Wat moeten we zien in... Rotterdam

Rotterdam toont de vriend van Leo Vroman: een varaan

Het kampdagboek van Leo Vroman met de huid van een Indische varaan. Beeld Literatuurmuseum

Elke week kiest Trouw uit een museum de blikvanger die u niet mag missen. Vandaag: de varaan van Leo Vroman in Rotterdam.

Een ‘wetenschapsmannetje’ noemde de bioloog Leo Vroman (1914-2014) zichzelf. Met zijn jarenlange onderzoek in Amerika naar bloedstolling leverde hij een belangrijke bijdrage aan de kennis over trombose. In Nederland werd hij vooral bekend als dichter en tekenaar. Het Natuurhistorisch Museum Rotterdam heeft een kleine tentoonstelling gewijd aan de veelzijdige Vroman.

Met al die dode dieren is dit niet direct de plek waar je hem verwacht, maar het museum had wat goed te maken. Bij de herinrichting in 2014 kreeg interieurontwerpster Dorine de Vos opdracht om de namen van beroemde biologen op de muur te kalligraferen. Op het lijstje ontbrak Vroman. De Vos voegde hem stiekem toe, ergens in een hoek. 

Speciale status

Sindsdien geniet Vroman een speciale status in het museum, vertelt Niels de Zwarte, die de tentoonstelling ‘Warm, rood, nat & lief’ maakte, samen met de Vroman Foundation. De titel, ontleend aan zijn autobiografie, verwijst naar zijn bloedonderzoek, fascinatie voor de natuur, warme persoonlijkheid en liefde voor zijn vrouw Tineke.

We zien zijn vaak grappige tekeningen van planten, dieren en schelpen, maar ook als illustratie bij zijn wetenschappelijke onderzoek. We turen, net als hij als jongen deed, door een microscoop naar diertjes in slootwater uit Gouda, waar hij opgroeide. Toen de oorlog uitbrak, vluchtte Vroman, die Joods was, via Engeland naar Nederlands-Indië. Hij maakte er zijn studie af en werd gevangen gezet in een kamp op Java. 

Het dagboek dat hij daar bijhield, ligt opengeslagen op de bladzijde waarop hij de huid van een Indische varaan heeft geplakt. De hagedis was zijn vriend, die hem afleiding bezorgde en die hem hielp het kamp te overleven. Toen de varaan doodging, ontleedde hij het dier en bewaarde zijn huid, die er na al die jaren nog puntgaaf uitziet. Na de oorlog vertrok hij naar Amerika, waar hij in 1947 na negen jaar zijn jeugdliefde Tineke terugzag. Twee dagen na haar aankomst trouwden ze.

Tip: in de zaal met opgezette beesten en dieren op sterk water zijn ­(delen van) Vromans gedichten te ­lezen, zoals bij een specht over een ‘larf met een enge droom, in ’t hartje van een boom’. De mooiste ode krijgt de kwal:

Een kwal die vond dat het water stonk
sprong aan wal, waar hij verdronk
MORAAL
voor al te fijn besnaarde kwallen/ kan de evolutie tegenvallen

Warm, rood, nat & lief: tot en met 28 april in Natuurhistorisch Museum Rotterdam.

Wat moeten we zien? 

Elke week beschrijft Trouw een kunstwerk of museum dat u niet mag missen. Eerdere afleveringen van ‘Wat moeten we zien in...’ leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden