Review

Regie verdrinkt in 'Tristan und Isolde'

Het mag wel als eerste aan de balk dat er in Nederland een tenor rondloopt, die de schier onzingbare partij van Tristan redelijk zingbaar kan maken. En als tweede mag daar meteen naast dat Louwrens Langevoort, intendant van de Nationale Reisopera, deze Hubert Delamboye vertrouwen en podium biedt om dit hoorbaar te maken. In een nieuwe productie van Wagners 'Tristan und Isolde' toonde Delamboye zich dinsdagavond in de Utrechtse Stadsschouwburg (vierde voorstelling in een reeks van negen) een blakend vocaal baken in een muzikaal sterke uitvoering.

Het is twaalf jaar geleden dat er in Nederland een 'Tristan und Isolde' te zien was. De Nederlandse Opera presenteerde toen de omstreden productie van Jürgen Gosch, waarin Hubert Delamboye de rol van Hirt zong. Nu zingt hij dus Tristan en wederom staat Delamboye in een productie waarvan het scenische aandeel problematisch is. Verantwoordelijk daarvoor waren regisseur Henning Brockhaus en decorontwerper Ezio Toffolutti.

Zij werkten vorig jaar al eens samen bij de Reisopera voor Wagners 'Parsifal', ook toen met Lawrence Renes aan het hoofd van het Gelders Orkest. Die 'Parsifal' viel negatief op door de knullige personenregie en ook in 'Tristan und Isolde' was die plaatsing en beweging van de personages het grote struikelblok. Vooral in het laatste bedrijf is het raadzaam de ogen gesloten te houden, omdat Brockhaus (niet geholpen door een lelijk decor van lappen en een immense boomstronk) anderhalf uur lang niet verder komt dan nutteloze bewegingen van links naar rechts en radeloos gehang in de zeilen. Cliché op cliché met als vreselijk dieptepunt die hortende, voorovervallende loopbeweging waarmee Brockhaus wanhoop wilde uitbeelden.

Nee, dat derde bedrijf was geen genoegen om naar te kijken en deed de goede bedoelingen van de eerdere bedrijven volledig kapseizen. In het eerste bedrijf bouwde Brockhaus de spanning tot aan het drinken van de noodlottige liefdesdrank goed op. In het suggestieve decor van geweldige zeilen, die soms als een windmachine geluid maakten, wist de regisseur enorme lading te geven aan de scène waarin Tristan zijn zwaard en leven ter beschikking van Isolde stelt.

In het tweede bedrijf had Toffolutti een locus amoeni (een plek om lief te hebben) ontworpen waar het grote liefdesduet tussen Tristan en Isolde plaats kon vinden. Rondom een verzonken bak met warm, dampend water strooide Isolde stroken vuurrood zand, doofde de fakkel ten teken dat Tristan kon komen en stapte met hem het water in. Die eerste stap in het water leverde een magisch effect op met de rimpelingen magnifiek weerspiegeld op de rondom hangende zeilen. Op het water tussen Ierland en Cornwall ontbrandde de liefde tussen de twee, in het water volgt de wreed onderbroken consummatie van die liefde en Isolde moet het water tussen Cornwall en Bretagne overbruggen om met Tristan in liefdesdood herenigd te worden.

Mooi bedacht, die water-metafoor, maar er werd door Brockhaus tot vervelens toe gebruik van gemaakt. Het vele malen doelloos ronddartelen van beide gelieven in die bak, die er steeds armetieriger ging uitzien, maakte duidelijk dat de regisseur geen idee heeft gehad wat hij met deze scène aan moest vangen.

Muzikaal was Wagners meest problematische opera veel en veel beter uitgewerkt. Net als in 'Parsifal' wist Renes met Gelders Orkest magnifieke lange bogen te spannen. Na een nogal scherp klinkend begin wist Renes met name in het tweede bedrijf een mooi volronde klank aan zijn strijkers te ontlokken. Schitterend werkte hij het desolate begin van de derde akte uit.

Naast de formidabele Delamboye, die slechts in het moordende derde bedrijf aan zijn vocale grenzen raakte, stond een grote Isolde in de persoon van de Amerikaanse Lynne Wickenden. Een prachtige volle klank tot in de ultieme liefdesdood met subtiliteit en intelligentie gebruikt. De bezetting was op niveau afgerond met Zelotes Edmund Toliver (Marke), Kerstin Witt (Brangüne) en Tomas Möwes (Kurwenal).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden