezondheid, men heeft daarvoor niet veel kennis in huis, rolstoelen en andere hulpmiddelen zijn er nauwelijks. Als je een beroerte krijgt, legt men je op bede en wordt je goed verzorgd en kom je zo aan je eindje. Ga je dementeren dat doet men al het mogelijke om je zo lang mogelijk binnenboord te houden. „Zuster, mag 'k blaive?” „Natuurlijk Dirk mag je blijven!” Als het echt niet langer gaat moet je naar de ziekenkamer. Voor de mannen geheel achter het huis of eigenlijk buiten, daar waar ook de rouwkamer is en een kamer voor inwonend personeel en waar Guurt ofwel juffrouw Van Leeuwen de was verzorgt en knoopjes aanzet. Een werk dat heden ten dage door ouderen zelf moet worden gedaan als ze geen kinderen hebben, want de post naaister is daar afgeschaft. In Rustoord mag je oud en krakkemikkig zijn, kortom men levert palliatieve zorg.

Aan het hoofd van het huis staan jarenlang twee stoere verpleegsters: zuster Boschhuizen en zuster van de Meer. Zuster Boschhuizen als directrice, die best vakkundig is en best achter gesloten deuren de nodige beslissingen zal nemen, maar dat in het dagelijks omgaan niet uitstraalt. Misschien zou ze heden ten dage een functie als pastoraal werker ambiëren, zoasl ze die ook in werkelijkheid vervult in het huis. Tijdens bijeenkosten, kerkdiensten zijn de dominees Van der Linden (Amice) en opvolgers meer decoratie dan noodzakelijk. En dagopeningen leidt Boschhuizen met veel plezier rondom het orgel met personeel en enthousiastelingen elke ochtend om acht uur. Bijeenkomsten in de mannenkamer, rouwdiensten maar ook de tv rouwdiensten voor Wilhelmina zijn happenings waaraan ieder deelneemt. Zuster Boschhuizen bindt mensen aan elkaar. En hoort het ook tot de managementfunctie om elke nacht alle bedden langs te wandelen om te zien of alles in orde is? Zuster Van de Meer straalt wel daadkracht, vakbekwaamheid en zekerheid uit. Met grapjes en snelle uitspraken zoals over de wolk dames die 's middags helpt de vaat in de keuken weg te werken. 'Vele handen maken licht werk!' Efficiëntie dus! Kortom, de dames zijn maar half als ze alleen zijn. Hun gezamenlijk optreden is in Aalsmeer legendarisch. Financieel zullen de heren bestuurders wel beslissen, maar als ze het huis erg afknijpen zegt de voorgangster van de dames verpleegsters, juffrouw Koot, dat ze met zo weinig geld de mensen niet kan verzorgen. Men zoekt goedkope leveranciers, maar moet ook de eigen hervormden te vriend houden. Zo hebben heel veel grutters korte tijd het recht van leveren. Toch is het niet echt in de uitvoering te merken. Voor personeel in de groei is de kost uitstekend en overvloedig. Juffrouw Dit kan goed koken en half twaalf, als je bijna flauw valt is er een grote kom soep!

Ook het tempo van arbeid is gemoedelijk, bijeenkomsten in de mannenzaal, koffie, praatjes met mensen en zingen rond het orgel, het heet allemaal werktijd. Over het nut van veel werkzaamheden kan men verschillen: moeten echt alle stoelen op de gang, om de vrouwenkamer te kunnen stofzuigen, het genoemde ronde randje in de gang, oprollen en buiten kloppen van kleden en het in de was zetten van overtollig meubilair op zolder...? Wel nuttig is het protocol tegen vlooien, uit te voeren door juffrouw Ida: zie je de spikkeltjes in de lakens - roep juffrouw Ida !

Helaas, juffrouw Ida is later geveld door een dwarse koe, maar dan is Huize Rustoord al lang afgebrokenen het nieuwe Rustoord, nee, zelfs het nieuwste Rustoord is in gebruik ! "Zorgcentrum Aalsmeer'' geen Aalsmeerder kan dat zonder smalen uitspreken.

Hoewel de funktie nog steeds de zorg via de kerk voor ouderen is. Zelfs nu werkt dat nog, hoewel niet iedereen nog in het paternalistische materialistische concept gelooft. Ook in het verleden probeert wel eens iemand die allesomvattende zorg te ontlopen. Zoals Hannes van Elk met een bloedneus. Hij blijft buiten en spoelt zijn rode bloedneuszakdoeken in de sloot. Maar na wat dagen pakt men hem bij de kladden en brengt hem naar de Bonnen.

Als juffrouw Sijtje een van de dames voorzichtig zegt dat ze misschien vaker schoon goed aan moet doen vraagt de dame Sijtje hoe vaak zij wel eens een schone directoire aan doet. Elke dag ? De dame verbleekt...

Zijn er douches in Rustoord ? Er gaan in die dagen nog verhalen over de gevaren van een plotseling bad. De dames gebruiken heel veel eau de cologne en bijna alle heren roken of hebben een pruim achter de kiezen. Moesten die heren van zolder met hun tandenborstel en in hun hemmetje naar het washok benden naast het afstapje naar de keuken en dan weer terug ?

De dames hebben wel een wastafel op de slaapzaal. Daar kunnen zij hun lange haar kammen, staartje maken en opsteken. De kleding is meestal zwart.

Weinig douches, weinig vrijheid, geen klienteraad, weinig heidenen, weinig kennis.... wij zullen het niet idealiseren....

Toch jammer dat het allemaal is afgebroken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden