Review

Puinhoop van een planeet

De gekke koeienziekte drukt ons met de neus op de feiten, stelt Herder Korrespondenz, het Duitse maandblad voor maatschappij en religie. De waanzinnig geworden runderen die de kluts zijn kwijtgeraakt nadat ze tot kannibalisme gedwongen werden door 'monsterlijke vleesfabrieken', wijzen ons op onze waanzin.

Yoram Stein

'De moraal van de runderwaan', heet het artikel. Valt er dan een les uit de paniek rondom bse te trekken? Alexander Foitzik, auteur van het artikel, meent van wel. Hij stelt dat wij de moraal van het verhaal ook al kennen, maar deze niettemin verdringen.

Deze vergetelheid wijt hij vooral aan het geloof in een technologisch utopia, waarin we van al onze zorgen verlost worden. In het begin van de jaren zeventig werd immers al gewaarschuwd door de Club van Rome dat er 'grenzen aan de groei' waren. De gevolgen van overproductie en overconsumptie waren ons dus al dertig jaar bekend. De gekke koeien doen hem bijna denken dat hogere machten ons alsnog de les willen inpeperen.

,,We zijn verantwoordelijk voor wat we consumeren en welke levensstijl we kiezen. Bewust of onbewust bepaalt ieder meerdere keren per dag wat het goede leven is. We moeten terug naar een cultuur van feestgebraden. De consumptie van minder vlees van een betere kwaliteit bevordert niet alleen onze bestaanszekerheid, maar ook die van miljoenen kleine boeren in het zuiden.''

Het thema maatschappelijke verantwoordelijkheid speelde een belangrijke rol tijdens een studiedag aan de Theologische Universiteit Kampen, gewijd aan het werk van de Amerikaanse trappistenmonnik Thomas Merton (1915-'68). Volgens hem bestond er een positieve relatie tussen contemplatie en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Margreet Hogeterp berichtte voor kerkelijk opinieblad, Centraal Weekblad, over de dag:

,,Volgens Merton hebben oorlog, terreur, rassenhaat en alle andere mogelijke vormen van geweld altijd te maken met het niet willen erkennen van eigen handelen, intenties en eigenaardigheden. (...) Als begin van een oplossing voor het geweld noemt Merton de eigen eenzaamheid als sleutel voor een ontmoeting met anderen.''

In Zeitzeichen, Evangelische Kommentare zu Religion und Gesellschaft, staat geweld in het middelpunt van de aandacht. Dit in verband met de actie van de Wereldraad van kerken, die vorige week van start ging: een decade tegen geweld, gezamenlijke inzet voor vrede, gerechtigheid en verzoening.

,,In de komende tien jaar -tot 2010- zal de wereldwijde christenheid laten zien dat vrede en verzoening in het centrum staan van het christelijke geloof'', zegt Wolfgang Hüber, de bisschop van de evangelische kerk in Berlijn-Brandenburg. Aan hem de vraag wat kerken eigenlijk tegen het geweld kunnen uitrichten. Is het verhinderen van geweld niet veeleer een zaak van de politiek?

Hüber: ,,De Unesco heeft in een opmerkelijke zin verklaard dat geweld en oorlog beginnen in de harten en hoofden van mensen. Het gaat dus niet alleen om het creëren van structuren die het geweld verminderen, maar ook om twee andere zaken. Enerzijds moet men niet uit identiteitszwakte naar het middel van het geweld grijpen. Anderzijds probeer je mensen de kracht te geven om op te treden en tussen beiden te komen.''

Het Engelse katholieke weekblad The Tablet besteedt aadacht aan natuurgeweld. De aardbeving die in India aan vele duizenden het leven kostte werd vooraf gegaan door een vergelijkbare catastrofe in El Salvador. Een paar dagen na de ramp schreef jezuïet Jon Sobrino - een van de vaders van de bevrijdingstheologie en verbonden aan de Universiteit van Midden-Amerika in El Salvador- over de vraag wat wij met zulke rampen aanmoeten.

,,Dit is een tragedie van onrechtvaardigheid. In dit nieuwe millennium verblijven volgens experts 2000 miljoen mensen in onwaardige en onveilige woonplaatsen. Deze tragedie is dan ook vooral één van de armen in een arm land. Laat deze ellende je raken. Ren er niet voor weg. Als je niet met beide benen in de realiteit staat, kun je niemand helpen. Laat de pijn toe over deze weggerukte levens; voel de verontwaardiging over de onrechtvaardigheid; voel de schaamte over de puinhoop die we van onze planeet maken - dit is allemaal belangrijk. Het maakt medelijden mogelijk, waarop we kunnen handelen, en dat is wat ons redt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden