Raymi Sambo over zijn voorstelling Kaap Liefde: ‘Bij iedere nieuwe zaal wil ik dat er wordt gespeeld alsof het verhaal daar ter plekke ontstaat’.

InterviewRaymi Sambo

Regisseur Raymi Sambo: Naar het verhaal van de dader wordt nooit geluisterd

Raymi Sambo over zijn voorstelling Kaap Liefde: ‘Bij iedere nieuwe zaal wil ik dat er wordt gespeeld alsof het verhaal daar ter plekke ontstaat’.Beeld Patrick Post

Regisseur Raymi Sambo raakte gefascineerd door het tv-programma Ontvoerd, waarin ontvoerde kinderen worden opgespoord. In zijn gelaagde voorstelling Kaap Liefde wil hij voelbaar maken hoe snel een oordeel is gevormd.

Op papier lijkt Kaap Liefde op een verhaal dat we al langer kennen: oudere vrouw gaat naar Afrika en treft daar een jongere man, een visser. Ze worden verliefd en de man gaat met haar mee naar Nederland, waar ze kinderen krijgen.

Maar hun liefde strandt op culturele verschillen, de man delft het onderspit. Gefrustreerd neemt hij de kinderen mee naar zijn thuisland, waar de vrouw hem met een cameraploeg achterna komt om haar kinderen terug te ‘kapen’. Een verhaal dat perfect zou passen in zowel de televisieserie Grenzeloos verliefd als het meer sensatiebeluste Ontvoerd.

Maar Kaap Liefde wordt gemaakt door de groep rond acteur en regisseur Raymi Sambo. In samenwerking met Back Bone, het in hiphop gespecialiseerde dansgezelschap, waar Donna Chittick voor de choreografieën tekende. Beide groepen willen dieper graven, willen actuele thema’s tegen het licht houden, maatschappelijke onrust en onrecht benoemen en voelbaar maken. Hoe verhoudt die intentie zich tot de verhaallijn?

Raymi Sambo: “Het begon vier jaar geleden. Ik was in Tunesië en werd daar getroffen door al die ongelijke liefdesparen. Meestal oude mannen met jonge vrouwen of mannen, soms andersom. Het was sekstoerisme, en meteen wist ik: daar wil ik iets mee. Die ongelijkheid van zo’n paar én het feit dat je iets doet voor geld. Het was een vonk inspiratie. Zo werkt dat bij mij, het begint bij zo’n vonk. Soms volgt er pas maanden later een nieuwe vonk, soms gaat het sneller. Uiteindelijk smelten al die vonken samen tot één stuk.”

Dus na het sekstoerisme kwam er meer?

“Toen kwam het televisieprogramma Ontvoerd, waarin John van den Heuvel vaak met de moeders hun ontvoerde kinderen in het buitenland gaat ‘terug-ontvoeren’. Wat me in al die uitzendingen opviel, was dat er al snel van een ‘dader’ of een ‘ontvoerder’ wordt gesproken, terwijl je het verhaal van de man – het is vaak de man – niet te horen krijgt. Wat mij betreft bén je geen dader als er niet naar beide kanten van het verhaal is geluisterd. Dat kun je dat simpelweg nog niet weten.”

Je bent zelf twee jaar geleden ook negatief in de media gekomen toen je als dader werd aangemerkt na een ruzie met een vrouw. Heeft die ervaring deze voorstelling beïnvloed?

“Er werd door bepaalde media, zonder dat men mijn verhaal kende, al meteen een oordeel geveld. Wat ik ook zei, het werd verdraaid en veranderd. En als ik niks zei, werd dat óók verdraaid. In feite pakken ze je stem af. Dat is schokkend om mee te maken. Omdat ik graag negatieve ervaringen in iets positiefs omzet, bedacht ik later: dáár wil ik iets mee, met dat gevoel dat je stem wordt afgepakt. Het werd de volgende stap in de groei van Kaap Liefde.”

Je wilde iemand zonder stem een stem geven?

“Ik wilde vooral ook voelbaar maken voor het publiek hoe snel je zoiets doet, veroordelen. We worden, zeker door de huidige scripted reality tv, als kijkers enorm gemanipuleerd. Neem een programma als First Dates. Op tv ziet dat er heel gezellig en knus uit, maar kom je als kandidaat de studio binnen, dan zie je ook alle lampen, alle mensen achter de camera’s, dat is een stuk minder rustgevend. Er worden ook suggestieve vragen gesteld, er wordt gestuurd.

“Bij Kaap Liefde kozen we voor meerdere lagen. Er is natuurlijk dat oppervlakte lijntje, maar wat je meemaakt als publiek, is dat je aanwezig bent bij de repetitie voor zo’n reality-show. Er loopt een publieksopwarmer rond. Zo’n man die de kijkers opzweept, die je laat klappen en juichen op commando. Je wordt als publiek – net als de acteurs later in het stuk – in een ongewenste rol geduwd en tóch doe je mee.

“Daarnaast krijg je, zoals dat gaat in een studio, te zien wat er voor de schermen gebeurt, maar ook hoe het eraan toegaat als de camera’s uit zijn. Om dat gevoel te versterken spreken de acteurs Romano Haynes en Marian Mudder elkaar met hun eigen namen aan als ze ‘privé’ zijn. Staan de camera’s aan, of zijn ze aan het repeteren, dan verandert Romano in visser Kofi en wordt Marian Astrid.”

Dat is niet één laag erbij, dat is een heel spiegelpaleis, waarbij ook het publiek deel gaat uitmaken van het verhaal.

“Op deze manier kon ik ook laten zien hoe Romano langzaam monddood wordt gemaakt. Zelfs als hij direct tegen het publiek begint te praten, om te pleiten voor zijn kant van het verhaal, wordt er ingegrepen, wordt daar overheen gespeeld. Je ziet het gebeuren, je ziet het uit de hand lopen, fictie en realiteit gaan door elkaar lopen. Uiteindelijk begrijp je misschien ook, dat wat jíj denkt dat de waarheid is, niet per se dé waarheid is.”

Die lagen had jij allemaal al bedacht, nog voordat er een letter op papier stond?

“Het gaat me om de show versus de werkelijkheid. De dansers van Back Bone versterken dat gevoel van show, de scènes achter de schermen vergroten de spanning. In mijn hoofd zijn het allemaal onderdelen van die vonken inspiratie van de afgelopen jaren, die samenkomen in deze vorm. Uiteindelijk hoeft het stuk dan alleen nog maar gerealiseerd te worden: dan zoek ik een schrijver die het allemaal opschrijft. Maar ik bemoei me overal mee, met de tekst, met de productie, met de vormgeving. En als ik de acteurs dan bezig zie, dan weet ik ook meteen wat ik van hun inbreng kan gebruiken. Wat past bij dat beeld in mijn hoofd.”

 Acteur en regisseur Raymi Sambo: 'Ook ik mijn geval werd in bepaalde media, zonder dat men mijn verhaal kende, al meteen een oordeel geveld'. Beeld Patrick Post
Acteur en regisseur Raymi Sambo: 'Ook ik mijn geval werd in bepaalde media, zonder dat men mijn verhaal kende, al meteen een oordeel geveld'.Beeld Patrick Post

Wanneer ben je tevreden? Wanneer voldoet de voorstelling aan jouw innerlijke beeld?

“Pas ná de laatste voorstelling. Dan weet ik: ik heb er alles aan gedaan om dit een zo goed mogelijk verhaal te maken. Tot die tijd ga ik door, ook na de première. Bij iedere nieuwe zaal wil ik dat er wordt gespeeld alsof het verhaal daar ter plekke ontstaat.”

Je bent dus streng voor jezelf en voor de mensen waarmee je werkt?

“Het is niet zo dat ik het altijd meteen weet. Als ik het niet weet, zeg ik dat gewoon. Dat heb ik in de loop der jaren geleerd, daar durf ik kwetsbaar in te zijn. Gebeurt dat tijdens een repetitie, dan zoeken we een tijdje met zijn allen, daarna ga ik met die informatie naar huis en slaap een nacht niet. Maar de volgende dag, dan weet ik het. Ook dáár heb ik op leren vertrouwen. ’s Nachts vallen de stukjes op hun plek.”

Is er nu nog iets waar je niet over slaapt?

“Er is nog één overgang van een scène die nog niet helemaal lekker loopt.”

Dus nog één gebroken nacht te gaan.

“Gelukkig heb ik dit weekend uitstekend geslapen. En weet je wat het is, we mogen weer, eindelijk, na al die maanden thuiszitten. Dat maakt me zo blij, daar kan geen gebroken nacht iets aan veranderen: ik leef weer.”

Kaap Liefde van Raymi Sambo Maakt gaat in première op 18 september in Amsterdam, try-outs zijn op 16 en 17 september. Met Marian Mudder, Romano Haynes e.a.

Lees ook:

Hans Klok - ‘de André Hazes van de illusionisten’- wil een herkansing in Las Vegas, maar nu nog even niet

Hans Klok noemt zichzelf de André Hazes onder de illusionisten. ‘Mijn shows zijn te veel van alles en daardoor wordt het leuk.’ Na zijn mislukte avontuur in Las Vegas trekt hij deze zomer met zijn circustent door Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden