Review

Rome houdt regie bij kijkje in archieven

Echt spectaculair zijn de vondsten in een nieuw boek over ’geheime archieven’ van het Vaticaan niet, maar het blijft interessant om originele documenten over Mozart en Bernini te zien.

Op 30 december 1934 kreeg Adolf Hitler een brief van paus Pius XI. Die brief ligt in het geheime archief van het Vaticaan en werd niet eerder gepubliceerd. Met 104 andere documenten uit dat geheime archief staat deze brief in een bijzonder boek. ’De geheime archieven van het Vaticaan’ toont 105 documenten, waaronder achttien brieven en stukken die niet eerder naar buiten kwamen, al was hun bestaan ervan wel bekend. Onder die stukken zijn bijvoorbeeld de afkondigingen van het dogma van de onbevlekte ontvangenis, van 8 december 1854 en van het dogma van de hemelvaart van Maria, van 1 november 1950.

Die zijn dus niet zo spannend als het woord geheim suggereert. De echte geheime archieven van het Vaticaan tellen maar liefst 84 kilometer stukken, boeken, brieven en mappen. Daaruit hebben medewerkers van het archief, dus niet de schrijver of uitgever van het boek, een keuze gemaakt voor deze publicatie.

Tot schandalen zal de publicatie niet leiden, temeer daar het jongste document uit 1965 is: een schrijven van patriarch Athenasius. Het oudste stuk is uit de achtste of negende eeuw, een formulenboek uit de pauselijke kanselarij. Geen toverformules, maar voorschriften.

Ondanks dat de documenten door het Vaticaan zelf zorgvuldig geselecteerd zijn, is toch zelfs de inhoudsopgave al spannend. Want wat zou er staan in de brief die de Japanse keizer Hirohito op 7 juni 1939 schreef aan paus Pius XII?

En wie wist dat Wolfgang Amadeus Mozart de ridderorde van het Gulden Spoor had gekregen van het Vaticaan, op 4 juli 1770?

Of dat het Vaticaan al in de dertiende eeuw een correspondentie onderhield met de kalief van Marokko? Of in 1738 al schreef met de dalai lama van Tibet?

Dit korte, zwaar geregisseerde kijkje achter de deur van deze geheime afdeling van het Vaticaan geeft zo toch een breed inzicht in de activiteiten en de contacten van de kerkelijke staat. Niet alleen in lovende zin, trouwens. Beeldhouwer Bernini moest een jaar lang zeuren om zijn geld, weten we nu.

Lezen van ’De geheime archieven van het Vaticaan’ geeft net zo’n gevoel als wanneer je het verstopte voorwerp maar niet kunt vinden bij dat spelletje waarbij iedereen roept: warm, warm, warm. We komen dichtbij, maar vinden het nooit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden