BoekrecensieRoman

Politieke thriller met on-Hollandse dimensies

Debuut van Martijn Simons over corrupte PvdA-rechter heeft Amerikaanse allure en terkortkomingen.

‘De Hollandse droom’, Martijn Simons’ (1985) idealistisch klinkende roman met zijn toespeling op the American Dream, is in werkelijkheid een tamelijk cynisch boek. Rechter Rudolf, op het oog een rechtschapen babyboomer en overtuigd PvdA’er die het goed voor heeft met de wereld, is als het op zijn carrière aankomt zo corrupt als wat en deinst zelfs niet terug voor wat indirecte chantage. Zijn vrouw Marloes, kunstenares, voelt zich nergens verantwoordelijk voor en is alleen maar bezig met haar artistieke inspiratie. Zijn zoon Bram, geslaagd journalist, is wraakzuchtig en competitief, Rudolfs bijzit Houda, een mooie Marokkaanse, gedraagt zich bij al haar verliefdheid als een volleerd opportuniste. Geen koe zo bont of er zit wel een vlekje aan, kun je denken, maar dit zijn wel erg grote vlekken: vrijwel iedereen in deze roman is ten slotte uit op eigen voordeeltjes. Alleen dochter Evi lijkt een min of meer onbezoedeld karakter te hebben, dat ze door drugs en dansfeesten overigens aardig bedorven heeft. Niks Hollandse droom dus.

Simons’ roman herinnert aan W.F. Hermans’ romans over een illusieloze wereld waarin goed niet beloond wordt en kwaad niet afdoende gestraft. Maar in een ander opzicht doet Simons’ ambitieuze roman met zijn uitgesproken personages, zijn politiek-maatschappelijke lading, zijn geprofileerde beelden van het menselijk tekort, mij ook denken aan Amerikaanse romans. Simons sleept je onmiskenbaar mee, mede door een slimme mix van authenticiteit en fantasie, maar achteraf vraag je je toch af of alles niet erg op de spits is gedreven. Hebben brave rechters als Rudolf werkelijk zo’n dubbele moraal, zijn al die andere personages werkelijk zo zelfzuchtig? Worden jonge vrouwen werkelijk zomaar begoocheld door bejaarde would-bepolitici?

Simons’ we­reld is kortom niet erg waarschijnlijk, maar hij weet ’m desondanks overtuigend te verkopen.

Holland op z’n Amerikaans

Simons smeert het schandaal rond rechter Rudolf breed uit. Om minister van Jeugd en Gezin te worden (de ironie druipt ervan af, juist die post met zoveel familieleed – o ja, Rudolfs vader was ook nog bij de SS!) moet hij de huidige minister zien zwart te maken; dat lukt wonderwel maar zijn slachtoffer treedt niet af, toont daarentegen christelijk berouw en blijft zitten. Streep door Rudolfs rekening die zijn ministeriële droom ziet vervliegen, vervolgens door zijn partij op het matje wordt geroepen waar hij de vergaderruimte kort en klein slaat en ook nog noodlottig aan zijn einde komt. Het is allemaal zeer filmisch en meeslepend, pikante verwikkelingen, heftige scènes. Holland op z’n Amerikaans.

Het duurt trouwens wel even voor de verschillende verhaallijnen echt op gang komen, halverwege het boek heb je nog geen idee welke kant het op zal gaan, zelfs Rudolf lijkt nog een min of meer brave borst. Maar Simons stopt genoeg fijne brokjes herkenbaar Amsterdam in zijn roman om de aandacht gevangen te houden. Vertellen kan hij, in het juiste tempo, nu eens vlot dan weer vertragend, nu eens anekdotisch dan weer scherp diepzinnig. Ook de structuur van het boek, met afwisselend hoofdstukken vanuit het perspectief van Rudolf, Evi en de Marokkaanse Houda, draagt bij aan de krachtige indruk.

Het heeft allemaal ook iets van een politiek-maatschappelijke soap, en dat komt voornamelijk omdat de verschillende karakters, hoezeer ze je ook meeslepen in hun gedachtewerelden, iets oppervlakkigs hebben of liever gezegd iets incoherents. Ze lijken zowel verantwoordelijk als amoreel, braaf maar ook crimineel, evenzeer zorgzaam als egocentrisch; ze vertegenwoordigen kortom extremiteiten. Rechter Rudolf bijvoorbeeld gelooft in socialisme en volksverheffing maar gaat bij de verwezenlijking van zijn ambities gewetenloos te werk. Zijn dochter Evi is een groepsmens maar tegelijkertijd alleen bezig met zichzelf.

Als het Simons’ bedoeling is geweest om zulke karakterologische tegenstrijdigheden in beeld te brengen is hij daarin geslaagd. Maar het gaat wel ten koste van psychologische diepgang, zijn personages springen in hun hoofd van de ene gedachte en emotie naar de andere, ze lijken me allemaal welbespraakte marionetten. Goed voor een politieke thriller met on-Hollandse dimensies, dat wel.

Oordeel: meeslepende politieke soap, wel met incoherente karakterisering.

Martijn Simons
De Hollandse droom
Lebowski; 432 blz. € 21,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden