Taal

Rokersjargon om vast te leggen voor de laatste peuk is uitgedrukt

Het Groene Boekje. Beeld ANP

‘Een tevreden roker is geen onruststoker’, hooguit tref je dat spreekwoord nog als opschrift aan op een pijpenrekje in een bric-à-bracwinkel, net als de in de nevel van de tijd verdwenen zegswijze ‘het is geen man die niet roken kan’, die ooit op reclamebordjes voor tabaksartikelen stond. 

Ook veel ander jargon rond tabaksgebruik vervliegt sinds de overheid het roken ontmoedigt.  Niet dat het erg is, ons taalgebruik verandert nu eenmaal met de wereld mee, maar heel wat aanstekelijke rokerstaal zal binnenkort definitief uit de omgangstaal verdwenen zijn. Blazertje, grafnagel, piraatje, pennetje, rokertje, saffiaantje, saffie, sprietje, stengel, stinkedorus of strootje – hoort u die bijnamen voor de sigaret nog weleens?

Nog geen halve eeuw geleden was roken een sociaal gebeuren. Daar hoorde een eigen geheimtaal bij, waarin het woord sigaar of sigaret vaak helemaal niet voorkwam. Zo was het aanbieden van een sigaar of sigaret (‘Steek er een van mij op!’) of het delen van je shagbuidel (‘Wil je er een van mij draaien?’) een beproefde manier om contact te leggen, net als het vragen om een peuk (‘Mag ik er een bij je bietsen?’) of een haal aan andermans sigaret (‘Mag ik een trekje van je?’). Wie uitging zorgde er, roker of niet, altijd voor lucifers mee te nemen, want er mocht eens iemand op je afkomen met het verzoek ‘Heb je een vuurtje voor me?’ Datingsites en Tinder bestonden nog niet en zo’n zinnetje kon zomaar leiden tot een huwelijk voor het leven.

Dat het roken verdwijnt, is prima, maar dat jargon: kan dat nog even worden vastgelegd voordat het helemaal in rook is opgegaan?

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Lees ook:

Als hij Paul Blokhuis was tegengekomen, waren de jaren van opa Rodrigo vrolijker geweest

Columnist Sylvain Ephimenco haalt herinneringen op aan zijn opa Rodrigo uit Oran. Hij rookte drie pakjes Bastos zonder filter per dag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden