TaalTon den Boon

Poesjbek, en andere alternatieven voor pushback

null Beeld

Steeds meer bewijs voor pushbacks’, kopte Trouw woensdag. Onder het briefhoofdje ‘Poesjbek’ reageerde een lezer twee dagen later: ‘Hebben we daar nou geen eigen woord voor?’

Jazeker, meerdere zelfs. Zoals terugdringing, al denken we daarbij vooral aan een vijand die gewapenderhand wordt gedwongen het land te verlaten dat hij eerder binnengedrongen is. Verdrijving zou ook kunnen, maar is misschien wat te vaag. En dan is er nog het geleerde woord expulsie: ‘uitdrijving, verjaging uit een land’. Een vierde alternatief is refoulement, dat Van Dale omschrijft als ‘het te­rug­zen­den van een vluch­te­ling naar het land van her­komst (waar het ri­si­co van ver­vol­ging of de­por­ta­tie be­staat)’.

Vermoedelijk is refoulement van deze vier het meest geschikte ‘eigen woord’. Het wordt de laatste tijd immers vooral gebruikt in de volkenrechtelijke combinatie non-refoulement: het beginsel dat vluchtelingen niet mogen worden uitgewezen of teruggeleid naar een grondgebied waar hun leven of vrijheid kan worden bedreigd op grond van hun nationaliteit, etniciteit, religie et cetera.

Maar vindt de lezer het Franse leenwoord refoulement wél ‘eigen’? Als dat het geval is, is zijn of haar probleem blijkbaar niet de vreemdtaligheid van pushback, maar het feit dat het om een vreemdtalig woord uit het Engels gaat en komt de weerzin tegen dit woord eerder voort uit de vrees voor verengelsing van onze taal dan uit purisme in het algemeen.

Pushback staat sinds 2016 trouwens als leenwoord in Van Dale. Het maakt dus inmiddels deel uit van onze woordenschat en is daarom strikt genomen ook een ‘eigen woord’, net als terugdringing, verdrijving en de Franse leenwoorden expulsie en refoulement, die trouwens allemaal net niet de betekenis hebben die pushback wel heeft: ‘het on­der­schep­pen van boot­vluch­te­lin­gen op zee, om hen te­rug te stu­ren naar het land waar­uit zij ver­trok­ken zijn’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden