Rotterdams fusietheater stort zich op het Europagevoel

Johan Simons.Beeld Hollandse Hoogte / dpa Picture-Alliance GmbH

Het nieuwe Theater Rotterdam opent met een speciale Rotterdamse bewerking van 'In Europa'. Regisseur Johan Simons laat vanuit de havenstad zien dat Europa gruwelijk en schitterend is.

Hij heeft een zwak voor Rotterdam, zegt theatermaker Johan Simons (71). Deels vanwege zijn roots: hij groeide op in Heerjansdam, slechts 16 kilometer verderop. Maar ook los daarvan voelt hij zich met Rotterdam verbonden, 'meer dan met bijvoorbeeld Amsterdam.'

Simons dook in de geschiedenis van de stad voor zijn nieuwe geënsceneerde lezing van 'In Europa', alleen vanavond en morgenavond te zien in Theater Rotterdam. Dat is ontstaan uit een fusie van het Ro Theater, de Rotterdamse schouwburg en Productie huis Rotterdam en opent vanavond officieel zijn deuren.

Rotterdams perspectief

Voor deze speciale editie van 'In Europa' koos Simons fragmenten uit het beroemde boek van Geert Mak, zoals hij dat eerder ook deed voor gezelschappen in München en Gent. "Maar nu vertel ik het verhaal vanuit een Rotterdams perspectief."

Dat begint op 15 mei 1940 in de brandende havenstad. De Duitsers hebben de dag ervoor het centrum plat gebombardeerd, felrode vlammen vreten hele gebouwen op, boven het puin hangt een benauwende rookwalm. Geert Mak somt kale cijfers op: Rotterdam verloor in één kwartier 24.978 woningen, 2393 winkels, 1212 fabrieken, 2 theaters en 900 Rotterdammers. En dat is maar een fractie van het verlies.

Daarna gaat de voorstelling in vogelvlucht langs Auschwitz, de Wederopbouw, het vallen van de Muur, de opkomst van Pim Fortuyn en de val van Srebrenica. Door het werk van Mak vlocht regisseur Simons teksten van onder anderen architect Rem Koolhaas, dichters Jules Deelder en Cor Vaandrager en journalist Henk Hofland - allen Rotterdammers pur sang.

De voorstelling eindigt met een nieuwe epiloog die Mak speciaal voor Rotterdam schreef. Zijn boek 'In Europa' is gebaseerd op de reizen die hij maakte in 1999. Europa leek toen een geslaagd project, de Muur was gevallen, het communisme was dood, de euro bijna ingevoerd. Een gevoel van 'triomfalisme' overheerste. "Wat waren we optimistisch", vindt Mak nu. "Terwijl ik zo parmantig de twintigste eeuw van onze ouders en grootouders beschreef, was ik, achteraf gezien, zelf soms zo blind als een mol."

Anno 2017 wankelt de wereld en de storm moet volgens Mak nog komen. Deelt de regisseur de sombere visie van de schrijver? "Ja en nee", zegt Simons, die sinds 2015 intendant is van de Ruhr Triënnale, het prestigieuze theater- en muziekfestival in het Duitse Ruhrgebied. "Ik heb in die drie jaar voortdurend mijn mening over Europa moeten bijstellen. Bijvoorbeeld toen Le Pen tóch niet de Franse verkiezingen won, toen het populisme toch niet zoveel aanhang bleek te hebben, tegen alle verwachtingen in."

"Het stormt nogal rond het bootje Europa", schrijft Mak in zijn epiloog, alle huidige spanningen en conflicten overziend. Simons vult dat beeld aan: "Aan alle kanten lijkt het alsof we in een lekke boot zitten. Ik ben er niet positief over, maar ik heb kinderen, dus ik ga absoluut niet verkondigen dat er een nieuwe oorlog komt. Ik heb geloof in nieuwe generaties."

Europa heeft ook in zichzelf een enorme kracht volgens Simons. "Het is altijd een tegenstrijdig en enorm rijk continent geweest. Europa heeft een gruwelijke geschiedenis én geweldige kunst voortgebracht. Europa is Auschwitz en Bach. Dat wil ik met onze voorstelling laten zien."

'In Europa' is vanavond en morgen te zien om 20.15 uur in Theater Rotterdam, locatie Schouwburg aan het Schouwburgplein in Rotterdam. Met acteurs als Pierre Bokma, Jacob Derwig en Elsie de Brauw en morgenavond een gastoptreden van burgemeester Ahmed Aboutaleb. De muziek van twintigste-eeuwse componisten wordt vertolkt door Domestica Rotterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden