Review

Popster of moeder

Martha Wainwright en Joan Wasser (Joan As Police Woman) bewandelen min of meer hetzelfde pad in de popmuziek.

Ze krijgen allebei dezelfde wild-dromerige blik in de ogen zodra de naam Rufus valt. Martha Wainwright heeft ietwat dezelfde slepende manier van spreken als haar beroemdere broer. Toch kan Joan Wasser (ze treedt op als Joan As Police Woman) hem beter imiteren, en doet dat ook even. „Jo-hoan, ik wil dat je dit zo en zo zingt...” Improviserend voegt ze er zo’n typische Rufus Wainwright-tweede stem aan toe, een uitbundige, operatesque melodielijn galmt over tafel.

„Rufus componeert in zijn eigen vocabulaire”, zegt ze. „In het begin kostte me dat moeite, maar inmiddels houd ik er vooral erg van. Je steekt er veel van op.” Ook Martha heeft veel van hem geleerd. „Niet alleen van die lastige zangpartijen, ook van zijn soepele omgang met het publiek.” Op zijn laatste studio-album ’Release the Stars’ waren Wainwright en Wasser gezusterlijk van de partij als backing vocals. Het was niet voor het eerst dat ze met hem werkten, en niet voor het laatst.

Als solo-artiesten volgen de Canadese Wainwright (1976) en de Amerikaanse Wasser (1970) eenzelfde pad. Ze komen nu tegelijkertijd met hun tweede solo-album. Deed Rufus mee op de debuut-cd van Martha, als duwtje in de rug, nu zingt hij op de tweede cd van Joan As Police Woman. Martha staat vanavond in Paradiso, Joan in juni in De Melkweg.

Ze zijn even goed gebekt, ook als ze onverhoopt voor een luidruchtig kroegpubliek belanden. Ze delen de drang om binnen de vaste kaders van de popsongs te zoeken naar ’anders’ klinkende melodieën en harmonieën. Wainwright schrijft nummers die ’niet mogen vervelen’, haarzelf nog het minst. Vandaar ook dat haar liedjes vaak na twee minuten een nieuwe weg inslaan. Wasser, die gitaar, elektrische piano en viola speelt, moet het vooral hebben van de herkenbare sfeer waarmee ze haar nummers vertolkt.

Ze zijn beiden de laatste drie jaar op tournee geweest. Wasser werkt altijd aan nieuw materiaal, waar ze ook is. „Een lied schrijven is een goede reden om op te staan. Die aanhoudende drang om iets te maken werkt als een propeller.” Wainwright lukt het niet om in de tourbus te schrijven, sowieso niet met mensen in de buurt. „Schrijven is een geheime, verlegen aangelegenheid.” Om die reden moest ze na afloop van de tournee in vrij korte tijd de nieuwe cd bij elkaar schrijven. „Even mijn songschrijf-spier aanspannen. Ik dwong mezelf meer naar buiten mezelf te kijken voor onderwerpen. Niet blijven treuren als je een blauwtje loopt, maar zien dat de wereld groter is. Misschien heeft dat met ouder worden te maken.” Haar debuut ’Martha Wainwright’ omschrijft ze nu als jeugdig en navelstaarderig. Opvolger ’I Know You’re Married But I've Got Feelings Too’ is volwassener.

Het was ’simpelweg niet handig’ om tegelijk met Rufus aan een carrière te werken en daarom had ze vrij lang gewacht met de eerste cd. Druk had ze wel gevoeld, aarzeling en twijfel ook, waarbij zowel het succes van Rufus als het muziekverleden van haar ouders, folkzangeres Kate McGarrigle en singer-songwriter Loudon Wainwright III, een rol speelde. „Beter zijn dan andere muzikanten, dat was wat ik wilde”, zegt ze nu, en ze doelt vooral op familie. Onderlinge competitie was er altijd.

Inmiddels voelt ze zich sterker, ’als artiest en als mens’. De keuze om aan een eigen carrière op te bouwen is een definitieve, en brengt vanzelf andere besluiten met zich mee. Over haar gezinsleven bijvoorbeeld. „Ik wil graag kinderen, maar kan ze niet krijgen. Niet zolang ik zoveel onderweg ben tenminste. Je kunt niet tegen een baby zeggen: tot over zes maanden! En lichamelijk ben je toch geruime tijd uit je doen.” Popster of moeder, dat is de vraag.

„Waarom bestaat er geen winkel”, zegt Wasser, „waar je een kind kan halen als je er een wilt?”

Ze zijn het eens dat een nanny niet werkt. Voor Wasser is de keuze tussen privéleven en carrière trouwens gemakkelijker omdat ze toch geen kinderen wil. „Er zijn er al genoeg!”

Als er kinderen opduiken in de teksten van Wainwright is dat geen prettig gezicht. In ’These Flowers’ zong ze over kinderen die naar school gaan en nooit meer thuiskomen. De ik-figuur is de moeder die wacht en elk moment kan breken. Al is Wainwright geen moeder, ze kan die angst om kinderen te verliezen wel voelen. „Ik ben en blijf een vrouw.” Ook op het nieuwe album veroorzaken kinderen onrust. Zo zingt ze over kinderen die staren als ze voorbijloopt.

Wainwright heeft een niet-biologische verklaring voor haar kinderwens. „In mijn werk ben ik volstrekt zelf-geobsedeerd. Ik praat en schrijf constant over mezelf. Soms raak ik zo door mezelf verveeld dat ik voor iets buiten mezelf wil zorgen.” Maar nu is de cd belangrijker, zegt ze.

„Dat is een rationele beslissing, maar wel de beste. Ik moet nu als muzikant stappen vooruit zetten.”

Wasser is als zuigeling geadopteerd. Komt daar dat idee van de kinderwinkel vandaan? „Wie weet. Maar ik werd afgehaald door liefhebbende ouders, dus een complex is het niet.” Hartstochtelijke atheïsten waren het, „haast religieus in hun overtuiging dat er niks is. Hoe kun je weten dat er niets is, vroeg ik me af?” Haar ouders vernoemden haar naar Jeanne d’Arc. „Als tiener dacht ik daarom dat ik ooit door het vuur om het leven zou komen.” Het is niet zo dat ze in hotels alle brandgangen controleert. Maar van een fascinatie mag je wel spreken. Zo heeft ze de film ’The Passion of Joan of Arc’ (1928) van Carl Dreyer meermalen gezien, en zeggen ook songtitels als ’Eternal Flame’ en ’Feed the light’ genoeg. Teksten die passen bij Wassers donkere gevoel voor humor, net als uitspraken als: ’Er hangt hier elektrocutie in de lucht’, op het podium van een doorweekte Lowlands-tent, gevolgd door een hysterische lach.

Bij een ander optreden spoorde ze het publiek aan het verhaal ’The Lottery’ van Shirley Jackson te lezen, over een gemeenschap waarin jaarlijks een willekeurig lid wordt geofferd. „Een angstaanjagend verhaal, over de irrationaliteit van het leven. Wie weet wat er morgen gebeurt.”

Niet zo gek daarom om bij het nummer ’To Be Loved’, waarin een vrouw haar geliefde bezingt en onderwijl opmerkt elke geest in de stad te willen doden, aan een beklemmende David Lynch-achtige setting te denken. Maar die moordzucht is niet zo letterlijk te nemen. „Het gaat mij om beelden uit het verleden, bijvoorbeeld van eerdere liefdes, dat zijn de geesten die ik onschadelijk moet maken, ook voor mijn geestelijke gezondheid. Ik sta aan het begin van een nieuwe relatie en merk wel dat herinneringen komen spoken.”

Het bekendste spook is haar leven is popmuzikant Jeff Buckley, die vandaag precies elf jaar geleden verdronk en met wie Wasser destijds verloofd was. Een verleden dat steeds weer door anderen wordt opgerakeld. „Hoe goed ik daar tegen kan, hangt van allerlei factoren af, zoals hoeveel ik geslapen heb.”

’Safe me’ zong ze op haar debuut. „Lange tijd dacht ik dat een geliefde je kan redden. Inmiddels weet ik dat dat niet zo is en dat je ook moet leren om alleen te kunnen zijn.”

Ook Wainwright relativeert oude liefdes op haar nieuwe cd. Het is een parade van mannen en herinneringen in nummers als ’You Cheated Me’ of ’Hearts Club Band’ „Dat is een club waar ik graag lid van ben, ik word vaak gestuurd door emoties.” Het woord ’Lonely’, zoals bij de Beatles, was in de titel niet op z’n plek geweest. „Eenzaam ben ik niet.” Dat komt ook doordat haar man in haar band zit en altijd bij haar is. Wasser heeft lief op afstand. Vannacht viel ze in slaap met de gitaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden