Interview Ann Hirsch

‘Porno kan en moet anders’

Ann Hirsch (links) speelt Jason, een aan porno verslaafde twintiger. ‘Jason is een personage gebaseerd op allerlei mannen in mijn eigen leven, hij worstelt met zichzelf.’ Beeld Patrick Post

Wat voor invloed heeft porno op relaties en identiteit? De Amerikaanse video- en performance-artist Ann Hirsch ging op zoek. In haar toneelstuk ‘Jason’s Crazy Night’, op 25 en 26 oktober te zien in het Stedelijk Museum in Amsterdam, speelt ze Jason, een aan pornografie verslaafde bink.

Hij veegt zijn hand af aan zijn dekbed. Jason is zojuist klaargekomen, masturberend op video’s van squirtende vagina’s, met olie ingesmeerde borsten en gigantische penissen. Hij belt zijn moeder, die haar zoon doorzaagt over het beëindigen van zijn relatie. “Ma-ham, hou op. Cassie was inderdaad heel lief en leuk, maar ik weet gewoon niet of zij de juiste persoon voor mij is. Er zijn nog meer vissen in de zee.” Na het telefoongesprek opent hij de datingapp Tinder, waar hij verschillende foto’s van meisjes naar links veegt: ze zien er niet leuk genoeg uit.

In de voorstelling ‘Jason’s Crazy Night’, vanavond en zaterdag te zien in het Stedelijk Museum in Amsterdam, speelt de Amerikaanse kunstenares Ann Hirsch zelf de aan pornografie verslaafde twintiger Jason Biddies. Tijdens het toneelspel worden op de achterwand video’s geprojecteerd die iets laten zien over zijn verleden, heden en toekomst.

‘Jason’s Crazy Night’ is gebaseerd op ‘Een kerstvertelling’ van Charles Dickens. Beeld Patrick Post

Haantje

Hoofdpersoon Jason is een stoere gozer, een ‘bro’. Althans, zo presenteert hij zich. Maar intussen leunt hij financieel gezien nog op zijn ouders, vinden zijn collega’s hem een arrogant haantje en begrijpt zijn ex-vriendin niet waarom hij haar aan de kant heeft gezet.

“Jason, een personage gebaseerd op allerlei mannen in mijn eigen leven, worstelt met zichzelf”, legt zijn schepper Hirsch (Baltimore, 1985) uit. Voorafgaand aan de repetities vertelt ze: “Hij leeft in een tijd en cultuur waarin masculiniteit ter discussie staat en waarin van mannen meer wordt verwacht dan een bink zijn. Dat verwart hem. Want met name porno heeft hem heel andere ideeën over de mannelijke identiteit en seksualiteit bijgebracht.”

Sinds zijn veertiende kruipt Jason dagelijks voor zijn computerscherm om naar erotische filmpjes te kijken. Duizenden naaktvideo’s zijn al door zijn blikveld geschoven. Daarin verkennen twee lichamen elkaar niet teder volgens een romantisch plot. Jason surft naar hardcore-porno als gangbangs, groepssex waarin vrouwen met reusachtige nepborsten ruig worden behandeld door de mannen, die heer en meester zijn tussen de lakens.

De blootfilms hebben hem gevormd. “Hij heeft bepaalde verwachtingen van zichzelf en zijn omgeving, maar heeft gemerkt dat daaraan in het echte leven niet kan worden voldaan. Jason heeft problemen met intimiteit en vindt het moeilijkzichzelf kwetsbaar te tonen, in en buiten het bed.”

‘Jason’s Crazy Night’ is gebaseerd op ‘Een kerstvertelling’ van Charles Dickens. Net als in dat verhaal ontmoet de hoofdpersoon geestverschijningen. Aan Jasons bed duiken drie van zijn favoriete sekssterren op: actrices die hem helpen om de invloed van porno op zijn relaties, seksualiteit en het leven te onderzoeken.

Achter de toneelspelers ziet het publiek video’s van Jason als kind, als de man die hij nu is en als veertiger. Verandert hij niet, voorspelt zijn toekomstige lievelingsactrice in naaktfilms, dan zal hij werkloos raken, alleenstaand blijven en eenzaam worden. Zijn vrienden trouwen en krijgen kinderen, terwijl Jason leunt op het dagelijkse belletje met zijn moeder.

Culturele verschuivingen

“Porno is op zich niet schadelijk of slecht”, duidt Hirsch het toneelstuk. “Maar ik betreur de manier waarop het zich heeft ontwikkeld. Kijk, in films, tijdschriften en televisie zien we grote culturele verschuivingen, de diversiteit in media groeit.” Zo worden hoofdrollen vaker dan een halve eeuw geleden vertolkt door vrouwen en schuiven er meer mensen van kleur aan talkshowtafels aan. “Maar over porno wordt niet gediscussieerd, niemand eist betere, vriendelijkere video’s.”

Natuurlijke porno ís er wel, ziet de performance-artist, mede dankzij de ‘porna’: seksfilms, gemaakt vanuit een vrouwelijk perspectief. Maar ruige porno domineert. “De meeste video’s barsten van geweld, vrouwelijke misrepresentatie en raciale stereotypen. De termen die acteurs van kleur naar hun hoofd geslingerd krijgen in dat soort clips zijn ongelooflijk. En dat terwijl de eerste kennismaking van jongeren met seks vaak pornografie is, seksuele voorlichting schiet in mijn ogen zwaar tekort. Dat kan en moet anders, net als porno. Beter. Het zou mooi zijn als mijn stuk discussie zou losmaken.”

We praten amper met elkaar over porno, stelt Hirsch, terwijl iedereen ernaar kijkt. In Nederland loeren vier op de tien achttienplussers weleens naar clips van vrijende mensen. Mannen doen dat vaker dan vrouwen, blijkt uit recent onderzoek van Rutgers, het kenniscentrum voor seksualiteit: 60 procent tegenover 20 procent. Van het pornopubliek praat de helft van de vrouwen met anderen over de seksvideo’s. Een op de drie mannen doet z’n mond erover open.

In ‘Jason's Crazy Night’ duiken de favoriete sekssterren van Jason op, die hem helpen om de invloed van porno op zijn relaties, seksualiteit en het leven te onderzoeken. Beeld Patrick Post

Waarop baseert Hirsch dat porno een negatieve invloed heeft op het gedrag en zelfbeeld van mensen? “Het maffe is dat er amper onderzoek is gedaan naar het effect van porno. Mijn stuk en mijn video’s leunen op eigen bevindingen. Ik heb met talloze mensen over hun ervaringen gesproken en zelf uren en uren gekeken naar blootfilmpjes in allerlei verschillende categorieën. Ik bestudeer porno al langer, ook voor eerder werk.”

In haar kunst onderzoekt Hirsch de invloed van technologie op populaire cultuur en gender. Een van haar eerste grote projecten was ‘Scandalishious’ uit 2008. Ze begon een YouTube-kanaal waarop haar alter ego ‘Caroline’ filmpjes plaatste, een poging om twee soorten vrouwen op het destijds vrij nieuwe videoplatform te onderzoeken: meisjes die sexy dansten voor de camera en vrouwen die hun seksuele kanten verborgen voor het publiek. Schaamte, rolpatronen en seksuele zelfexpressie, dat zijn de thema’s van Hirsch’ werk.

Worstelingen

“Mijn kunst kun je zien als kritiek op de huidige maatschappij”, zegt de Amerikaanse. “Maar de basis is empathie. Ik wil niet dat mensen de deur uitlopen en tegen elkaar zeggen: ‘Wat een loser, die Jason, wat een slechte jongen.’ Ik probeer te laten zien dat iedereen een deel van hem in zich heeft, dat we allemaal door onze opvoeding en door de maatschappij opgelegde verwachtingen van onszelf en de ander hebben.”

Hirsch hoopt dat mensen zich net als zij herkennen in Jasons worstelingen met zijn eigen identiteit en seksualiteit. “En dat ze moeten lachen. Want met een belerend vingertje bereik je niks, er zit veel humor in het stuk. Op een lollige manier wil ik mensen aansporen om te praten over porno, hun projecties en problemen. Alles moet maar kunnen tijdens seks, zo lang het lichamelijk goed voelt? Met dat uitvloeisel van de seksuele revolutie ben ik het niet eens. Porno moet anders.”

De performance Jason’s Crazy Night wordt op 25 oktober van 20.00 tot 21.15 en 26 oktober van 13.00 tot 14.15 uur en van 16.00 tot 17.15 uur opgevoerd in het Stedelijk Museum in Amsterdam. De video’s ‘Jason’s Past’, ‘Jason’s Present’ en ‘Jason’s Future’, ook te zien in het stuk, zijn tot en met 16 november te zien in KRIEG, een galerie in het Belgische Hasselt.

Lees ook:

Seksuele voorlichting? Jongeren vinden de informatie zelf wel

Seksuele voorlichting op scholen is onder de maat, vinden jongeren. Online is er steeds meer te vinden, zoals de nieuwe campagne #kutvoorlichting, maar niet alles is even geschikt, zegt Rutgers, het kenniscentrum voor seksualiteit. Hoe komen jongeren dan aan informatie over seks, en wat vinden ze er zelf van?

Wat doet de overvloed aan porno met ons?

Wat voor invloed heeft porno op relaties en seks? Filmmaker Vincent Boy Kars (27) ging op zoek. In zijn documentairereeks ‘Vieze film’ volgt hij drie debuterende pornoregisseurs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden