Vandaar dit boek Willemijn van Dijk

‘Pallas was een de Romeinse slaaf die machtiger werd dan keizer Claudius’

Een Romeinse helm uit de tijd van keizer Claudius. Beeld Reuters

Willemijn van Dijk (1984), historicus en schrijver, schreef een roman over het opmerkelijke levensverhaal van een slaaf.

Ik werkte aan ‘De opvolger’, een biografie van Tiberius, de tweede keizer van Rome, toen ik Pallas tegenkwam; een vrijgemaakte slaaf die zich een invloedrijke plek wist te verwerven aan het keizerlijke hof. Ik werd nieuwsgierig naar hem, heb veel uitgezocht, maar heb uiteindelijk slechts een klein deel van zijn onwaarschijnlijke levensverhaal in het boek over Tiberius kunnen verwerken.

De oudheid is mijn academisch specialisme, ik verdiep me al jaren in de Romeinse tijd en heb een bijzondere fascinatie voor de vroege keizertijd. Mijn vorige boeken waren non-fictie. Ik had al langer de wens om een keer over de oudheid te schrijven in een andere vorm, om zo die tijd dichterbij te halen, verder tot leven te wekken. Pallas bood een uitgelezen kans. Hij is het, realiseerde ik me, hij moet de hoofdpersoon worden van een roman. En dat werd ‘Het wit en het purper’.

Wat meespeelde is dat er veel lacunes zijn in wat er bekend is over zijn leven. In de bronnen duikt Pallas pas op als hij opklimt aan het hof. Ja, we kennen natuurlijk Spartacus, maar het leven van een slaaf is over het algemeen niet goed gedocumenteerd. Dat bood ruimte voor invulling en verbeelding. Uiteraard wel binnen de context van die tijd. Hoe Rome er destijds uitzag, dat zat al in mijn hoofd. Ik kon Pallas, als hij door Rome wandelt, niet langs het Colosseum laten komen. Dat stond er toen nog niet.

Stopwoordjes

Ik ben erg thuis in die periode, maar om me het taalgebruik eigen te maken hebben heb ik geprobeerd me onder te dompelen in de taal van die tijd, zeg maar de eerste helft van de eerste eeuw. Ik heb veel herlezen van de oude schrijvers. Ik heb vooral gelet op uitspraken en stopwoordjes, om te voorkomen dat ik al te moderne woorden zou gaan gebruiken.

Pallas tart de starre wetten van de Romeinse slavenmaatschappij. Hij wordt als kind als slaaf verkocht in Griekenland en belandt dan in Rome bij de schoonzus van de keizer. Op een gegeven moment krijgt hij zijn vrijheid. Het fenomeen vrijlating was op zich niet zo ongewoon. Maar Pallas weet hoog op te klimmen aan het hof en dat is uitzonderlijk. Onder keizer Claudius wordt hij een soort minister van financiën avant la lettre. Hij krijgt de financiën van het Rijk onder zijn beheer en tevens de privé-rijkdommen van de keizerlijke familie. De voorganger van Claudius, Caligula, had een lege schatkist achtergelaten, Pallas brengt de zaak op orde. Hij wordt eigenlijk machtiger dan de keizer zelf. Pallas is ambitieus en hij gaat daarin heel ver. Maar voor dat ticket naar de top betaalt hij uiteindelijk wel een prijs.

Het meest beroemde werk over deze tijd is natuurlijk ‘I, Claudius’ van Robert Graves. Maar dat boek is van 1934, onze kennis is inmiddels wel veranderd. Ik hoop een wat genuanceerder beeld van die tijd te geven. Ik wil de menselijke kant laten zien, niet alleen de grote gebeurtenissen, de moorddadige uitspattingen. Die zijn er natuurlijk ook, maar er is meer. Mensen waren toen misschien niet zo heel anders dan nu, dat realiseer je je als je de meer filosofische werken leest. Dat Pallas verdriet heeft als zijn jonge dochter sterft is helemaal niet uitzonderlijk. Kijk wat Cicero heeft geschreven over de dood van zijn kind, dat is echt hartverscheurend.

Het wit en het purper
Willemijn van Dijk
Ambo Anthos; 416 blz. € 21,99

Lees ook: 

Angstzweet, pijn en bloed in het Colosseum

In Hollywoodfilms zijn gladiatoren vaak helden die een langdurig tactisch gevecht voeren. In werkelijkheid waren het slaven die elkaar enkele minuten te lijf gingen.  Pauline Valkenet bespreekt een tentoonstelling in Nijmegen over de mens achter de gladiator. 

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden