Recensie

Regisseur Liesbeth Coltof kiest in ‘De Krijtkring’ onvoorwaardelijk voor de positie van het kind

Scène uit 'De Krijtkring' van De Toneelmakerij. Beeld Sanne Peper

De Toneelmakerij
De Krijtkring
★★★

Een keukenmeisje in eenvoudige kleding staat als bevroren op het toneel. De revolutie is uitgebroken en iedereen om haar heen gaat er als een haas vandoor. Op de achterwand zien we de levensgrote projectie van de baby van de gouverneursvrouw, die is achtergelaten. Moet zij het kind meenemen, terwijl ze weet dat de soldaten dan achter haar aankomen? Of snel doorlopen en haar eigen hachje redden?

Het dilemma in de muziektheatervoorstelling 'De Krijtkring' is tekenend voor het werk van regisseur Liesbeth Coltof. Maatschappelijk bewogen en een onvoorwaardelijke keuze voor de positie van het kind. Goesje, een mooie en geloofwaardige rol van Carmen van Mulier, volgt de stem van haar geweten. Ze vraagt het publiek wat zij meenemen als er oorlog uitbreekt. Wat is je het meest dierbaar? De verwijzing naar vluchtelingenverhalen maakt de voorstelling meteen actueel.

Het menselijk tekort

Het is een meeslepende bewerking door Roel Adam van Bertolt Brechts wereldberoemde stuk 'De Kaukasische Krijtkring', met vijftien gloedvol gezongen popnummers door Frédérique Spigt. De negen acteurs en muzikanten wisselen zo pijlsnel van rol dat de ene massascène na de andere voorbij lijkt te trekken. De agressieve soldaten met hun slachterslied, de verwende gouverneursvrouw en haar gevolg, de vele dorpelingen die Goesje op haar vlucht ontmoet. De acteurs tonen zich enorm veelzijdig, en wisselen moeiteloos tussen een verliefde jongen, een uitgebluste boerin, een dronken priester of een wrede soldaat.

Geheel in de stijl van Brecht is er geen vierde wand en spreken de spelers hun publiek rechtstreeks aan. De speelstijl is afwisselend bloedserieus, tragikomisch en ronduit hilarisch. Dat valt nog niet altijd precies op zijn plek. Ook omdat Spigt zingend en vertellend door de scène beweegt, gebeurt er soms te veel tegelijk. Maar dit is waarschijnlijk een kwestie van inspelen tijdens de tournee. Tegelijkertijd geeft de wervelwind aan scènes rond de rijdende, hoge metalen stellages een raak beeld van een land in burgeroorlog.

De Krijtkring geeft ook een schrijnend beeld van het menselijk tekort, vooral in oorlogstijd is bijna iedereen op eigen gewin uit. Zoals de schrijnende scène met de uitgeputte Goesje en een plattelandsvrouw die astronomische bedragen vraagt voor een kaal hotelkamertje. Aan het slot moet Goesje haar kind volgens de wet teruggeven aan de gouverneursvrouw. Maar de dorpsschrijver die tot rechter is gebombardeerd, spreekt op een onconventionele manier recht.

Beeld Bart Grietens

Prijzenregen voor Liesbeth Coltof

De staande ovatie na de première van de 'De Krijtkring', in de Haarlemse Schouwburg afgelopen zaterdag, bleef maar voortduren. Het publiek eerde de zichtbaar ontroerde regisseur en artistiek leider Liesbeth Coltof, die met deze voorstelling afscheid neemt van haar gezelschap de Toneelmakerij. 

Even later stapte voormalig minister Hedy d'Ancona het podium op om de prestigieuze VSCD Oeuvreprijs uit te reiken aan de grande dame van het jeugdtheater. "In de tijd dat ik begon, vroegen schouwburgdirecteuren: 'Jéúgdtheater; wat is dat?', en nu krijg ik deze prestigieuze prijs van de schouwburgen!", zegt Coltof verrast. Hiermee vat zij in een notendop de ontwikkeling van het jeugdtheater samen, sinds zij in 1997 begon. In navolging van Hans van Manen (2017) en Youp van 't Hek (2016) kent de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties haar de prijs terecht toe. 

Zij gaf het jeugdtheater een eigen gezicht. Volgens het juryrapport heeft ze ervoor gezorgd dat het jeugdtheater in Nederland verder groeide. 'Ook internationaal zorgde ze ervoor dat Nederland voorop liep in lef, aanpak, originaliteit en actualiteit. Lastige en urgente onderwerpen op het podium schuwde ze niet. 

Ook zocht ze grensoverschrijdende samenwerkingen met buitenlandse theatermakers en schrijvers uit onder andere Palestina, Rusland en Noorwegen, én met andere disciplines zoals dans, muziek en beeldend theater. Waar wij haar zeer dankbaar voor zijn.' Vervolgens nam Coltof namens de negen rijksgesubsidieerde jeugdtheatergezelschappen ook de Prijs voor de Kritiek in ontvangst. Zij eerde op haar beurt de collega's in de zaal met de stelling dat jeugdtheatermakers het spannendste en innovatiefste theater van Nederland maken.

Elke week nieuwe voorstellingen, besproken door onze recensenten, u leest ze op trouw.nl/theaterrecensies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden