Ik heb een droom

Regisseur Jos Spijkers vraagt zich af wie hij echt is: zijn wakkere of zijn dromende zelf

Beeld Jörgen Caris

‘De dag heb ik nodig om bij te komen van mijn nachten. Ik hou helemaal niet van actiefilms maar mijn dromen zijn met regelmaat een morbide actiefilm waarin men erop uit is mij te kwellen, te overmeesteren of van kant te maken.’

“Nooit beleef ik een film zo intensief als mijn eigen dromen. Een werkelijkheid waar je in valt als in het hol waar Alice in haar Wonderland verdwijnt. Vaak word ik met verwondering wakker: waar komen die heftige beelden vandaan? Als regisseur ben ik grensoverschrijdend in de zin dat ik de grenzen opzoek van de spelers en ze een duwtje geef. Ik ben vrij direct en reageer op wat ik zie. Dat is spannend: kan ik dit wel zeggen? Misschien komt dat ’s nachts als een boemerang terug.

Ik vind het fascinerend hoe het onderbewuste ons handelen en onze dromen kleurt. Als ik ga analyseren denk ik aan mijn vader die mij als jong kind vertelde hoe hij in de Tweede Wereldoorlog altijd op de vlucht was en onderdook om te ontsnappen aan dienst en de Arbeitseinsatz. Die verhalen zie ik terug in mijn dromen waarin ik aan het overleven ben. Er zijn ook terugkerende dromen dat ik in een voorstelling sta en absoluut mijn tekst niet weet, of opkom in een ander stuk en dan maar probeer te doen alsof ik ook hierin meespeel. Maar ik heb ook dromen die fijn zijn en waarin ik kan vliegen.

Wie ben ik?

Wie ben ik? Degene die wakker is en elk verhaal naar zijn hand zet of degene die slaapt en de grip volledig kwijt raakt? Het lijkt of ik niet dichter bij mijzelf kan komen dan in mijn dromen. Ondanks dat ik mij dan vreselijk onmachtig kan voelen, zelfs niet meer kan bewegen. Onze binnenwereld is een heelal, onmetelijk groot. In mijn kinderkamer hing een prent van Escher met een jongen die kijkt naar een tekening waarop hij zichzelf ziet die naar de gravure kijkt. Een mooi beeld: de werkelijkheid is altijd groter dan wat je zelf ervaart.

Zo zit mijn nieuwe voorstelling ‘De kinderkolonie’ ook in elkaar, geïnspireerd op het gelijknamige boek van Wil Schackmann over een negentiende-eeuws project om de armoede in de steden te bestrijden. Paupers en weeskinderen uit het hele land werden naar Veenhuizen gestuurd om daar te werken. 

In de voorstelling daal je langzaam af in de psyche van de wezen en hun dagelijkse werkelijkheid in de kolonie. De rollen worden gespeeld door pubers die net als de wezen het verlangen hebben om gezien te worden en niet ongekend te verdwijnen in het grote niets. Op de plek waar we spelen voel je het verleden. Daar stond ooit het Derde Gesticht. Dat gebouw wordt nu jaarlijks weer zichtbaar door ingezaaide bloemen die de plattegrond weergeven. Die bloemen wuiven zachtjes in de wind, als de zielen van al die wezen.”

Jos Spijkers (56), regisseur en artistiek leider van Stichting ’t Zwerk, maakt documentair theater op locatie. Zijn voorstelling ‘De kinderkolonie’ is tot en met  30 juni te zien bij Coco Maria in Veenhuizen. 

In deze interviewrubriek vraagt de redactie van Trouw aan bekende en minder bekende mensen waar ze over dromen, overdag of ’s nachts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden