Popgeschiedenis

Precies dertig jaar geleden speelde Nirvana een uitverkocht Paradiso plat

null Beeld ANP
Beeld ANP

Er werd met bier gegooid, gepogood en gestagedived. Het concert dat undergroundband Nirvana 30 jaar geleden gaf in Paradiso is legendarisch. Volgende week komt het opnieuw tot leven.

Eline Crijns

“Ik heb de originele setlijst meegegraaid van het podium”, vertelt Jacko Brinkman. “Die hangt ingelijst op mijn toilet met de voetafdrukken van de band er nog op.” De destijds 25-jarige concertbezoeker zat volop in de concertscene en was blij dat hij een kaartje voor Nirvana had.

Brinkman vertelde die avond ook bij de ingang van het Amsterdamse Paradiso dat hij wel betere grunge-bandjes kende. “Ik was een echte wijsneus en dat ik een roemruchte avond zou meemaken, ontdekte ik pas achteraf toen ik het terugzag en hoorde. Want ter plekke was het superdruk, donker, intens, duwen en trekken; ik stond vooraan onder de voeten van Kurt Cobain.”

De originele setlijst van het legendarische concert in Paradiso, nu dertig jaar geleden. Beeld Jacko Brinkman
De originele setlijst van het legendarische concert in Paradiso, nu dertig jaar geleden.Beeld Jacko Brinkman

De verwachtingen waren torenhoog, want de roem was het obscure Nirvana vooruitgesneld vanuit de Amerikaanse hitlijsten. Poptempel Paradiso was uitverkocht op 25 november 1991 en er stonden rijen voor de deur van mensen die niet meer naar binnen konden. Het concert was al verplaatst van de Melkweg zodat er meer mensen konden komen. Namens de VPRO zou Bram van Splunteren het concert registreren.

Legendarisch voor Nirvana én Paradiso

De gelukkigen met een kaartje kregen waar voor hun geld: de Amerikaanse undergroundband speelde die avond de zaal plat. Het concert ging de boeken in als legendarisch, zowel voor Nirvana als voor Paradiso.

De krantenrecensies waren lovend. ‘Scherp, hard, toegankelijk en vooral opwindend: rockmuziek alsof zij deze week is uitgevonden. De muziek ging, hoe robuust en ongepolijst ook, als een huivering door Paradiso’, schreef David Kleijwegt na afloop in het AD onder de kop ‘Het Amerikaanse gitaartrio Nirvana kwam, zag en overwon’. Hester Carvalho was er ook bij en schreef nadien in NRC: ‘Het was het publiek dat met grote inzet dit optreden feestelijk maakte. Er werd bier gegooid, gepogood en gestagedived.’

Het ruige trio met zanger/gitarist Kurt Cobain, bassist Krist Novoselic en Dave Grohl op drums speelde hits van het album Nevermind dat een paar maanden daarvoor verschenen was en hoog in de Amerikaanse hitlijsten prijkte. En al vroeg in de set het nummer Smells Like Teen Spirit dat de dag van het concert de nummer-één-positie bereikte in de Top-40.

Album Nevermind waarmee Nirvana doorbrak in 1991 Beeld RV
Album Nevermind waarmee Nirvana doorbrak in 1991Beeld RV

“Niemand wist precies wat hij moest zingen, want alles aan dat nummer is onverstaanbaar. Dus we schreeuwden fonetisch, tot we schor waren”, zegt Marg van Eenbergen in het jubileumboek Paradiso 50 jaar, in 50 legendarische concerten.

Moe, uitgewoond, lusteloos

Nirvana? Ook radiomaker Lotje IJzermans weet het meteen. Ze sprak de band die middag voor het concert in het VPRO radioprogramma Villa 65: “In de studio waren ze moe, uitgewoond, lusteloos en totaal gedesinteresseerd. Beetje aan het jammen, rommelen en ze speelden hooguit één nummer helemaal uit die middag.”

Wat een contrast met de avond toen IJzermans vooraan stond: “Het concert was een explosie van energie en overgave. Een elektriserende avond; je voelde de naar binnen gekeerde, geïmplodeerde woede van de mannen, vooral van Kurt Cobain. Het was een band waarvan je wist dat het uit de hand kon lopen, dat geeft spanning.”

Het was een novemberavond die zijn weerga niet kende en nooit meer terug zou komen. Al was het maar omdat zanger Kurt Cobain ‘de stem van Generatie X’ in 1994 op 27-jarige leeftijd een einde aan zijn leven maakte.

Wederom uitverkocht

Maar dinsdag 30 november stroomt Paradiso dertig jaar na dato nog een keer vol met Nirvana-fans. Dan wordt de registratie vertoond die de VPRO maakte: het is het enige concert van Nirvana’s Europese Nevermind-tournee dat volledig vastgelegd is op beeld.

De poptempel is wederom uitverkocht en verwacht zowel oude fans als jonge Nirvana-liefhebbers die in 1991 nog niet eens geboren waren. Stagediven zit er dit keer niet in, want vanwege de coronamaatregelen moet iedereen proberen op zijn stoeltje te blijven zitten.

Lees ook:

Blote baby op albumhoes Nirvana klaagt band dertig jaar later aan wegens kinderporno

Spencer Elden, de man die als baby naakt en onderwater poseerde voor de albumhoes van Nevermind van grungeband Nirvana , klaagt de band nu aan wegens kinderporno.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden