TaalTon den Boon

Over zijn ergenis aan de ‘van-de-vorige-eeuw-ziekte’

Nadat de voormalige nieuwslezer Fred Emmer eind december 2019 overleden was, schreef Trouw dat hij ‘in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw’ een bekend gezicht was op tv. Die toevoeging ‘van de vorige eeuw’ is een open deur, vindt een lezer, want in de negentiende eeuw was er nog geen tv en was Emmer nog niet geboren. 

De vraag werd des te prangender toen in het memoriam van de eveneens in december overleden journalist Hans Keller stond dat hij ‘begin jaren zestig radioprogramma’s’ maakte. Zonder vorige eeuw. Kennelijk werden we als lezers in het geval Keller geacht zélf uit de context op te maken dat ‘van de vorige eeuw’ van toepassing was.

De lezer in kwestie ergert zich aan deze ‘van-de-vorige-eeuw-ziekte’. Hij is niet de enige, want al eerder stelden lezers vragen over de noodzaak van de toevoeging ‘van de vorige eeuw’. Die noodzaak is er strikt genomen alleen maar als uit de context niet duidelijk wordt om welke eeuw het gaat. 

Vroeger bestond die noodzaak blijkbaar niet, want pas in het begin van de twintigste eeuw is het gebruikelijk geworden om in de krant over ‘de jaren x’ te schrijven. De eerste vindplaats van ‘de jaren x van de zoveelste eeuw’ in de historische krantendatabank Delpher dateert namelijk pas uit 1905. Dat komt overigens ook omdat vóór 1900 ‘de jaren x’ geen gewone woordcombinatie was.

Dat journalisten nu ‘van de zoveelste eeuw’ geregeld toevoegen aan ‘de jaren x’ terwijl uit de context kan worden opgemaakt om welke eeuw het gaat, gebeurt vermoedelijk uit pure lezersvriendelijkheid. Het lijkt me dan ook dat er ergere stenen des aanstoots zijn.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden