Rushdie 'extreem dankbaar' voor Zweedse verklaring tegen fatwa

Salman Rushdie. Beeld epa
Salman Rushdie.Beeld epa

Het heeft even geduurd, maar na bijna drie decennia komt de Zweedse Academie toch over de brug. Het comité dat de Nobelprijswinnaar voor literatuur selecteert, heeft het Iraanse doodvonnis tegen Salman Rushdie na 27 jaar alsnog veroordeeld. Een mooi gebaar, vindt de Britse schrijver.

Redactie

In een verklaring op haar website noemt de Zweedse Academie de fatwa die ayatollah Khomeini destijds tegen de Britse-Indiase schrijver uitsprak een 'flagrante schending van internationale wetten'.

Rushdie werd in 1989 vogelvrij verklaard door de toenmalig geestelijk leider van Iran vanwege zijn roman Duivelsverzen, waarin hij de islam zou hebben beledigd. De schrijver kreeg bescherming van de Britse geheime dienst en zat tien jaar ondergedoken in allerlei verschillende schuilplaatsen. Hij wordt nog altijd zwaar beveiligd.

Geen politieke stellingname
Ondanks de heftige gevolgen voor Rushdie wilde de Zweedse Academie destijds niet verder gaan dan een verklaring waarin ze zich uitspraken voor de vrijheid van meningsuiting. Maar Rushdie werd daarin niet specifiek genoemd. Als reden voerde het comité de eigen code aan, die politieke stellingname verbiedt. Het gebrek aan steun veroorzaakte een rel onder de leden, van wie er twee vertrokken omdat ze het niet eens waren met de magere respons.

De Zweedse Academie zegt niet expliciet waarom ze inmiddels van gedachten zijn veranderd, maar de reden laat zich raden. Iraanse staatsmedia hebben vorige maand de fatwa - die nooit is ingetrokken - nieuw leven ingeblazen door de prijs op Rushdies hoofd op te schroeven naar 600.000 dollar. Het Iraanse staatspersagentschap Fars legde een kleine 30.000 dollar in en was daarmee een van de gulste gevers.

Secretaris Tomas Riad, die in 2011 aantrad bij de Zweedse Academie en de verklaring namens zijn collega's ondertekende, zei desgevraagd tegen The Guardian dat 'de kwestie ter sprake kwam en we besloten een verklaring af te geven'. "Het was geen controversiële beslissing", aldus Riad.

null Beeld anp
Beeld anp

'Serieuze schending'
"Het feit dat de doodstraf wordt opgelegd voor een literair werk impliceert een serieuze schending van de vrijheid van meningsuiting", schrijft de Zweedse Academie.

"De onafhankelijkheid van literatuur van politieke controle is van essentieel belang voor de samenleving, en moet beschermd worden tegen aanhangers van censuur. De Zweedse Academie keurt de uitgevaardigde doodstraf voor Salman Rushdie af en accepteert niet dat staatsmedia toestemming krijgen om geweld tegen een schrijver aan te moedigen."

Hoewel Rushdie 27 jaar op deze woorden heeft moeten wachten, laat de schrijver via Twitter weten dat hij blij is met de boodschap. "Ik wil de Zweedse Academie bedanken. Ik ben extreem dankbaar voor deze verklaring", meldt hij.

Ook Kerstin Ekman, een van de leden die in 1989 vertrok, waardeert het bericht. "Het heeft een paar jaar geduurd, maar hier is hij dan. Heel goed", zei Ekman op de Zweedse radio. De inmiddels 82-jarige schrijfster is echter niet van plan zich weer aan te sluiten bij het comité, waarvan de leden voor het leven worden benoemd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden