InterviewHanneke Braam

Regisseur theaterstuk Bonita Avenue: ‘Laat hij zijn zoon doodvriezen of belt hij 112?’

Vader (Hajo Bruins) en zoon (Marijn Klaver) in 'Bonita Avenue'. Beeld Annemieke van der Togt
Vader (Hajo Bruins) en zoon (Marijn Klaver) in 'Bonita Avenue'.Beeld Annemieke van der Togt

Hanneke Braam regisseert de acteurs die de roman Bonita Avenue op de planken brengen. ‘Voor mij is het thema: uitsluiting. De vader die zijn zoon afdankt.’

Ally Smid

“Weet je wat het fijne is van toneel?” zegt regisseur Hanneke Braam van Korthals Stuurman Theaterbureau. “Dat je veel van een verhaal aan de verbeelding overlaat.” Bonita Avenue, de familiedrama-bestseller van Peter Buwalda uit 2010 is tot dusver niet verfilmd, dus hebben mensen nog geen beelden op hun netvlies. De makers van het theaterstuk Bonita Avenue konden daardoor nog vrijer hun interpretatie ervan vormgeven op het podium.

Theaterregisseur Hanneke Braam: ‘De kern van dit stuk? Wat is het gevaar van familiegeheimen, en ken je diegenen die naast je staan echt?’ Beeld Rob Faas
Theaterregisseur Hanneke Braam: ‘De kern van dit stuk? Wat is het gevaar van familiegeheimen, en ken je diegenen die naast je staan echt?’Beeld Rob Faas

En dat hebben we ook gedaan, vertelt Braam (Oosterhesselen, Drenthe, 1979), die inmiddels een enorme staat van dienst heeft als het gaat om het coachen van acteurs en cabaretiers. “Onze leidraad was: wat raakt ons het meest in deze spannende roman, die als een malle leest, waar 500.000 exemplaren van zijn verkocht en waarvoor Buwalda drie debutantenprijzen won? Ons antwoord: wat is het gevaar van familiegeheimen, en ken je diegenen die naast je staan echt?”

Vader Siem Sigerius, gespeeld door Hajo Bruins, is wiskundige, oud-judoka en rector van een universiteit in zijn stad, Enschede, en heeft ook nog een fijn gezin, zo lijkt het. Maar de vuurwerkramp in zijn stad blijkt de voorbode van een andere explosie: in zijn gezin. Terwijl hij in de buitenwereld steeds meer aanzien verwerft, zakt Siem thuis weg in een poel van leugens en bedrog. Want wie van zijn kinderen kan hij nog vertrouwen?

null Beeld Annemieke van der Togt
Beeld Annemieke van der Togt

Na de vuurwerkramp

Braam: “Wij laten het stuk na de vuurwerkramp van 13 mei 2000 beginnen. De episodes in Amerika laten we buiten beschouwing. Locatie dus: Enschede. Vader en zoon hebben gevochten in de tuin. Zoon ligt in de tuin voor pampus. Dilemma voor vader: laat ik hem doodvriezen of bel ik 112? Daarna bouwt het stuk zich op met flashbacks, want hoe is het in vredesnaam zover gekomen?”

Nee, Buwalda heeft zich niet met het script bemoeid. Ga je gang, zei hij, zegt Braam. “Hij vertelde dat zijn moeder regisseur was bij amateurtoneel, dus hij voelde affiniteit met het theater.”

Veel lezers van het boek zullen vooral de pornopassages hebben onthouden: dat de vader zich aftrekt bij pornofoto’s van een vrouw die later z’n dochter blijkt te zijn. Wat veel meer indruk maakt, vindt Braam, is die verwaarloosde zoon op zijn stoep, die wraak komt nemen op z’n vader. “Voor mij is ‘uitsluiting’ hét thema van Bonita Avenue. De vader dankt zijn zoon af, dumpt hem op z’n achtste bij z’n alcoholische moeder en creëert zodoende een bom. Op het toneel speelt Marijn Klaver die zoon op een sublieme manier, als een ware terrorist.”

Het repetitieproces was een soort apenkooien, vertelt Braam. “Een letterlijke worsteling tussen vader en zoon, geen echte knokpartij, dat zou te link zijn, maar een judogevecht. Wat het publiek te zien krijgt zijn korte, spectaculaire scènes met veel muziek. Als de moeder de pornofoto’s van haar dochter bekijkt, laten we die niet zien, maar verschijnt de dochter – Marieke Giebels – zelf op het podium. In lingerie. Bij toneel kan dat. In het boek staat: ze maakt close-ups van haar genitaliën. Maar dat is absoluut niet nodig, ik ben er niet tegen, maar het is mooi om niet alles zo letterlijk te tonen. Het maakt het sterker.”

null Beeld Annemieke van der Togt
Beeld Annemieke van der Togt

Bonita Avenue: speellijst t/m 19 april (12 februari première in Wilminktheater Enschede) info: korthalsstuurman.nl

Een andere voorstelling om naar uit te kijken: Gif

Gif is het wereldberoemde stuk van toneelschrijfster Lot Vekemans (Oss, 1965). Het werd al in meer dan 23 landen in 91 versies opgevoerd. In Nederland is het nu voor de tweede keer te zien, met in de hoofdrollen Stefan de Walle en Carine Crutzen. Een aangrijpend stuk over een ouderpaar en hun verdriet. Of, zoals de man zegt: “We zijn een man en een vrouw die een kind hebben verloren en toen elkaar.”

Wat kunnen we verwachten?
Vekemans: “De setting van Gif is vrij klassiek en eenvoudig: een man en een vrouw wachten samen bij de begraafplaats van hun zoon, omdat er gif in de bodem is gevonden en zijn graf misschien moet worden verplaatst. Ze hebben elkaar tien jaar niet gezien, en de wachttijd brengt ze terug naar het verleden. Naar het grote verdriet dat ze allebei mee maakten, maar niet konden delen.”

Waarom dat verhaal?
“Ik zocht een verhaal over diep verlies en koos voor het ergste wat je kan overkomen: je kind verliezen. Iedereen kan zich die angst voorstellen, veel mensen kennen iemand die het is overkomen, meer mensen dan je zou denken hebben het zelf meegemaakt. Ik geef twee visies: van de man en van de vrouw. Ze zijn allebei niet zaligmakend, maar wel allebei routes van verlies, van proberen om te gaan met dat verlies.”

“We leven in een tijd waarin verlies en afscheid nemen op veel manieren aanwezig is. Veel mensen vragen zich af hoe het moet, afscheid nemen. Zij zullen zich herkennen in de thematiek.”

Waarom speelt Gif pas voor de tweede keer in Nederland?
“Misschien omdat de eerste versie zo fantastisch was. Overigens is dit een stuk waarin acteurs zich heel goed kunnen laten zien, internationaal hebben meerdere acteurs er al prijzen mee gewonnen. Dat maakt deze versie ook weer heel spannend.”

Gif is te zien vanaf 9 februari. Info: korthalsstuurman.nl

Nog een voorstelling om naar uit te kijken: Beren van Wunderbaum

Acteursgroep Wunderbaum is specialist op het gebied van verrassende en ontroerende locatievoorstellingen. Het nieuwe stuk Beren belooft perfect in die lijn te passen; een waargebeurd verhaal over een stel Amerikanen dat een ‘geheel vrij’ dorp probeert op te zetten. Een project dat flink uit de klauwen loopt.

Acteur Walter Bart: “Deze ‘Libertarians’ geloven in zelfredzaamheid, vaak ook in ‘terug naar de natuur’. Dus geen belastingen, geen overheidsregels, vrij wapenbezit. Maar ze geloven niet allemaal hetzelfde. Er zitten ook types tussen die geloven in het recht om elkaar op te eten. Begrijpelijkerwijs verloopt de samenwerking daardoor niet geheel vlekkeloos. Het grootste probleem; doordat de vuilnis niet centraal wordt opgehaald, komen er steeds meer beren naar het dorp. Eerst eten ze de katten en de kippen op, daarna roven ze mensen uit hun huizen. Daar moet natuurlijk iets aan gebeuren. Want ‘terug naar de natuur’ is leuk, maar het wordt vervelend als die natuur je vervolgens opeet.”

“Het is onze meest filmische voorstelling tot nu toe; het verhaal ontvouwt zich voor je ogen en wat we nu al merken; dat vechten voor je bestaan, dat vastzitten in al die pogingen om vrij te zijn; daar zit iets lekkers bij. Het is een soort gewelddadig genieten.”

Beren is gebaseerd op het boek A Libertarian Walks into a Bear, van journalist Matthew Hongoltz-Hetling. 10 februari t/m 5 maart. Info: wunderbaum.nl

Andere tips:
Theaterdriedaagse in Maastricht: drie keer liefde en sterfelijkheid
Wie zich even helemaal wil onderdompelen in het theater kan op vrijdag 4 maart in Almere beginnen met de première van MammaMedea bij Theatergroep Suburbia. Deze klassiek geworden bewerking van Medea door de Vlaamse auteur Tom Lanoye, is altijd de moeite waard. Een nieuwe bewerking van Tom Lanoye is een dag later te zien in Heerlen, waar OustFaust van Het Nationale Theater in première gaat. Neem een hotel en blijf een nachtje in het zuiden want op 6 maart is er dan in Maastricht nóg een beroemd stuk te bewonderen: Een meeuw van Toneelgroep Maastricht, een Tsjechov-bewerking van auteur Ilja Leonard Pfeijffer. Drie keer liefdespijn, drie keer sterfelijkheid, drie keer klassiek, met een snufje Limburgse natuur.

MammaMedea, OustFaust en Een meeuw: een première driedaagse van 4 t/m 6 maart. Info: theatergroepsuburbia.nl, hnt.nl, toneelgroepmaastricht.nl

Een keus uit de rest van de komende theatervoorstellingen:
Leedvermaak trilogie, Het Nationale Theater
Oedipus, ITA
Midzomernachtsdroom, Theatergroep Oostpool
Met voorbedachte rade, De Warme Winkel
Niet gezien, niet gehoord, Likeminds
Witch Hunt, Noord Nederlands Toneel en Club Guy & Roni
Fortuyn - Opstand aan de Maas, Toneelgroep Jan Vos

Jeugdvoorstellingen:
Zinderella (10 +), Maas theater en Dans i.s.m. NITE
BullyBully (3+), Maas Theater en Dans
Anders is een hele normale Zweedse voornaam (6+), Theater Artemis i.s.m. Bambie
Oma is een avatar (8+), NTjongMoord met een grote M (12+), Spelersfederatie i.s.m. ITA

Johan Cruijf, André Hazes en andere musicals om je op te verheugen

Twee maanden voor de lockdown ging 14, de musical in première, een hartverscheurende, overrompelende en vernieuwende vijfsterrenvoorstelling over voetballegende Johan Cruijff die iedereen zou moeten zien. Vanaf 5 februari weer te zien in AFAS Theater in Leusden. Info: 14demusical.nl

Over die andere grote Nederlandse legende, André Hazes, is vanaf 2 februari een reprise van Hij gelooft in mij te zien. Gebaseerd op het succes uit 2012/2013 belooft ook deze voorstelling een groots en hartstochtelijk en tegelijkertijd stijlvol en ingetogen succes te worden. Martijn Fischer en Fabian Jansen wisselen de hoofdrol af en Roosmarijn Luyten speelt Rachel Hazes, door wiens ogen het verhaal van de met het leven – en de drank – worstelende zanger verteld wordt. Info: stage-entertainment.nl

Op 20 maart is de première van Volkstuin Complex, een geheel nieuwe, hilarische muzikale komedie waarbij in een groene idylle ‘emoties worden omgewoeld en liefdes in de knop gebroken’. Met onder meer Ricky Koole, Tina de Bruin en het muzikale duo Jan en Keez Groenteman. Info: bostheaterproducties.nl

Eind april volgt de spektakelmusical Dagboek van een Herdershond in Maastricht. Dit verhaal, bekend van de voormalige tv-serie, gaat over de jonge, naïeve kapelaan Erik Odekerke die in het Geleen van 1914 ondanks zijn goede bedoelingen steeds meer mensen tegen zich in het harnas jaagt. Met onder meer Joes Brauers, Angela Schijf, Anne-Mieke Ruyten en Nandi van Beurden - die onlangs doorbrak in The Sound of Music die hopelijk terugkeert. Info: dagboekvaneenherdershond.nl

Andere musicals die dit voorjaar hopelijk weer te zien zijn:
Soldaat van Oranje
Diana & Zonen
Come From Away
Aladdin
The Tina Turner Musical
Titanic
The Rocky Horror Show
Spring Awakening
Amélie de musical

Lees ook:

Jonge cabaretiers in de openlucht: weemoedig, opzwepend en schaamteloos

Het idee is zowel simpel als coronaproof.Op een mobiel podium – een voor een zacht prijsje op Marktplaats op de kop getikte kar – treden cabaretiers op in de buitenlucht, terwijl het publiek op gepaste afstand van elkaar toekijkt vanaf klapstoeltjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden