Poëzie

Radna Fabias heeft lef met haar poëzie

Beeld Maartje Geels

Meteen al bij het eerste woord was het raak: ‘velgen’. Hier gaat iets onalledaags volgen. 

‘Velgen’, als van een auto. Durf het maar, om daarmee de Nederlandse poëzie in te stappen. Radna Fabias deed het. Zo opent haar debuut: “velgen / de onberispelijk opgepoetste in de zon glimmende velgen / te groot en te duur voor de auto’s waaronder ze draaien”.

Dat lome, soepele ritme, die zon, dat blinken - deze velgen rijden niet in Nederland. Die draaien ergens in de Cariben. Op Curaçao, Bonaire, Aruba. Met één lange zin trekt Fabias de lezer de Atlantische oceaan over. Omringt ze hem met zintuigelijke taal waarin een straffe passaatwind waait, het blauw van de zee te zien is en het roze en geel van huizen en kerken. Het klinkt idyllisch, maar dat is het allerminst. Want langs wegen vol gaten hangen mannen bij barretjes ‘bier bier bier’ te drinken, verkopen oude vrouw- tjes loten, worden honden doodgereden; scholen zijn gesegregeerd, supermarkten ook - officieus dan.

Pittoreske buitenkant

De ‘reisgids’ in ‘Habitus’ (zoals de bundel heet) krabt achter de pittoreske buitenkant: “u kunt de kerken bezoeken die feitelijk dezelfde zijn als de kerken die u al kende / maar dan bontgekleurd / om af te leiden / van de schaamte en het bloed / op de muren”.

De regels zijn ook niet bedoeld om willekeurige toeristen mee naar de Antillen te halen. Fabias schetst een beeld van een migrant, pendelend tussen twee werelden, op zoek naar een thuis.

Iemand die terugkeert naar de plek van zijn jeugd, naar het landschap, de bewoners, de gewoonten die hem vormden. “de teruggekeerde migrant is de volwassene is / het moederland dat de moeder is waar hij in / probeert te kruipen”.

Sterk gecomponeerd

In de sterk gecomponeerde bundel worden het moederland en het nieuwe thuisland (dat veel lijkt op Nederland) aan inspectie onderworpen, maar evenzeer huidskleur en vrouw-zijn. En eerder misschien dan ‘thuis’, is het een eigen ‘vorm’ waarnaar deze migrant zoekt.

Fabias kruipt diep onder de huid. Scherp en zinnelijk pelt ze af, laat vlees zien en spieren en angst en sensualiteit. Ze toont dat iemand nooit alleen migrant, alleen zwart of vrouw is, dat identiteit om het zo te noemen, een complex samenspel is van veel. Van geloof en bijgeloof en ‘(over)grootmoederlijk advies’, van ervaringen, vooroordelen.

Vernuftig

Vernuftig speelt ze met stereotyperingen, maakt bijtende grappen: “zoals veel vrouwen wist ik altijd al dat ik een man zou huwen/ het werd een zwarte man omdat dat beter bij mijn jurk zou staan/ een kwestie van contrasten”.

De migrant - Fabias noemt hem ‘ballotant’ - aan het slot van ‘Habitus’ mag geassimileerd klinken: in zijn woning hebben “de tropische warmwatervissen (…) in zwart-witfoto’s een plek gevonden boven de / schoorsteenmantel”. Die grijstinten zijn er niet in Fabias’ stem. Die is krachtig, en helder als de Caribische zee, en net zo vol kleur.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Radna Fabias Beeld TR BEELD

Radna Fabias
Habitus
De Arbeiderspers; 114 blz. €19,99

Janita Monna schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden