P.C. Hooftprijs voor Marga Minco (98): ‘Een daad van historische rechtvaardigheid’

Marga Minco in 2010 Beeld Mark Kohn

Marga Minco krijgt de P.C. Hooft­prijs voor verhalend proza. De schrijfster van ‘Het bittere kruid’ is inmiddels 98 jaar oud, maar: ‘Beter laat dan nooit’.

Ze is nét niet de oudste winnaar van de P.C. Hooftprijs. Dat record staat op naam van essayist Arthur Lehning, die de prestigieuze prijs in 1999 kreeg. Hij was toen honderd jaar. Met haar 98 jaar volgt schrijfster Marga Minco hem op de voet.

Gisteren maakte de jury bekend dat Minco de prijs krijgt voor haar hele oeuvre, dat naast haar beroemde debuut ‘Het bittere kruid’ (1957) nog zo’n vijftien romans, verhalenbundels en enkele boeken voor kinderen omvat. De herinnering aan de Duitse bezetting en de Jodenvervolging is daarin een belangrijk thema. Zelf wist de schrijfster tijdens de Tweede Wereldoorlog als enige van haar familie aan de Duitsers te ontsnappen.

Bij de keuze voor Minco speelde  haar gevorderde leeftijd geen enkele rol, zegt juryvoorzitter Mathijs Sanders. “De gedachte ‘nu of nooit’ is niet bij ons opgekomen. Minco schreef een ongelooflijk belangrijk oeuvre, dat tegelijk bescheiden, onnadrukkelijk en heel groot is. Ze is dé Nederlandse stem in de Europese oorlogsliteratuur. We zijn in korte tijd tot een unaniem besluit gekomen.”

Voor miljoenen mensen is Minco de schrijver van één boek; ‘Het bittere kruid’ staat nog altijd in de scholieren-top-20. Maar volgens de jury is het onterecht om haar werk tot deze oorlogsnovelle te versmallen. Ook in andere verhalen en romans geeft Minco op indrukwekkende wijze vorm ‘aan existentiële ervaringen als angst, schuldgevoel, eenzaamheid en een diep maar nauwelijks te verwoorden verlangen naar geborgenheid’. Ze doet dat in precieze, economische bewoordingen en vaak met een lichte toets, die de impact van haar verhalen alleen maar versterkt.

Is het niet vreemd dat Minco’s ­oeuvre nu pas met de belangrijkste Nederlandse literatuurprijs wordt bekroond? “Haar naam circuleerde ook bij andere jury’s, neem ik aan”, zegt juryvoorzitter Sanders. “Maar nogmaals: haar leeftijd speelde voor ons geen rol. En de P.C. Hooftprijs is geen aanmoedigingsprijs.”

De schrijfster zelf is blij met haar bekroning, laat haar dochter Jessica Voeten weten. “Ze vindt het leuk en fijn en eervol. Of ze de prijs had verwacht? Welnee, zo zit zij niet in elkaar. Er zijn mensen die hun hele leven wachten op iets leuks, maar dat moet je niet doen.” Volgens Voeten gaat het goed met haar moeder: “Maar ze hoort buitengewoon slecht.”

Literatuurcriticus Rob Schouten is verrast door de keuze van de jury. “De juryleden zijn relatief jong, daarom dacht ik dat ze voor Arnon Grunberg zouden kiezen. Maar ik zie de laatste jaren ook een tendens om oude reputaties te belonen. En Minco is wel een nationale schrijfster, iedereen heeft ‘Het bittere kruid’ gelezen. Een echte publieksschrijfster en een goede ook.” Haar oeuvre speelt in de literatuurgeschiedenis nauwelijks een rol, heeft Schouten gemerkt. “Wat dat betreft is deze toekenning een daad van historische rechtvaardigheid.”

Collega-schrijver Grunberg reageert verheugd op de bekroning van Minco. “Op grond van de boeken die ik van haar gelezen heb, lijkt me de prijs meer dan terecht. Wat laat, maar beter laat dan nooit.” Ook in zijn eigen werk speelt de nawerking van de Tweede Wereldoorlog een belangrijke rol, voelt Grunberg zich misschien verwant met de schrijfster? “Thematisch gezien zie ik eerder verschillen dan overeenkomsten. Niettemin wil ik me graag met haar verwant voelen, verwantschap is ook een keuze. Bij deze maak ik die keuze.”

Lees ook:

Marga Minco laat zichzelf even met rust

In 2010 sprak Trouw met Marga Minco ter ere van haar negentigste verjaardag.  ‘Het is gebleken dat ik ouder ben geworden dan de bedoeling was.’

Het bittere kruid van Marga Minco haalt 50ste druk

In 2014 kwam van Het Bittere Kruid van Marga Minco de 50ste druk uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden