Kunstenaar Florentijn Hofman in zijn Stadscocon.

InterviewFlorentijn Hofman

Reuzenbadeend-kunstenaar Florentijn Hofman maakte enorme ‘stadscocon’ voor Schiedam: ‘Je moet op kunst kunnen zitten, erin kunnen klimmen’

Kunstenaar Florentijn Hofman in zijn Stadscocon.Beeld Aad Hoogendoorn

Florentijn Hofman werd wereldberoemd met zijn reuzenbadeenden. Voor Schiedam maakte hij een enorme groene ‘stadscocon’ in de Sint Janskerk. Iedereen is welkom om even in een compleet andere wereld te stappen.

De Sint Janskerk in Schiedam stamt uit de veertiende eeuw, een prachtige gotische kerk met een trotse toren, midden in het historische stadshart. Maar wie vandaag door de deur aan de Lange Kerkstraat naar binnen gaat, lijkt in een totaal ander gebouw terecht te komen: een groene buis, tien meter hoog en 26 meter lang, van lichtdoorlatende stof – alsof je zweeft in een zeppelin, of als Jonas in de buik van de walvis bent beland. Je kunt er gaan liggen in de zachte rondingen, als een rups die in een gigantische cocon rustig afwacht tot hij verandert in een vlinder.

De groene ‘stadscocon’ die zich tussen de pilaren en gewelven van de kerk heeft genesteld is het werk van Florentijn Hofman, de kunstenaar die wereldberoemd werd met de bovenmaatse badeenden die hij van Sydney tot Hongkong in het water liet dobberen. Hij maakte nog veel meer forse dieren: een nijlpaard dat in de Londense Thames zwom, een wit konijn dat lag te zonnen op een heuvel in Taiwan. En de Bospoldervos, die op tien minuten fietsen van de Sint Janskerk aan de Schiedamseweg staat: een metershoog beeld van een vriendelijke vos met een plastic tas in zijn bek.

Hofmans kunst is behalve groot ook vriendelijk en uitnodigend. “Ik vind dat je kunst moet aanraken, je moet erop kunnen zitten en erin kunnen klimmen”, zegt hij. In de groene cocon kun je zitten, demonstreert hij, terwijl hij zich onderuit laat zakken in de groene stoffen wand. “Het geheel wordt overeind gehouden doordat er voortdurend verse lucht naar binnen wordt geblazen”, legt hij uit. “Via de naden ontsnapt die lucht ook weer. Er wordt dus qua corona voldoende geventileerd.”

Een cadeau voor de stad

Met Schiedam heeft Hofman een bijzondere band. Hij woonde jaren in de stad, zijn carrière kwam hier van de grond. “Aan het Stationsplein had ik mijn eerste atelier, in een oude autoshowroom.” Het Stedelijk Museum Schiedam vroeg hem voor dit project, dat een ‘cadeau voor de stad’ is. Het museum wordt momenteel verbouwd, de cocon moet het culturele leven na de coronacrisis weer op gang brengen. Schiedammers en andere bezoekers kunnen vanaf 5 juni gratis komen kijken.

“Toen ik hier woonde ben ik vaak langs de kerk gelopen, maar ik ben nooit naar binnen gegaan”, zegt Hofman een beetje beschaamd. Toen hij het ontwerp voor de cocon ging maken, was hij onder de indruk van de ‘gotische pracht en praal’. Maar toch maakte hij het historische interieur onzichtbaar en gaf hij de kerk een nieuwe binnenkant, zonder allerlei ‘visuele religieuze prikkels’.

De stadscocon van Florentijn Hofman in de Sint Janskerk in Schiedam. Beeld  Aad Hoogendoorn
De stadscocon van Florentijn Hofman in de Sint Janskerk in Schiedam.Beeld Aad Hoogendoorn

Helemaal verdwenen is de kerk niet. Door de groene stof dringt het licht van de glas-in-loodramen de cocon binnen en zie je de schaduwen van de zuilen. En er is orgelmuziek te horen. Speciaal voor dit project componeerde Jasper le Clercq een muziekstuk en stadsorganist Arjen Leistra voerde het uit.

Het tekent de wat ambivalente houding van de kunstenaar tegenover het geloof. Hij is christelijk opgevoed, maar nu gelooft hij niet meer. Hij verwondert zich erover dat zo’n groots gebouw werd neergezet voor iets dat niet bestaat, maar tegelijkertijd creëert hij een nieuwe sacrale ruimte in de oude kerk. Heel bewust in het groen, een belangrijke kleur in het christendom en de islam.

Niet drammen

“Mijn particuliere mening over het geloof doet er eigenlijk niet toe. Ik reageer op een plek, op wat het nu is en wat het is geweest. Ik wil niet drammen, deze cocon moet er juist voor iedereen zijn.” Voor mensen die religieus zijn, of juist niet, vindt hij. “Je moet hier gewoon binnen kunnen komen van de markt met een blok kaas onder je arm. Je gooit even alles van je af, je kunt in vervoering raken door de muziek, tot jezelf komen, even gaan liggen, genieten van de mooie vormen. Het gaat om jou, wie ben jij?”

Ook in zijn andere werk mag de kijker zelf uitmaken wat hij erin wil zien of aan wil beleven. Als het alleen maar een gelikte post op Instagram oplevert, vindt Hofman dat ook prima. Met dat gegeven speelt hij bewust in een werk dat net gereed is gekomen, een beeld van een panda in de Chinese stad Dujiangyan. Het is zijn grootste werk ooit. De reusachtige beer ligt op zijn rug en houdt een selfiestick in zijn poot, heel ijdel fotografeert hij zichzelf.

Dat levert natuurlijk mooie plaatjes op, maar Hofman wil er ook iets mee zeggen. “Ik wil er niet te hoogdravend over doen, daar ben ik echt niet van. Maar eigenlijk is het een kritiek. Hoe speels en luchtig het ook wordt gebracht, het is een observatie en reactie.” Het beeld gaat over ons, hoe we onszelf overal fotograferen. “De panda kijkt naar zichzelf, maar waar kijken wij eigenlijk allemaal naar?” Het beeld gaat ook over de politiek van China. Hoe het land de knuffelbare panda gebruikt om zichzelf in de wereld te manifesteren. “Maar misschien zit die panda wel vol met chips en legt hij stiekem allerlei dingen vast.”

Wie is de mol

Op de Selfie Panda zijn drie miljoen haren van staal bevestigd. Als je hem aait, veren die haren vanzelf weer terug. “Dat vond ik heel belangrijk in China, daar mag je al bijna niet op het gras lopen, laat staan dat je kunst mag aanraken.” Hofman wil dat juist aanmoedigen. Kunst is niets elitairs. Dat is ook een reden waarom hij dit jaar ‘ja’ zei, toen hij werd gevraagd om mee te doen aan het televisieprogramma Wie is de Mol? “Ik vond het heel erg belangrijk dat er eens iemand uit de hoek van de beeldende kunst in dat programma zat. Het zijn vaak mensen uit de muziek of uit het theater of tv-presentatoren. Het leek me goed als ik daarmee wat zieltjes kan winnen voor mijn sector.”

Natuurlijk vond hij het ook leuk om mee te doen – hij bleef drie afleveringen in de race. “Ik ben met Wie is de Mol? opgegroeid. Ik heb het ook een poos niet gevolgd, maar de afgelopen jaren keek ik het weer met mijn kinderen, ik heb er vier, van zes tot dertien jaar. Ik zei tegen ze: ‘Wie wil daar nou aan meedoen?’ Maar toen wist ik al dat ik erin zat. Ik heb het geheimgehouden, toen het programma werd opgenomen was ik zogenaamd op reis langs fabrieken in Azië voor nieuwe projecten. De kinderen kwamen er pas achter toen op televisie de kandidaten bekend werden gemaakt.”

Hij geniet zichtbaar na van hun verbazing toen bleek dat hun vader in het spelprogramma zat. “Ik ben van de cadeautjes. Van het inpakken, niet van het uitpakken. Je moet ze zo lang mogelijk ingepakt houden.” De inwoners van Schiedam kunnen vanaf zaterdag hun ‘cadeau aan de stad’ in ontvangst nemen. Hofman is benieuwd hoe ze de groene cocon zullen waarderen. “Wat zien en denken mensen als ze er in zijn geweest? Welke verhalen komen los? Misschien zien ze zichzelf als het werkelijke ­cadeau.”

En hij heeft nog een tip: als je in de cocon bent geweest, loop dan even via een andere deur de kerk binnen. Dan zie je het gevaarte tussen de pilaren liggen – ook een indrukwekkend gezicht.

De stadscocon in de Sint Janskerk in Schiedam is van 5 juni t/m 12 september gratis te bezoeken. Online kan een tijdslot gereserveerd worden op: www.stedelijkmuseumschiedam.nl

Lees ook:

Hella Jongerius droomt van opvouwbare auto’s en ontluikende zonnepanelen

Hella Jongerius ziet een nieuwe toekomst voor textiel, dat licht en buigzaam is. ‘Van die saaie zonnepanelen zou je ook mooie, bewegende sculpturen kunnen maken.

Kunstenaar werd wereldberoemd met reuzebadeenden: ‘Mijn beelden zijn juist heel gelaagd’

Wereldwijd werd kunstenaar Florentijn Hofman bekend met zijn metershoge gele badeenden. Na een reeks dieren heeft hij nu zijn eerste mensfiguur gemaakt, 8,5 meter hoog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden