TaalPeter-Arno Coppen

Overstroomt het bad of stroomt het bad over?

‘Het bad overstroomt’, hoorde ik op de televisie iemand zeggen. Dat is ­natuurlijk een taalfout. Het moet zijn ‘Het bad stroomt over’ (kijk, zie je wel dat ik ook weleens iets afkeur en niet zomaar alles goedpraat). ‘Overstromen’ is een scheidbaar samengesteld werkwoord, waarvan het gedeelte ‘over’ ergens achterin de zin blijft staan als de persoonsvorm (‘stromen’) in de hoofdzin op de eerste of tweede plaats komt te staan. Toch klinkt het niet zo slecht als het zou moeten klinken. Beter dan ‘Het bad volloopt’ bijvoorbeeld. Hoe komt dat?

Er bestaan twee werkwoorden ‘overstromen’: een met de klemtoon op ‘over’, met als betekenis dat iets over de rand stroomt, en een met de klemtoon op ‘stromen’, met de betekenis ‘in een stroom bedekken’. Die laatste vorm kun je alleen gebruiken met een lijdend voorwerp: ‘Het water overstroomde de landerijen’. Daarvandaan ligt ook de klemtoon bij ‘overstroming’ op ‘stroming’ en niet op ‘over’, zoals in ‘overtrek’ of ‘overboeking’. Je zou dus wel kunnen zeggen ‘Het badwater overstroomde de hele badkamervloer’, maar niet ‘Het bad overstroomde’.

Nu lijkt het erop dat de meeste samengestelde werkwoorden die beginnen met ‘over’ het patroon volgen van ‘overdenken’, ‘overpeinzen’, ‘overdrijven’ of ‘overdekken’ (probeert u zelf maar eens een paar werkwoorden uit die beginnen met ‘over’). Die twee vormen van ‘overstromen’ verschillen vrij weinig in betekenis (in beide gevallen heb je een overstroming), dus het ligt in de lijn der verwachtingen dat de taal op den duur voor de meest frequente vorm zal kiezen: Het bad overstroomt dus op den duur.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden