Dirigent Manoj Kamps met het Phion orkest.  Beeld Isabelle Renate
Dirigent Manoj Kamps met het Phion orkest.Beeld Isabelle Renate

RecensieKlassiek

Phion zet vrouwelijke componisten in de spotlights onder leiding van queer dirigent Manoj Kamps

Klassiek
Phion o.l.v. Manoj Kamps
Louise Farrenc e.a.
★★★★

Myrthe Meester

Nog altijd is het zoeken naar vrouwelijke componisten in de programmaboekjes van grote orkesten. Gelukkig vormt Phion een uitzondering: het symfonieorkest van Gelderland en Overijssel speelt onder leiding van queer dirigent Manoj Kamps een theatraal concert rondom vier vrouwelijke componisten, Stories from within the orchestra.

Centraal staat de derde symfonie van de vooruitstrevende Franse componist Louise Farrenc (1804-1875), die haar muziek uitgevoerd wist te krijgen in een tijd waarin vrouwen niet geacht werden te componeren. Maar eerst spelen kleine groepjes (vooral vrouwelijke) musici van Phion drie performances, waarvoor ze zich persoonlijk lieten inspireren door thema’s uit het leven van Farrenc. Zoals als vrouw een mannenwereld binnendringen, trouw blijven aan jezelf en omgaan met seksistische kritiek. Iedere performance is doorspekt met kamermuziek van 20ste- en 21ste-eeuwse vrouwelijke componisten.

Vrouwelijke en mannelijke stereotypes

Hoewel het acteerwerk soms op het randje van overacting balanceert, voegt het wel degelijk iets toe aan de muziek. Ineens valt het zelfvertrouwen in Joan Towers krachtige Fanfare for the Uncommon Woman extra op, terwijl Mayke Nas’ absurdistische compositie Cinderella (hoge hakken die ritmes tikken) in het licht van vrouwelijke en mannelijke stereotypes komt te staan. En de poëtische kamermuziek van Henriëtte Bosmans, die wordt afgewisseld met voorgelezen citaten uit haar brieven, biedt plotseling een inkijkje in de innerlijke worstelingen en verlangens van de componist.

Als uiteindelijk het voltallige Phion-orkest het podium betreedt, valt op dat alle musici, ook de mannen, opzichtige vrouwenschoenen onder hun zwarte kleding dragen, van gouden glitterpumps tot zuurstokroze ballerina’s. In eerste instantie voelt dat wat potsierlijk en over the top. Maar dat gevoel verdwijnt zodra de musici in volle ernst de eerste noten van Farrencs Derde symfonie inzetten, geleid door de gracieuze, dansende handbewegingen van queer dirigent Manoj Kamps. Dan besef je dat hier een dapper statement wordt gemaakt tégen conservatisme en vóór meer vrouwelijkheid en individuele expressie in de concertzaal.

Vrijheid, zelfvertrouwen en emancipatie

Farrencs Derde is perfect uitgekozen om dat statement te onderstrepen. Het muziekstuk opent met voorzichtige, zoekende noten, maar mondt al gauw uit in een wervelend thema, dat van hoogtepunt naar hoogtepunt gaat en bij vlagen aan Farrencs grote voorbeeld Beethoven doet denken. Kamps nodigt het orkest uit om sierlijk en licht te musiceren, maar op de juiste momenten vol gas te geven, zodat je als luisteraar in vervoering wordt gebracht. De boodschap van vrijheid, zelfvertrouwen en emancipatie komt ongefilterd binnen.

Er zijn nog kaarten beschikbaar voor Stories from within the orchestra op 28 en 29 oktober in Apeldoorn en Enschede. Zie www.phion.nl

Lees ook:

‘Sekse is irrelevant op de bok’

Ze werd in 2019 de allereerste vrouwelijke chef-dirigent van een Nederlands symfonieorkest ooit. En voor Karina Canellakis (New York, 1981, inmiddels wonend in Amsterdam) zelf was het de allereerste keer dat ze haar ‘eigen’ orkest kreeg. “Het zal tijd worden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden