Review

Postume 'Creon' schreeuwt om een waardiger afsluiting

HENGELO - Er bestond tot voor kort geen opera met de titel 'Creon'. Als personage komt Creon in veel opera's voor, maar die dragen dan allemaal de naam van zijn familieleden: Oedipus, Jocaste, Antigone. Componist Huub Kerstens en tekstschrijver Peter te Nuyl wilden een werk maken dat de gebeurtenissen rondom Thebe en de sfinx, zoals Sophocles die overleverde, nu eens vanuit Creons standpunt belichtte.

Peter van der Lint

Je zou bijna denken dat op die beslissing om Jocaste's broer tot titelrol te verheffen een doem ligt. Niet alleen kon Kerstens de opera niet voltooien omdat hij in 1999 plotseling overleed, tijdens de officiële wereldpremière zaterdagavond in Hengelo werd de Amerikaanse tenor Julius Best, die de rol van Oedipus zong, getroffen door een lichte beroerte en moest de voorstelling tijdelijk worden stilgelegd. Een gemankeerde première dus van een onaffe opera.

In diverse voorpublicaties over Kerstens eerste en enige opera is gesuggereerd dat het werk in zijn twee-aktenvorm eigenlijk wel af is. Na afloop bleef echter het sterke gevoel hangen dat de opera níet af is en dat 'Creon' zou winnen aan een sterke afsluitende akte.

Tekstschrijver en regisseur Peter te Nuyl heeft dat enigszins aangevoeld. Aan het slot van de tweede akte voegde hij nog wat teksten uit de door hem al geschreven derde akte toe, boven een geluidsband met elektronische muziek die Kerstens maakte. Erg geslaagd werkte dat op deze manier niet, maar je werd wel nieuwsgierig naar hoe Kerstens deze teksten becomponeerd zou hebben.

Waar we nu mee bleven zitten, was wel een erg ouderwets aandoend slot van de tweede akte. De orkestleden verlaten de bak en duiken even later al fiedelend in de zaal op. Creon heeft plaats genomen op de bok in de orkestbak en verhaalt over de strijd om de zeven poorten van Thebe als ware hij een veldmaarschalk.

Het had wat weg van een performance uit de jaren zeventig en werkte in zijn knullige uitwerking, compleet met schreeuwende acteur, op de lachspieren. Het was in elk geval niet de totale eclips-paniek die ons door de makers beloofd was. En dat terwijl de eerste akte zo'n prachtig en angstaanjagend sterk geheel was. Kerstens en Te Nuyl hielden zich hier het meest aan het verhaal zoals we dat uit Stravinsky's 'Oedipus Rex' kennen. Kerstens is hier vindingrijk geweest en heeft op een uitermate spannend manier traditionele orkestmuziek, mooie koor- en solozang met elektronica verweven. De expressieve solo van Jocaste, die met grote autoriteit door veterane Elizabeth Vaughan vertolkt werd, heeft Kerstens (net als Stravinsky voor hem) met verwachtingsvolle verdiaanse akkoorden ingekleurd.

Er zijn meer sterke rollen. De dochters (tevens zusters) van Oedipus krijgen krachtige muziek en vertolkingen van Susan Narucki (Antigone) en Franciska Dukel (Ismene) en het beetje wat we van Julius Best (Oedipus) hoorden, deed een prachtig expressieve rol-invulling vermoeden. Veelzeggend dat juist de rol van Creon niet goed uit de verf komt, al zingt en speelt bariton Roberto Salvatori nog zo goed. De luchtigheid en distantie die Te Nuyl in deze rol stopte, werkt uiteindelijk contra-productief. Als Creon zich afvraagt wat zijn rol in het stuk van Sophocles is, lijkt dat veel te veel op het trucje dat de makers van 'Jesus Christ Superstar' met het personage van Judas deden.

Het schitterend zingende en spelende Koor van de Nationale Reisopera maakt duidelijk hoe goed Kerstens voor koor kon schrijven. Maar ook zij moeten, tijdens het dansen van een soort sirtaki, ironiserende teksten zingen als: 'We do not know what to do. We are just the chorus.' Het doet afbreuk aan de mooi vormgegeven (Mirjam Grote Gansey) en door het Nederlands Balletorkest onder Thierry Fischer scherp gespeelde voorstelling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden