null Beeld

TaalTon den Boon

‘Rood-wit-en-blauw’ kan iets anders zijn dan ‘rood, wit en blauw’

Vorige week woensdag ging de taalrubriek over het verschil in spelling tussen woordgroepen en samenkoppelingen met een nevenschikkend voegwoord (en, of). Aanleiding was de vraag of ‘rood-wit-en-blauw’ als in ‘een rood-wit-en-blauwe vlag’ een samenkoppeling is (net als de variant zonder ‘en’: ‘rood-wit-blauw’), of dat de spelling ‘rood, wit en blauw’ te prefereren is, omdat we met een woordgroep te maken hebben.

Als argument voor de interpretatie van deze taalvorm als samenkoppeling noemde ik de verbuiging (‘een rood-wit-en-blauwe vlag’). Anders gezegd: op basis van het morfologische gedrag van de taalvorm concludeerde ik dat we met een samenkoppeling te maken hebben. Maar blijft die conclusie overeind als we er de (mogelijke) betekenis bij betrekken?

De spaties veranderen de betekenis

Die blijkt wel degelijk een rol te spelen. Dat wordt duidelijk wanneer je in een (kleine) steekproef de taalvorm in verschillende spellingen aan informanten voorlegt. Vraag je hen of ze een betekenisverschil zien tussen ‘een rood-wit-en-blauwe vlag’ en ‘een rode, witte en blauwe vlag’, dan blijken de meesten dat inderdaad te doen.

Bij een rood-wit-en-blauwe vlag denken ze meteen aan de Nederlandse vlag, en na enig doorvragen ook aan de Franse of Luxemburgse vlag. Bij ‘een rode, witte en blauwe vlag’ kan het daarentegen om elke willekeurige vlag gaan waarin die drie kleuren voorkomen: de Engelse, de IJslandse, de Tsjechische, de Amerikaanse, de Porto Ricaanse, de Thaise vlag – noem maar op.

Daaruit zou je kunnen concluderen dat we alleen te maken hebben met een samenkoppeling (‘rood-wit-en-blauwe vlag’) als de Nederlandse vlag wordt bedoeld, maar dat we te maken hebben met een woordgroep als gedoeld wordt op een andere vlag met de drie genoemde kleuren. De conclusie is daarom: een rood, wit en blauwe vlag en een rood-wit-en-blauwe vlag kunnen, afhankelijk van de betekenis, beide correct zijn.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden