Reizen

Overal in Iran vind je sporen uit het verleden, maar in Yazd staan de mooiste monumenten

De Amir Chakmaq-moskee. Beeld Linda Otter

In Yazd woont een religieuze minderheid van zoroasters. Journalist Linda Otter bezoekt hun vuurtempels en andere heiligdommen in het midden van het streng islamitische Iran.

De reizen op deze pagina’s worden soms betaald door commerciële partijen, de journalisten zijn volledig onafhankelijk in hun schrijven.

De weg door de Iraanse woestijn slingert zich door inwisselbare kale steenvlaktes, met hier en daar wat pollen verdord gras. We hebben het al gehad over de economie, over Iraanse neusoperaties en over het weer. Nu zijn we bij het onderwerp religie beland. Ahmed steekt achter het stuur zijn zoveelste sigaret op en vraagt: “Waarom wil je zo graag naar Yazd?”

Met Ahmed Esfahani, een 28-jarige gesjeesde geschiedenisstudent, ben ik vroeg in de ochtend uit Kashan vertrokken, een industriestadje in Midden-Iran. Voor 40 euro zal hij me naar het een kleine 400 kilometer verderop gelegen Yazd rijden. Zijn aanbod kwam als een geschenk. Tussen Kashan en Yazd rijden geen directe bussen en er is maar één trein per dag. Op de kaart zag ik dat we onderweg nog een kleine omweg kunnen maken naar de tempel Pir-e Sabz, een van de belangrijkste zoroasterheiligdommen in Iran.

Zoroastrisme

Waarom naar Yazd? Omdat het zoroastrisme intrigeert, leg ik uit. In het streng islamitische Iran is 98 procent van de bevolking moslim. Behalve de islam zijn ook christelijke gemeenschappen, die van joden en van zoroasters toegestaan. Over dat relatief onbekende zoroastrisme - meer dan duizend jaar de belangrijkste godsdienst van het Perzische Rijk - wil ik wel meer weten.

In heel Iran wonen nog zo’n 25.000 zoroasters, en overal zijn sporen te vinden uit het verleden. Je kunt vuurtempels en andere heiligdommen bezoeken in bijvoorbeeld Kashan, Isfahan en Shiraz. Maar in Yazd staan de mooiste monumenten, is me verteld. In deze stad is ook de grootste zoroastergemeenschap met zo’n vijf- tot zevenduizend aanhangers.

Beeld Linda Otter

Op twintig kilometer van Meybod, hoog tegen een bergwand gevouwen, zien we de tempel Pir-e Sabz. De legende wil dat, toen de islamitische legers in 637 Iran veroverden, de Sassanidische prinses Nikbanou hierheen vluchtte. Toen ze grote dorst kreeg, bad ze tot de wijze schepper Ahura Mazda. Deze opende het gebergte en liet het water druppelen.

Na precies 230 treden bereiken we het heiligdom. De rotsachtige ruimte is schaars ingericht met een kast met geschriften, afbeeldingen van profeet Zarathustra - grondlegger van het zoroastrisme en ‘uitvinder’ van de moraal - en een offerplaats. Bij een druipende rotswand nemen bezoekers selfies. Hier brandt het ‘eeuwige’ vuur dat zoroasters van generatie op generatie doorgeven.

“Zie je hoe druk het hier is?” zegt Ahmed. “We wonen in een islamitische republiek en bijna iedereen is ook moslim. Maar veel Iraniërs, en vooral de stedelingen, moeten niets hebben van de fanatici die in dit land de dienst uitmaken. Vooral bij jongeren is interesse in het zoroastrisme. Zij beschouwen de religie van de oude Perzen als hun roots.”

Voedsel voor roofvogels

Vanaf de Pir-e Sabz is het nog een uur rijden naar Yazd. Deze woestijnstad telt ongeveer een half miljoen inwoners. Er is een mooi historisch centrum met huizen van leem in smalle straten die allemaal op elkaar lijken en waar je hopeloos kunt verdwalen. In de dagen die volgen raak ik er niet uitgekeken.

Om de hoek van mijn hotel staat de beroemde Amir Chakhmaq-moskee, een majestueus gebouw met een front van blauwe mozaïeken. Een andere must is de Masjed-e Jameh, de Vrijdagmoskee met 48 meter hoge minaretten. In de buurt van de moskee vind je souvenirs, leren tassen, Perzische tapijten, sieraden en kleurrijk aardewerk.

Beeld Colourbox

Maar de tijd in Yazd gebruik ik vooral om zoroastermonumenten te bezoeken. Ik ga naar de vuurtempel en het museum voor de zoroastergeschiedenis en -cultuur, die beide zeer de moeite waard zijn. Maar het interessantste heiligdom bewaar ik voor de laatste dag: de dakmeh-ye zartoshtiyun, de Torens des doods, waar de zoroasters vroeger hun doden lieten. De torens liggen aan de rand van de stad in een desolaat woestijnlandschap.

In zwarte sluiers gehulde schoolmeisjes klimmen vrolijk kwetterend naar boven. Ik klim achter hen aan naar de rechtertoren, waar achter de ronde muren een ondiepe kuil te zien is. Op deze plaats werden de dode lichamen gelegd, vertelt een vrouw met een rode hoofddoek, lid van de zoroastergemeenschap in Yazd. “Zoroasters geloofden dat ze de aarde niet mochten bevuilen en legden daarom hun doden neer als voedsel voor de roofvogels. Tachtig jaar geleden werd deze methode verboden omdat de regering bang was voor epidemieën. Sindsdien begraven wij onze doden.” De vrouw wijst naar beneden, waar een moderne begraafplaats te zien is.

Geen huwelijk

We staren naar de woestijnvlakte, die prachtig goud kleurt in het avondlicht. Of zij last heeft van discriminatie? “Ach nee”, zegt ze. Ze vertelt dat religieuze minderheden een vertegenwoordiger in het parlement hebben. En er zijn kerken, synagogen en zoroastertempels. Niet-moslims, zoals zij, mogen ook alcohol drinken, onder voorwaarde dat ze dat binnenshuis doen, en niet in de nabijheid van moslims.

De ‘toren des doods’ in Yazd. Beeld Linda Otter

Na enig doorvragen blijkt dat religieuze minderheden in Iran wel rechten hebben, maar dat van gelijke rechten geen sprake is. Zoroasters hoeven, net als joden en christenen, bijvoorbeeld niet te rekenen op een goede positie bij het leger of de politie, zo lees ik ook in ‘Religious Minorities in Iran’ van Eliz Sanasarian (Cambridge University Press). Ze mogen geen seksuele relaties hebben met een moslim, daar kunnen ze zelfs voor veroordeeld worden. En trouwen met een moslim is alleen toegestaan als ze zich tot de islam bekeren.

De vrouw vertelt dat ze ooit een moslimvriend had met wie ze wilde trouwen. Van beide families kregen ze een veto. “We zijn toen beiden met iemand anders getrouwd. Maar hem loslaten lukt niet. Hij is nog steeds in mijn gedachten.”

De beste reistijd in Iran is het voor- en najaar. In de zomer kan de temperatuur in plaatsen als Yazd oplopen tot een graad of 50. Openbaar vervoer is er doorgaans uitstekend en goedkoop. Een auto met chauffeur is een goed alternatief. Om zelf een auto te huren moet je een internationaal rijbewijs hebben. Geld pinnen is vanwege de sancties niet mogelijk in Iran. Betalen met een creditcard kan evenmin. Neem dus voldoende contant geld op voor de duur van je verblijf. Er zijn genoeg wisselkantoren.

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden