BoekrecensieGeschiedenis

Piet de Rooy: kijk niet met oogkleppen op naar de jaren zestig

1969, muziekfans bij het legendarische popfestival Woodstock in Bethel, NY.Beeld AP

Historicus Piet de Rooy zet vraagtekens bij het tijdperk van verandering in zijn nieuwe boek ‘Alles! En wel nu! Een geschiedenis van de jaren zestig’. 

Het valt niet mee om de vele veranderingen die zich eind jaren zestig in een kort tijdsbestek voltrokken, te duiden. Machtsverhoudingen schoven. Cultuur kreeg een ander gezicht. Opvattingen en gedrag draaiden. Kwam dat door echt revolutionair elan? Of wilden sommigen gewoon afrekenen met de eentonigheid? “We worden door de welvaart voortgejaagd en voelen ons meer slachtoffer dan genieter ervan”, constateerde minister van financiën Johan Witteveen in 1964. “De Fransen vervelen zich”, kopte Le Monde in maart 1968. Twee maanden later ontbrandde het vuur, en wat in Parijs gebeurde kreeg het jaar daarna een vervolg aan de Katholieke Hogeschool in Tilburg en de Universiteit van Amsterdam.

Piet de Rooy zat er destijds middenin. Hij kwam in 1968 naar de hoofdstad. Maar met voldoende wetenschappelijke distantie en een goed ontwikkeld gevoel voor absurditeiten lijkt de emeritus hoogleraar nieuwste geschiedenis de juiste man om een merkwaardig decennium zijn plaats in de historie te geven.

De titel van het boek van De Rooy, ‘Alles! En wel nu! Een geschiedenis van de jaren zestig’ is de Nederlandse vertaling van een leus van een bezetting van de universiteit in Nanterre in het revolutiejaar 1968. “Obtenir tout, tout de suite”, klonk het toen.

Meer nog dan een duider is de auteur de man die het nodige in twijfel trekt. Hij ontmythologiseert een tijdperk dat in de collectieve herinnering vaak nog net iets kleurrijker en belangrijker wordt gemaakt dan het in werkelijkheid was. Zelfs bij elementen uit de titel zet De Rooy zijn vraagtekens. Dat ‘alles’ suggereert in zijn ogen een onterechte samenhang tussen deels afzonderlijke ontwikkelingen. Het ‘nu’ leidt tot een oogkleppenkijk, waarbij te zeer buiten beschouwing blijft dat zaken al langer aan het schuiven waren en dat het revolutionaire tij snel verliep.

Piet de Rooy Beeld -

De Rooy is weleens beter op dreef geweest dan in ‘Alles! En wel nu!’. Wie op grond van de pakweg 160 pagina’s aan lopende tekst beknoptheid verwacht, komt bedrogen uit. De auteur neemt volop de ruimte voor het schetsen van diverse theorieën en lange historische aanlopen en uitlopen. Alles om steeds weer bij de jaren zestig uit te komen, maar het decennium zelf sneeuwt er nogal door onder.

Op sommige momenten lijdt De Rooy zelf aan blikvernauwing. Bijvoorbeeld als hij de seksuele revolutie enigszins in perspectief probeert te zetten. “Deze periode liet meer het enigszins versneld doorzetten zien van een beweging die al sinds de Verlichting gaande was en in ieder geval in het begin van de twintigste eeuw vaart had gekregen”, constateert de historicus niet helemaal onterecht. Daarop citeert hij de kunstenares Gisèle van Waterschoot van der Gracht die vaststelde dat het er in de jaren dertig van de vorige eeuw op zedelijk gebied niet heel veel anders toeging dan een paar decennia later: “Wij waren destijds preutser noch trouwer, we praatten er alleen niet over in kranten en op de televisie.”

Maar is zo’n vertegenwoordigster uit de voorhoede maatgevend voor de beleving in de gehele samenleving? Doet De Rooy hier niet dat wat hij anderen aan het begin van zijn boek verwijt? Daar signaleert hij vervorming van de collectieve herinnering aan de jaren zestig door met name twee groepen: actievoerende rebellen en nieuwe, zelfbewuste journalisten die zichzelf allebei behoorlijk overschatten. Misschien moet de geschiedschrijving over de jaren zestig ook wel geografisch uitzoomen: buiten de grote steden schoof ook heel veel (bijvoorbeeld seksueel) in korte tijd.

Tegelijkertijd is er sprake van het enigszins blindstaren op één kant van de jaren zestig. Zo is kenmerkend hoe De Rooy de opkomst van de VVD onder de jonge Hans Wiegel en de Boerenpartij van boer Koekoek met een paar zinnen afdoet, terwijl hij vervolgens wel uitgebreid stilstaat bij D66 en de binnen de PvdA actieve beweging Nieuw Links. Dat is te meer vreemd, omdat De Rooy ook (terecht) constateert dat het neoliberalisme zeer heeft geprofiteerd van en voortbouwt op het in de jaren zestig losgekomen authenticiteitsverlangen.

Beeld -

Piet de Rooy
Alles ! En wel nu! Een geschiedenis van de jaren zestig
Wereldbibliotheek; 224 blz. € 20,-

Lees ook:

‘We onderschatten wat de leraar kan’

We verwachten steeds iets nieuws van het onderwijs, maar zonder dat de oude verwachtingen verdwijnen, schrijft emeritus hoogleraar Piet de Rooy in zijn nieuwe boek. ‘Dat een kind zich prettig moet voelen op school, is een tamelijk recente gedachte.’

Geert Buelens over de jaren 60: niet alleen pop en seks, maar ook dekolonisatie

Wie denkt aan de jaren zestig, denkt aan pop en seksuele vrijheid. Maar ook de dekolonisatie past in het rijtje, toont Geert Buelens in zijn standaardwerk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden