P.C. Hooftprijs voor onderzoekende poëzie van Nachoem Wijnberg

Dichter en schrijver Nachoem Wijnberg, winnaar van de P.C. Hooft-prijs 2018. Beeld ANP

Zijn gedichten gaan over grappen en geld, bankiers en herinneringen. De veelzijdige dichter Nachoem M. Wijnberg (1961) krijgt de P.C. Hooftprijs 2018 voor poëzie.

Hoe verzin je een grap? Dichter Nachoem M. Wijnberg schreef er een recept voor: "Hier heb je / een ladder, een bezem / en een emmer water, /maak daar nu maar / een grap van." 

Maar wat gebeurt er als niemand lacht? Als je de clou vergeten bent of als je mop misplaatst was? Wijnberg onderzocht alle facetten van de grap in ruim driehonderd gedichten, zoals hij ook andere verrassende onderwerpen belichtte: de verkoop van parfum, de Belastingdienst, het fenomeen managers, de oorlog in Irak en de grilligheid van ons geheugen.  Zijn speelse poëzie is vragend, in concrete taal zonder franjes en beeldspraak.

Voor zijn veelzijdige oeuvre krijgt Wijnberg de P.C. Hooftprijs 2018 voor poëzie, zo maakte de jury gisteren bekend; de uitreiking is op 24 mei. Aan deze belangrijkste Nederlandse literaire prijs is een geldbedrag van 60.000 euro verbonden. De prijs wordt beurtelings toegekend voor fictie, beschouwend proza en poëzie. Vorig jaar werd essayist Bas Heijne bekroond, eerdere dichters die de prijs kregen waren Anneke Brassinga, Tonnus Oosterhoff, Hans Verhagen en H.C. ten Berge.

Denkend dichter

Wijnberg, die ook hoogleraar cultureel ondernemerschap en management aan de Universiteit van Amsterdam is, staat bekend als een denkend dichter: schrijven is voor hem een manier om  over de wereld na te kunnen denken. Zijn gedichten geven de lezer vaak "het gevoel 'iets waars' te lezen, zonder dat je nu precies kunt zeggen waarom", schreef Trouw-recensent Janita Monna. Zij typeert Wijnbergs gedichten als 'uiterst beknopte essays'.

Elk gedicht is een klein onderzoek, bijvoorbeeld naar de manier waarop verkiezingen zijn ingericht: "We beginnen met wie mag meestemmen / en waarover en hoeveel keer / en van wie een stem afgenomen wordt en om welke redenen./ Bijvoorbeeld, als iemand op de dag van de verkiezingen dronken is, / of als zijn vrouw doodgegaan is / en hij haar niet wil begraven?"

Nachoem Wijnberg Beeld ANP

Tussen wetenschap bedrijven en poëzie schrijven is niet zoveel verschil, zei Wijnberg vorig jaar in een interview. Het gaat hem bij beide activiteiten om hetzelfde: "kijken naar hoe mensen leven en daar iets meer van begrijpen". Als dichter put hij daarbij ook uit het begrippenapparaat van de econoom: in zijn versregels duiken de Britse macro-econoom Keynes maar ook anonieme managers en bankiers op.  Ook die types weet hij dichtbij te brengen met regels als: "Als je een bank wilt beroven, kun je toch het beste met een kleine beginnen, want dan weet je misschien nog wat je wilde zeggen als je binnen staat."

Loepzuiver

De  P.C. Hooft-jury prijst zijn scherpzinnigheid en zijn taal 'die loepzuiver is en gevaarlijk: overal kan een val zijn uitgezet, waardoor wat net gelezen is opeens in een ander daglicht komt te staan'. In zijn vorm is Wijnberg experimenteel, hij trekt zich van poëzieregels weinig aan, vult soms de hele bladspiegel met tekst; het traditionele wit ontbreekt dan.

Wijnberg  debuteerde in 1989 met de poëziebundel 'De simulatie van de schepping' en schreef sindsdien nog 16 bundels, soms honderden pagina's dik. Ook schreef hij proza, waaronder 'Alle collega's dood' (2015), een tragi-komische universiteitsroman rond een moordende professor. Al eerder sleepte hij belangrijke poëzieprijzen in de wacht: in 2005 de Jan Campert-prijs voor 'Eerst  dit dan dat', in 2008 de Ida Gerhardt-prijs voor 'liedjes' en een jaar later de VSB Poëzieprijs voor 'Het leven van'.

Lees ook:  Poëzie als middel om het duistere, ongrijpbare geheugen uiteen te rafelen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden