Tv-recensie

Robo sapiens maakt ons slim, sterk en slachtoffer

Hebben Jelle en Robin hier een gemeenschappelijke waarneming? Nee. Beeld Maaike Bos

Misschien worden onze kinderen later wel verliefd op een robot, en ontdekken ze dat pas als de kleren uitgaan. 

Misschien worden ze fysiek beschadigd door een robot die op hol is geslagen. Of raken ze psychisch verdrukt door zelfdenkende systemen die zonder aanleiding steeds hen verdacht maken. 

Wie de VPRO-serie 'Robo Sapiens' nu vijf van de zes afleveringen gevolgd heeft, zal net als ik vaak een bal in zijn maag hebben, en toch de volgende aflevering niet willen missen. Verplichte kost, vind ik, deze serie over onze toekomst met zelfdenkende computers en robots. Niet omdat hij zo perfect is - er mankeert genoeg aan. Maar de inhoud is zo verontrustend dat we ons als burger ervan bewust móeten zijn.

85-jarige dochter

Even terug naar het begin. Het is natuurlijk geweldig dat robots ons helpen bij vieze, gevaarlijke, ondankbare en moeilijke klussen. Presentator én regisseur Jelle Brandt Corstius onderzoekt hoe robotsystemen ons leven beter maken en bedreigen. Hij reist daarvoor over de wereld, en in de tijd via een creatieve vormkeuze: het perspectief van zijn dochter Mae (2 jaar). In mooie animaties vertelt Mae als 85-jarige (in het jaar 2100) hoe haar leven steeds meer door robots werd ingekleurd. Ik moest even wennen aan die vorm, maar spits nu al mijn oren als ik het tintelende aankondigingsmuziekje hoor. Mae vertelt over liefdesverdriet om een robot. Zich nooit meer echt alleen kunnen voelen omdat al die systemen meeluisteren. Een leven zonder werk. Gek hoor.

De serie schetst geen wereld waar de horden losgeslagen robots komen, maar waar de intelligente systemen overal ons leven gaan doordringen. Robots kunnen van alles beter dan wij; zelfrijdende auto's maken minder ongelukken, pokerspelletjes zijn niet meer te verslaan. Voorspellende datasystemen helpen bij de bestrijding van stropers in Uganda. Maar straks worden robots ook nog fijnere vrienden dan mensen. Die kiezen niet voor een ander, vertellen geen geheimen door (denk je), en willen met hun siliconen-lichaam wél altijd seks.

Robin: 'Ik vind het mooi'. Jelle gelooft het niet. Beeld Maaike Bos

Racistische robot

Er zijn meer gevaren. Een vrouw is simpelweg vermorzeld door robotarmen die ze in de fabriek onderhield. En in Los Angeles gebruikt de politie zulke heftige systemen van 'predictive policing' (misdaadvoorspellingen op basis van historische data) dat onschuldige (vooral gekleurde!) mensen daardoor continu last hebben van verdachtmakingen. Computers zijn niet racistisch? Nou, de mensen die de begindata invoeren wel.

Jelle Brandt Corstius neemt risico met dit moeilijke en belangrijke onderwerp: knap. Maar hij is duidelijk geen ervaren regisseur. Hij waaiert veel te wijd uit. Robo Sapiens schetst de ontwikkeling van de intelligentie vanaf de homo sapiens in Ethiopië, via de eerste computers tot aan zelfdenkende robots. Die eerste twee stappen had Jelle in drie zinnen in plaats van twee afleveringen kunnen vertellen. Dan was er meer tijd geweest om risico's van bepaalde systemen uit te werken, of om helderder onderscheid te maken tussen intelligente computersystemen en fysieke robots. En waarom wil die Pepperrobot Robin aan zijn zijde maar geen personage worden? Dat haar intelligentie dramatisch tegenviel tijdens de opnames (zie vpro.nl), hadden ze ook kunnen tonen in plaats van wegmoffelen. Nou ja, liever een imperfecte serie met echt menselijke trekken dan een gladgestreken robotproductie. Doe mij maar de mens.

Lees hier meer tv-recensies

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden