Vier vragenRTL-Talpa

RTL en Talpa slaan de handen ineen, maar wordt de televisiekijker er beter van?

null Beeld Fotoredactie Trouw
Beeld Fotoredactie Trouw

Met Talpa in de zak heeft RTL een concurrent minder. Wat zijn de gevolgen voor het Nederlandse televisielandschap?

Het nieuws van de megafusie tussen RTL Nederland en Talpa Network kwam dinsdag als donderslag bij heldere hemel. De twee grootste commerciële televisieconcurrenten van Nederland gaan samen programma’s maken en uitzenden. Als de Autoriteit Consument en Markt (ACM) het goedkeurt, tenminste. Samen willen de bedrijven de buitenlandse concurrentie, vooral van streamingdiensten, het hoofd bieden. Wat betekent dit voor de Nederlandse televisiekijkers? Vier vragen en antwoorden.

Gaan we afscheid nemen van RTL 5 en Veronica?

De netwerken bezweren dat er voorlopig geen zenders worden geschrapt. Toch is dat op de lange termijn onvermijdelijk, denkt oud RTL- en SBS-topman Fons van Westerloo. “Hun doelgroepen overlappen en het is natuurlijk niet de bedoeling dat die met elkaar gaan concurreren. Voor RTL is dit dan ook een meesterlijke zet, hiermee hebben ze een concurrent minder.”

De zenders die overblijven, zullen een duidelijker profiel krijgen, denkt cultuur- en mediahistoricus Huub Wijfjes. Hij vreest niet voor de vlaggenschepen RTL 4 en SBS 6. “Dat zijn kanalen voor een brede doelgroep, vergelijkbaar met NPO 1.” Programma’s als RTL Nieuws en Hart van Nederland van SBS 6 kunnen prima naast elkaar bestaan, omdat ze elkaar aanvullen.

“RTL spreekt een iets hoger opgeleide doelgroep aan en concurreert met het NOS journaal. SBS brengt meer het nieuws van het volk en wordt niet voor niets weleens gekscherend de campingzender genoemd.”

Wijfjes denkt dat vooral de kleinere zenders en de programma’s die daarop te zien zijn, worden samengevoegd. Zoals RTL 5 en Veronica, die beide op mannen mikken. “Je kunt je afvragen of dat ten koste gaat van de pluriformiteit, maar ik weet niet of het commentaar in het ene voetbalpraatprogramma wezenlijk verschilt van het andere.”

Is het misschien juist een zegen voor de kwaliteit van de programma’s?

Minder zenders, dat betekent ook minder Amerikaanse B-series, hoopt Wijfjes. Nu maken die een groot deel uit van de programmering van RTL 5, Veronica, Net 5 en SBS 9.

Behalve op de inkoop van buitenlandse series kan ook worden bezuinigd op het salaris van kijkcijferkanonnen als Linda de Mol en de mannen van Veronica Inside. Die speelden de commerciële zenders regelmatig tegen elkaar uit en verdienden soms wel tot 700.000 euro per jaar. Nu de zenders geen concurrenten meer zijn, is ook dat afgelopen, denkt Van Westerloo.

Dat geld kan prima worden gestoken in producties van eigen bodem. In de plannen van de nieuwe commerciële fusiezender wordt daar ook al op gehint. Van Westerloo plaatst wel een kanttekening: “Met minder zenders zijn ook minder programma’s nodig. Bovendien hebben beide netwerken hun eigen productiebedrijven en die krijgen zeker voorrang. En John de Mol zal zeker de afname van zijn producties hebben veiliggesteld.”

Er ligt echter ook een kans, zegt Van Westerloo. John de Mols kracht zit vooral in de avondvullende shows en realityformats, hij heeft minder kaas gegeten van Nederlandstalige dramaseries. En dat is nu juist waar de nieuwe fusiezender behoefte aan heeft, zegt ook hoogleraar Wijfjes.

Is er nog wel een toekomst voor televisie zoals we die nu kennen?

Zeker, zegt Sjoerd Pennekamp, directeur van de Stichting Kijkonderzoek. “Maar de functie ervan gaat drastisch veranderen. Bestaande televisiekanalen worden meer een etalage van wat er op de on-demandkanalen te zien is.”

In het geval van RTL en Talpa wordt streamingdienst Videoland veel belangrijker, denkt ook Wijfjes. “En dan gaat het vooral om programma’s die je kunt terugkijken of bingen. Dramaseries dus, spelshows lenen zich daar minder voor.”

Het is belangrijk om met Videoland zo snel mogelijk een grote bibliotheek met series aan te leggen om de concurrentie aan te kunnen met streamingdiensten als Netflix en Disney+. “De televisiezenders zoals we ze nu kennen, zijn vooral geschikt voor liveprogramma’s, zoals voetbalwedstrijden en actualiteitenprogramma’s”, zegt Wijfjes.

Hoe groot is de kans dat de ACM de fusie goedkeurt?

Best groot, denken de verschillende experts. “Het medialandschap is veranderd, het gaat niet meer alleen over televisiezenders. De concurrentie zit vooral online en in het buitenland”, zegt Wijfjes. “En het is hoog tijd dat we daar in Europa actie tegen ondernemen. In Frankrijk werken ze bijvoorbeeld met quota; een bepaald aandeel van de productie moet in eigen land zijn gemaakt. Ook Netflix is daartoe verplicht, trouwens.”

Ook Van Westerloo denkt dat de ACM de fusie goedkeurt. “Misschien stellen ze een paar voorwaarden, maar om de concurrentie aan te kunnen op de advertentiemarkt is deze fusie essentieel. En advertenties zijn nog altijd het primaire verdienmodel van de commerciële omroepen.”

Lees ook:

RTL Nederland en Talpa fuseren tot groot mediabedrijf

John de Mol en RTL bundelen hun krachten om de strijd aan te gaan met grote techbedrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden