Review

Plassen in een bierflesje

John Vonk: 'Heksen zijn lief', ill. Sandra Klaassen, Kluitman, serie 'Klavertje Drie', 61 p, f 8,95, v.a. 7 jaar (Klavertje Twee v.a. 6 jaar); Margriet Heymans: 'riet op de mat' en Rindert Kromhout: 'hup naar huis': Ster-serie, AVI 1, Zwijsen, f 12,50 per deel, 6 jaar; Henk Figee: 'Jesse Pantoffel gaat kamperen' en 'Jesse Pantoffel krijgt een hond', ill. Annemarie van Haeringen, Van Goor, 64 p, f 16,50 per deel, 5-7 jaar.

Uitgeverij Zwijsen - al jaren specialist op dit gebied - produceert met series tegelijk maatwerk per AVI-niveau (dat de technische moeilijkheidsgraad aangeeft). Ook andere uitgeverijen begonnen hun reeksen, veelal minder stringent per leesniveau ingedeeld. In de praktijk blijkt dat als het verhaal maar boeit, het kind ook leestechnisch meer aankan.

'Literatuur' is voor dit soort tekstjes over het algemeen een te groot woord; slechts een enkele auteur lukt het om ondanks - of soms juist door - de technische beperkingen tot een literaire tekst te komen. Toch overtreft de vraag het aanbod nog steeds. Uitgeverij Kluitman, die het gat in de markt ook ontdekte, sprak bij de presentatie van een reeks boekjes voor kinderen vanaf 7 jaar, 'Klavertje Drie', zelfs van een 'schreeuwende behoefte'. De uitgeverij gaat uit van de maatstaven van kinderen en niet van van volwassenen.

Dat stralen de boekjes, het debuut van onderwijzer John Vonk, ook uit. Kinderen zullen er vast van genieten, maar ondergetekende vindt ze vooral nuttig. De verhaaltjes zijn slap en conventioneel. Elk van de vier delen begint met een zin als: 'Het was mooi weer' of 'Het was al laat' en in een boekje staat wel erg vaak 'toen'. Maar ze zijn verdienstelijk geillustreerd en hebben een mooie, duidelijke letter. 'Heksen zijn lief', waarin een vriendelijke heks ezelsoren tovert bij een paar pestkoppen van jongens, is het aardigst.

'Ster' is een nieuwe reeks boekjes van Zwijsen voor na 4 tot 9 maanden leesonderwijs, keurig gerangschikt naar AVI-niveau. De eerste reeks, voor na 4 maanden leesles (AVI 1), ziet er aantrekkelijk uit. De schrijvers dienden zich aan strenge regels te houden: een lettergreep per woord, maximaal acht woorden per zin, geen twee medeklinkers aan het begin van een woord behalve sch, geen enkele klinker aan het eind van een woord. ('Hallo' mag dus niet, maar 'haa-loo' wel.)

Zwijsen vroeg gerenommeerde auteurs met deze regels te spelen. Er kwamen complete verhalen uit de bus, met een soms nog heel natuurlijk taalgebruik, zoals 'maak dat de kat wijs' en 'dat doe ik heus wel' in het ouderwets aandoende, maar originele 'riet op de mat' van Margriet Heymans, en 'je ziet hier geen moer' in het grappige 'hup naar huis' van Rindert Kromhout, waarin een jongetje snel naar huis wil, waar hem taart wacht, maar onderweg steeds wordt opgehouden. Ook schrijvers als Bart Moeyaert en Joke van Leeuwen hebben veel handigheid in dit taalspel.

Mayonaise

Sprankelend zijn de verhalen van Henk Figee over het jongetje Jesse Pantoffel, waarvan pas twee nieuwe deeltjes verschenen: 'Jesse Pantoffel krijgt een hond' en 'Jesse Pantoffel gaat kamperen'. Figee houdt het bij korte, bondige zinnen, maar gebruikt rustig woorden als 'onmiddellijk', 'single' en 'mayonaise'. Hopelijk worstelen beginnende lezertjes zich daar doorheen, want de verhalen zijn even humoristisch als ontroerend.

Figee laat zien dat gewone gebeurtenissen als een hond krijgen of kamperen voor een kind een fantastisch avontuur kan zijn. Hij schrijft met veel gevoel voor Jesse's angsten en onzekerheden, maar ook tekent hij hem als een ondernemend kind vol vertrouwen in het nieuwe. Hij doet dat subtiel met veel taalgrapjes.

In 'Jesse Pantoffel krijgt een hond' windt Jesse zijn ouders om zijn vinger, waarop zijn moeder boos zegt: 'Bak jij maar zoete broodjes'. 'Dat kan ik nog niet', is dan het serieuze antwoord. Ook 'Jesse gaat kamperen' is een warm en geestig verhaal met veel understatement. Met zijn vader gaat Jesse voor het eerst kamperen. Zijn moeder gaat niet mee, dus is het lekker 'met jongens onder elkaar'. Maar papa is wel onhandig en tussen de regels door mist papa mama meer dan Jesse. Voor Jesse is het vooral spannend: een vriendinnetje dat verstand van kamperen en pannekoeken heeft, haringen van hout en 's nachts plassen in een bierflesje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden