null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Overkwam hun, hen of mij een taalfout?

Afgelopen dinsdag was het weer raak: een taalfout in de taalrubriek! Sinds ik een paar maanden geleden gekscherend had gezegd dat maar weinig lezers zo’n foutje opmerken, krijg ik aanmerkelijk meer post als lezers een fout vinden.

Wat was het geval? Ik had beweerd dat het werkwoord ‘overkomen’ alleen een onderwerp en een meewerkend voorwerp had. Maar aan het begin had ik zelf geschreven ‘Iets overkomt hen’. Moet dat dan niet zijn ‘Iets overkomt hun?’

Inderdaad, de lezers hebben gelijk. Als het een meewerkend voorwerp zonder voorzetsel betreft moet het volgens de regels ‘hun’ zijn, daar kan geen discussie over bestaan. Ik zou nu wat zurig kunnen opmerken dat dit een kunstmatige regel betreft en dat die regel afgeschaft zou moeten worden, maar het is een feit dat hij op dit moment geldt, en dat ‘Iets overkomt hen’ volgens die regel gewoon niet klopt.

Gewoon in plaats van correct taalgebruik

Ik ga dat dus allemaal niet goedpraten. Maar net als ik bij fouten van anderen nog even wat meer onderzoek doe, laat ik dat bij mijn eigen fout ook niet na. Als je op het internet zoekt naar ‘wat hen overkomt’ tegenover ‘wat hun overkomt’ vind je dat ‘hen’ bijna drie keer zo vaak voorkomt. Wat is hier aan de hand?

Een onderzoekje in Nederlandse kranten wijst uit dat ‘hen’ bij ‘overkomen’ al in 1870 gebruikt wordt. Rond 1900 kiezen journalisten in 19 procent van de gevallen voor ‘hen’ en in 81 procent voor ‘hun’. Vanaf 1960 is ‘hen’ aan de winnende hand. Tegen 2000 is de verhouding geheel omgekeerd: in 83 procent van de gevallen staat er ‘hen’ bij ‘overkomen’ en in 17 procent ‘hun’.

Het kan zijn dat ‘hun’ vanwege ‘hun hebben’ in een kwade reuk staat, of dat taalgebruikers geneigd zijn om het voorwerp bij ‘overkomen’ toch als een lijdend voorwerp te zien. Feit is dat ‘hen’ dus wel fout is, maar vrij normaal.

Ik maakte mij dus ten onrechte schuldig aan gewoon in plaats van correct taalgebruik.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden