Boekrecensie

‘Rode prins’ Xi Jinping wil greep op hele wereld

Ties Dams

Een portret van de Chinese president is onbegonnen werk, maar Ties Dams waagt het erop.

Het cliché dringt zich onvermijdelijk op bij het lezen van de nieuwe biografie van Xi Jinping, de enigmatische Chinese president en partijleider. Het boek, ‘De Nieuwe Keizer’, belooft een onthullend levensverhaal en een diepgaand politiek portret van de leider van een van de ondoorzichtigste politieke systemen ter wereld. Een leider over wie elk snippertje informatie zorgvuldig gewikt en gewogen is door een uitgebreid en gehaaid propaganda-apparaat.

Die man doorgronden en beschrijven, klinkt als een daad van overmoed. Auteur Ties Dams is geen sinoloog en evenmin gepokt en gemazeld China-watcher. De jonge ‘schrijver en strateeg’ heeft als student een paar maanden in China doorgebracht, en is naar eigen zeggen al ruim tien jaar gefascineerd door de Chinese politiek. Hij baseert zijn verhaal vooral op wat verschenen is in de literatuur en media, en niet op eigen bronnen.

Lovenswaardige poging

Een daad van overmoed of niet, Dams verdient krediet voor zijn ambitieuze onderneming. Want de auteur heeft een punt als hij in zijn inleiding schrijft dat ‘de Chinese staat, onder leiding van de CCP, zich klaarmaakt voor wereldmacht’. Dat ‘onze Europese toekomst door het spel van Xi wordt bepaald’, en dat we daarom moeten weten ‘wie de man is die China’s kaarten in handen houdt’.

Dams doet een lovenswaardige poging om ons te laten kennismaken met die man. Hij beschrijft met een lange, maar nuttige aanloop de historische context waarin Xi zich een weg omhoog baant in de Chinese machtsstructuren. Hoe hij een beschermde jeugd kent als ‘rode prins’, zoon van een befaamde revolutionair. Hoe hij uit de gratie valt en gekleineerd wordt tijdens de Culturele Revolutie, en hoe hij daarna toch een politieke carrière uitbouwt, voorzichtig en onopvallend, maar tegelijk razend ambitieus.

Omslag ‘De nieuwe keizer. Xi Jinping, de machtigste man van China’

Dat verhaal bevat weinig nieuwe inzichten, maar is waardevol omdat het de complexe politieke wereld inzichtelijk maakt. Dams heeft een aangename schrijfstijl, en legt ingewikkelde materie vaak uit aan de hand van metaforen. Zijn contrast tussen de Jadekeizer en de Apenkoning, twee figuren uit de Chinese mythologie, helpt om de lange stoet van voorbijtrekkende Chinese politici te karakteriseren.

Naar het einde toe krijgen we meer te horen over Xi’s ideeën en politieke daden. Die blijken vooral gericht op het verwerven van macht. Xi voert een harde strijd tegen corruptie om de macht van de Partij te herstellen, hij schakelt concurrerende partijfacties uit om zijn eigen macht te vergroten, en hij herstelt het primaat van de politiek over de markt. Ook internationaal is hij uit op macht, door de liberale wereldorde ondergeschikt te maken aan zijn eigen ‘win-winrelaties’.

Kort door de bocht

Het kan bijna niet anders, maar af en toe raakt Dams de weg kwijt. Zijn uiteenzetting van de Chinese controlestaat is vooral opgehangen aan de geavanceerde surveillancetechnologie in Xinjiang, terwijl hij amper aandacht heeft voor de toename van censuur of vervolging in de rest van China. Te vaak valt er op stellingen wat af te dingen. Zoals: ‘China’s techrevolutie is sneller, beter en vernieuwender dan alles wat er in Europa en zelfs de VS gebeurt’. Dat is wel heel kort door de bocht.

Het is ook niet helemaal duidelijk wat we nu moeten denken over Xi’s economische agenda, toch een cruciaal punt. Op sommige pagina’s klinkt het dat ‘manager Xi’ van plan is de Chinese economie verder te hervormen. Elders klinkt het dat Xi van mening is dat de Partij boven de markt moet staan, wat haaks staat op die hervormingen.

Ten slotte, wat jammer van de slordige eindredactie. De tekst bevat ontstellend veel spelfouten en verkeerd geschreven Chinese namen en termen (bijvoorbeeld Jianxi, Zhang Dejian en linxiu, in plaats van Jiangxi, Zhang Dejiang en lingxiu); zoveel dat het bijna lachwekkend wordt. Dat doet afbreuk aan een verder al bij al niet onaardig boek.

Oordeel: dit boek is overmoedig, maar al bij al niet onaardig.

Ties Dams
De nieuwe keizer. Xi Jinping, de machtigste man van China
Prometheus; 230 blz. € 19,99

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden